§ÞA H×NH CH¤N VïI PALEOGEN ë BåN TRòNG CöU LONG

§ÆNG V¡N B¸T, HOµNG V¡N LONG,
NGUYÔN QUèC H¦NG, NGUYÔN KH¾C §øC

Tr­êng §¹i häc Má - §Þa chÊt, §«ng Ng¹c, Tõ Liªm, Hµ Néi

Tãm t¾t: Trªn c¬ së ph©n tÝch c¸c pha tiÕn triÓn vµ pha tµn lôi cña ®Þa h×nh, cã thÓ ph©n chia qu¸ tr×nh ch«n vïi ®Þa h×nh ë bån tròng Cöu Long trong Paleogen thµnh 3 giai ®o¹n:

- Giai ®o¹n cuèi Eocen - ®Çu Oligocen: giai ®o¹n ph¸ vì bÒ mÆt san b»ng §«ng D­¬ng vµ chuyÓn sang ®Þa h×nh ph©n dÞ miÒn nói.

- Giai ®o¹n cuèi Oligocen sím: ®Þa h×nh nói chuyÓn sang ®Þa h×nh ®ång b»ng aluvi, ph©n dÞ yÕu víi c¸c thµnh t¹o s«ng, hå, vông ven bê.

- Giai ®o¹n cuèi Oligocen muén: h×nh thµnh ®Þa h×nh ven biÓn víi c¸c tròng ®­îc më réng.

C¸c ®Þa h×nh ch«n vïi ph¸t triÓn mang tÝnh kÕ thõa vµ cã ý nghÜa quan träng trong viÖc ph¸t hiÖn c¸c bÉy dÇu khÝ phi cÊu t¹o.

Më §ÇU

Bån tròng Cöu Long, n»m ë thÒm lôc ®Þa §«ng Nam ViÖt Nam, lµ mét bån tròng cã tiÒm n¨ng dÇu khÝ lín. HiÖn nay viÖc khai th¸c dÇu khÝ ë ®©y chñ yÕu ®­îc tiÕn hµnh trong ®¸ mãng vµ trong c¸c bÉy cÊu t¹o ë c¸c thµnh t¹o trÇm tÝch Oligocen - Miocen. Nh»m môc ®Ých më réng c«ng t¸c t×m kiÕm th¨m dß dÇu khÝ, ngoµi c¸c bÉy cÊu t¹o, viÖc ph¸t hiÖn c¸c bÉy phi cÊu t¹o còng lµ c«ng viÖc hÕt søc quan träng cña c¸c nhµ ®Þa chÊt dÇu khÝ. Mét trong nh÷ng ®èi t­îng quan träng ®Ó ph¸t hiÖn c¸c bÉy phi cÊu t¹o lµ ®Þa h×nh ch«n vïi. Trªn thÕ giíi, trong c¸c s¸ch kinh ®iÓn vÒ dÇu khÝ ng­êi ta ®Òu nh¾c ®Õn má dÇu Sirvan ë Baku (Azerbaijan) do ViÖn sÜ I.M. Gupkin ph¸t hiÖn ra trªn mét bÉy phi cÊu t¹o, liªn quan ®Õn thung lòng s«ng bÞ ch«n vïi vµo ranh giíi Eocen vµ Oligocen vµ bÞ phñ bëi c¸c trÇm tÝch trÎ h¬n. ë ViÖt Nam, vÊn ®Ò nµy ch­a ®­îc nghiªn cøu mét c¸ch ®Çy ®ñ. §Ó gãp phÇn lµm s¸ng tá lÞch sö tiÕn ho¸ cña bån tròng Cöu Long vµ kh¶ n¨ng h×nh thµnh c¸c bÉy dÇu khÝ phi cÊu t¹o trªn ®Þa h×nh ch«n vïi, bµi b¸o nµy sÏ ®Ò cËp ®Õn lÞch sö h×nh thµnh ®Þa h×nh ch«n vïi vµ thö g¾n nã víi c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña bån tròng Cöu Long trong Paleogen.

I. KH¸I NIÖM VÒ §ÞA H×NH CH¤N VïI

Tr­íc hÕt, ®Þa h×nh ch«n vïi th«ng th­êng ®­îc hiÓu lµ ®Þa h×nh cæ, bÞ ch«n vïi d­íi c¸c líp trÇm tÝch hoÆc c¸c líp phun trµo. Nh­ vËy ®Þa h×nh ch«n vïi lµ mét trong nh÷ng ®èi t­îng nghiªn cøu quan träng cña cæ ®Þa m¹o häc. Song qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña chóng cßn lµ nh÷ng vÊn ®Ò ®ang ®­îc nghiªn cøu vµ th¶o luËn. Nh­ ®· biÕt, mçi mét h×nh th¸i ®Þa h×nh ®Òu tr¶i qua hai pha ph¸t triÓn: pha tiÕn triÓn vµ pha tµn lôi. VÊn ®Ò nµy ®· ®­îc Davis W.M. nªu ra tõ cuèi thÕ kû thø XIX. Pha tiÕn triÓn cña ®Þa h×nh lµ pha g¾n víi thêi gian mµ ®iÒu kiÖn thµnh t¹o ®Þa h×nh thuËn lîi ®Ó ®Þa h×nh ®ã ®­îc ph¸t triÓn. VÝ dô nh­ ®Ó thµnh t¹o bÒ mÆt san b»ng th× ph¶i cÇn cã chÕ ®é kiÕn t¹o yªn tÜnh ®Ó bÒ mÆt san b»ng ph¸t triÓn víi líp vá phong ho¸ dÇy. Nh­ng nÕu sau ®ã ®iÒu kiÖn ®ã thay ®æi ®i, kh«ng thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn ®Þa h×nh ®ã n÷a, th× ®Þa h×nh kh«ng thÓ ph¸t triÓn theo h­íng cò, nã sÏ b­íc vµo pha thø hai - pha tµn lôi. Khi ®ã ®Þa h×nh sÏ bÞ ph¸ huû ë trªn bÒ mÆt Tr¸i ®Êt hoÆc bÞ ch«n vïi. Ranh giíi gi÷a hai pha ®ã th­êng ®­îc ®¸nh dÊu bëi sù chuyÓn ®æi cña nh÷ng d¹ng ®Þa h×nh ph¸t triÓn sang ®Þa h×nh tµn d­ vµ chÝnh trªn ranh giíi ®ã ®Þa h×nh cã thÓ b¾t ®Çu bÞ ch«n vïi. Nh­ vËy thêi gian b¾t ®Çu h×nh thµnh cña ®Þa h×nh ch«n vïi cã thÓ tÝnh tõ thêi gian b¾t ®Çu cña pha ®Þa h×nh tµn lôi. Thêi gian ®ã cã thÓ x¶y ra rÊt nhanh chãng (vÝ dô nh­ do ho¹t ®éng cña phun trµo, ®éng ®Êt) hoÆc rÊt chËm ch¹p (vÝ dô nh­ trong qu¸ tr×nh biÓn tiÕn, sôt lón).

Qu¸ tr×nh ch«n vïi ®Þa h×nh ®­îc nghiªn cøu trªn c¬ së ph©n tÝch cÊu tróc ®Þa chÊt, thµnh phÇn vËt chÊt cña c¸c thµnh t¹o ®Þa chÊt vµ ®Æc biÖt lµ chÕ ®é kiÕn t¹o. CÊu tróc ®Þa chÊt vµ c¸c thµnh phÇn vËt chÊt cña c¸c ®¸ ®ãng vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh ch«n vïi ®Þa h×nh. Râ rµng nh÷ng d¹ng ®Þa h×nh ph¸t triÓn trªn nh÷ng ®¸ bÒn v÷ng (nh­ nh÷ng ®¸ magma) th­êng Ýt bÞ biÕn ®æi, nh÷ng ®¸ mÒm yÕu (nh­ sÐt, muèi...) th× sÏ lµm cho ®Þa h×nh ch«n vïi dÔ bÞ biÕn d¹ng. ChuyÓn ®éng kiÕn t¹o ®ãng vai trß lín trong viÖc ch«n vïi ®Þa h×nh. Khi ph©n tÝch chÕ ®é kiÕn t¹o cÇn chó ý tíi tÝnh ®Þnh h­íng cña chóng: qu¸ tr×nh ch«n vïi x¶y ra trong ®iÒu kiÖn sôt lón hoÆc trong ®iÒu kiÖn kiÕn t¹o t­¬ng ®èi æn ®Þnh cña vá Tr¸i ®Êt. Quy m« cña ®Þa h×nh ch«n vïi còng ®­îc x¸c ®Þnh b»ng quy m« cña chuyÓn ®éng kiÕn t¹o. NÕu qu¸ tr×nh sôt lón x¶y ra th× ®Þa h×nh sÏ bÞ ch«n vïi d­íi c¸c thµnh t¹o trÇm tÝch biÓn, hå hoÆc lôc ®Þa. KÕt qu¶ nghiªn cøu ë nhiÒu khu vùc kh¸c nhau trªn thÕ giíi ®· chØ ra r»ng, trong tr­êng hîp nµy ®Þa h×nh sÏ Ýt bÞ thay ®æi so víi nh÷ng vïng mµ vËn ®éng kiÕn t¹o æn ®Þnh, thËm chÝ ®Þa h×nh ë ®©y cßn gi÷ l¹i nh÷ng h×nh th¸i nhá.

CÇn ph¶i nhËn thøc r»ng, sau khi bÞ ch«n vïi ®Þa h×nh vÉn tiÕp tôc biÕn ®æi. Chóng cã thÓ bÞ biÕn d¹ng do träng lùc, do sù ®Ì nÐn cña khèi trÇm tÝch phñ lªn trªn nã, hoÆc bÞ ph¸ huû bëi nh÷ng hÖ thèng ®øt g·y sinh sau, hoÆc do nh÷ng ho¹t ®éng magma x©m nhËp vµ phun trµo, thËm chÝ c¶ nh÷ng ho¹t ®éng cña nÕp uèn diapir.

II. C¸C GIAI §O¹N §ÞA H×NH CH¤N VïI ë TRòNG CöU LONG

Tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn chóng ta thÊy r»ng nghiªn cøu ®Þa h×nh ch«n vïi lµ mét vÊn ®Ò phøc t¹p, ®ßi hái ph¶i nghiªn cøu kh¸ toµn diÖn vµ ®Çy ®ñ cÊu tróc ®Þa chÊt khu vùc, c¸c mÆt c¾t ®Þa chÊt - ®Þa vËt lý, thµnh phÇn vËt chÊt cña c¸c líp phñ trªn ®Þa h×nh vµ tµi liÖu c¸c giÕng khoan. Dùa trªn c¬ së nh÷ng tµi liÖu ®ã thu thËp ®­îc ë bån tròng Cöu Long, kÕt hîp víi tµi liÖu ph©n tÝch c¸c bÒ mÆt bÊt chØnh hîp khu vùc, c¸c t¸c gi¶ ®· thiÕt lËp l¹i c¸c giai ®o¹n ®Þa h×nh bÞ ch«n vïi ë bån tròng Cöu Long trong Paleogen nh­ sau:

1. Giai ®o¹n ®Þa h×nh ch«n vïi thø nhÊt ë cuèi Eocen - ®Çu Oligocen. §©y lµ giai ®o¹n ph¸ vì vµ ch«n vïi bÒ mÆt san b»ng §«ng D­¬ng. Vµo thêi kú Paleocen - Eocen, hÇu nh­ toµn bé thÒm lôc ®Þa Sunda bÞ n©ng lªn vµ chÞu sù bãc mßn, dÉn ®Õn viÖc thµnh t¹o bÒ mÆt san b»ng §«ng D­¬ng [1, 2]. §©y lµ pha tiÕn triÓn cña bÒ mÆt san b»ng. Qu¸ tr×nh san b»ng ®Þa h×nh ®· lµm cho c¸c khèi granit cña c¸c phøc hÖ Hßn Khoai, §Þnh Qu¸n, Cµ N¸ lé ra trªn bÒ mÆt Tr¸i ®Êt vµ bÞ phong ho¸ m¹nh. C­êng ®é phong ho¸ cña c¸c lo¹i ®¸ nµy phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè nh­ bÒ mÆt ®Þa h×nh cæ, thµnh phÇn ban ®Çu, møc ®é nøt nÎ vµ ph¸ huû cña ®¸. Nh÷ng nghiªn cøu vÒ cæ ®Þa m¹o cho thÊy bÒ mÆt cæ ®Þa h×nh nµy bÞ ph©n c¾t yÕu, chØ dao ®éng trong kho¶ng tõ vµi chôc m ®Õn 100 – 150 m. ChÝnh ®iÒu nµy cµng lµm cho qu¸ tr×nh phong ho¸ x¶y ra kh¸ triÖt ®Ó, ®Ó h×nh thµnh nªn mét líp vá phong ho¸ t­¬ng ®èi dµy ë mét sè n¬i. Hµng tr¨m giÕng khoan ë má B¹ch Hæ ®· x¸c ®Þnh ®­îc líp vá phong ho¸ ë ®©y cã bÒ dµy thay ®æi tõ vµi m tíi 50 m, nh­ ë giÕng khoan BH.905. Trong ®íi phong ho¸ th­êng x¶y ra qu¸ tr×nh hoµ tan vµ röa tr«i c¸c kho¸ng vËt kh«ng bÒn v÷ng. KÕt qu¶ cña sù biÕn ®æi nµy lµ lµm cho mËt ®é ®¸ gi¶m ®i râ rÖt, lç hæng thø sinh h×nh thµnh vµ kh¶ n¨ng thÊm, chøa cña ®¸ mãng t¨ng lªn râ rÖt. ë mét sè giÕng khoan ®é rçng chung cña ®¸ mãng bÞ phong ho¸ ®¹t tíi 5 - 12% cã khi lín h¬n 15%. §©y lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó c¸c ®¸ mãng phong ho¸ trë thµnh bÉy dÇu khÝ. Pha tiÕn triÓn cña bÒ mÆt san b»ng kÕt thóc vµo cuèi Paleocen, øng víi cuèi giai ®o¹n chuyÓn tiÕp tõ Creta muén sang Paleocen mµ NguyÔn TiÕn Long, Sung-Jin Chang [3] ®· ph©n chia.

Vµo Eocen - Oligocen, bÒ mÆt san b»ng §«ng D­¬ng b¾t ®Çu bÞ ph¸ vì. §iÒu nµy liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh t¸ch gi·n biÓn §«ng. §©y lµ pha tµn lôi cña bÒ mÆt san b»ng. BÒ mÆt san b»ng §«ng D­¬ng bÞ biÕn d¹ng vµ ch«n vïi. Do ¶nh h­ëng cña qu¸ tr×nh t¸ch gi·n, ®Þa h×nh bÞ ph©n dÞ, qu¸ tr×nh sôt lón ®· dÉn tíi sù h×nh thµnh hµng lo¹t nh÷ng tròng côc bé, ph©n c¸ch víi nhau bëi nh÷ng ®íi nh« cña mãng uèn nÕp Kainozoi. Qu¸ tr×nh nµy theo [3] lµ mét hÖ qu¶ trùc tiÕp cña c¸c ho¹t ®éng kiÕn t¹o liªn quan ®Õn mét ®íi hót ch×m míi ®­îc t¹o thµnh ë phÝa nam biÓn §«ng cæ. Qu¸ tr×nh ph¸ vì bÒ mÆt san b»ng §«ng D­¬ng kh«ng nh÷ng chÞu ¶nh h­ëng cña qu¸ tr×nh t¸ch gi·n biÓn §«ng mµ cßn chÞu ¶nh h­ëng m¹nh mÏ cña sù va ch¹m gi÷a m¶ng Ên §é vµ m¶ng ¸-¢u x¶y ra c¸ch ®©y 50 triÖu n¨m. Do t¸c ®éng nµy, tõ m¶ng ¸-¢u khèi §«ng Nam ¸ bÞ ®Èy tôt vÒ phÝa ®«ng nam däc theo c¸c hÖ thèng ®øt g·y cæ vµ bÞ xoay ph¶i. Theo W.J. Schmidt, NguyÔn V¨n QuÕ, Ph¹m Huy Long [4] pha t¸ch gi·n nµy ®ãng vai trß chÝnh trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh cÊu tróc ®Þa luü vµ ®Þa hµo cã ph­¬ng vÞ theo h­íng ®«ng b¾c cña tròng Cöu Long. Dùa vµo c¸c tµi liÖu ®Þa vËt lý, tµi liÖu khoan, c¸c t¸c gi¶ ®· thiÕt lËp l¹i h×nh hµi cña bÒ mÆt ®Þa h×nh cæ ë giai ®o¹n nµy (H×nh 1). ë ®©y míi chØ x¸c lËp l¹i ®Þa h×nh cæ trªn c¬ së vÞ trÝ hiÖn t¹i cña chóng, v× vËy sù chªnh lÖch ®é cao còng chØ mang tÝnh chÊt t­¬ng ®èi. Trªn s¬ ®å thÊy r»ng h­íng ph¸t triÓn chÝnh cña ®Þa h×nh còng ch¹y theo ph­¬ng ®«ng b¾c - t©y nam. §Þa h×nh ë ®©y ph©n dÞ kh¸ m¹nh víi sù chªnh lÖch ®é cao t­¬ng ®èi lín. §µnh r»ng sù chªnh lÖch ®é cao nµy còng do nh÷ng biÕn d¹ng x¶y ra trong giai ®o¹n t©n kiÕn t¹o vÒ sau, song h×nh th¸i ®Þa h×nh ph©n dÞ m¹nh nh­ vËy ®Æc tr­ng cho ®Þa h×nh cña miÒn nói víi n¨ng l­îng ®Þa h×nh lín. NhiÒu v¸ch kiÕn t¹o ®· lµm cho ®Þa h×nh bÞ sôt thµnh nh÷ng hè s©u. Hai d¶i ®Þa h×nh tròng ch¹y theo ph­¬ng ®«ng b¾c - t©y nam bÞ kÑp gi÷a khèi n©ng B¹ch Hæ: tròng Trung t©m Cöu Long vµ tròng Nam Cöu Long. Trªn nh÷ng tròng nµy lµ c¸c lßng s«ng cæ b¾t nguån tõ c¸c s­ên nói Nam C«n S¬n vµ s­ên n©ng r×a lôc ®Þa. Nh÷ng lßng s«ng cæ nµy cÇn ®­îc tiÕp tôc nghiªn cøu ®Ó ph¸t hiÖn c¸c bÉy phi cÊu t¹o. Song ë ®©y cÇn ghi nhËn r»ng s­ên Nam C«n S¬n cã ®é dèc lín h¬n s­ên thÒm lôc ®Þa, c¸c nh¸nh s«ng cæ b¾t nguån tõ ®©y th­êng ng¾n vµ dèc.

2. Giai ®o¹n ch«n vïi ®Þa h×nh thø hai ë cuèi Oligocen sím: vµo ®Çu Oligocen qu¸ tr×nh t¸ch gi·n biÓn §«ng x¶y ra m¹nh, ®Þa h×nh ch«n vïi ë giai ®o¹n tr­íc bÞ biÕn d¹ng vµ chia c¾t. Nh÷ng hè sôt, nh÷ng tròng s©u h×nh thµnh vµ ®­îc c¸c thµnh t¹o trÇm tÝch cña hÖ tÇng Trµ Có cã tuæi Oligocen sím lÊp ®Çy.

PhÇn d­íi cña hÖ tÇng nµy gåm cuéi kÕt, s¹n kÕt chøa c¸c m¶nh ®¸ magma xen c¸c líp c¸t kÕt, sÐt kÕt mµu ®á n©u. Thµnh phÇn cuéi chñ yÕu lµ ®¸ phun trµo andesit. Cuéi ®­îc mµi trßn tèt, nh­ng ®é chän läc kÐm. C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm trÇm tÝch ®ã, cã thÓ nhËn thÊy r»ng vµo ®Çu Oligocen sím, bån tròng Cöu Long cã ®Þa h×nh ph©n dÞ phøc t¹p. §ã lµ ®Þa h×nh nói víi nh÷ng s¶n phÈm cña c¸c thµnh t¹o molas. §Þa h×nh nµy øng víi pha tiÕn triÓn cña ®Þa h×nh. C¸c líp cuéi kÕt, s¹n kÕt lÊp ®Çy c¸c thung lòng hÑp hoÆc c¸c dßng s«ng cæ. ë B¹ch Hæ, theo tµi liÖu cña TrÇn Lª §«ng vµ nh÷ng ng­êi kh¸c [5], t¹i giÕng khoan 109 ë ®é s©u 3.868 m gÆp c¸c líp cuéi néi tÇng kÝch th­íc kho¶ng 10 cm víi c¸c h¹t cuéi nhá lµ sÐt kÕt ®en vµ côc sÐt kÕt cã ®­êng kÝnh tíi 4 cm. Nh÷ng ®¸ nh­ vËy ®Æc tr­ng cho t­íng lßng s«ng.

 

Vµo cuèi Oligocen sím, c¸c thµnh t¹o h¹t mÞn cña phÇn trªn hÖ tÇng Trµ Có h×nh thµnh, chñ yÕu gåm c¸t, sÐt kÕt cã mÇu n©u sÉm ®Õn ®á, víi thµnh phÇn m¶nh vôn chñ yÕu lµ th¹ch anh, felspat. §«i khi cã xen lÉn c¸c líp sÐt mÇu x¸m, x¸m sÉm, thËm chÝ ®en víi nhiÒu vËt chÊt than. Trªn cïng lµ sù xen kÏ cña c¸c líp sÐt mÇu n©u ®á víi c¸c líp sÐt mµu n©u ®en víi bÒ dµy trung b×nh 30 m, ®«i n¬i lªn tíi 60 – 120 m. C¸c thµnh t¹o nµy h×nh thµnh trong ®iÒu kiÖn lôc ®Þa cña s«ng, hå, vông ven bê víi ®Þa h×nh Ýt bÞ ph©n dÞ. §©y lµ ®Þa h×nh cña ®ång b»ng aluvi kh¸ ®iÓn h×nh. Râ rµng ®Þa h×nh nµy øng víi pha tµn lôi, kh¸c h¼n víi pha ®Çu. Mét ®iÒu cÇn l­u ý lµ trong Oligocen sím, ë phÇn trung t©m cña bån tròng Cöu Long vÉn tån t¹i chÕ ®é lôc ®Þa. §iÒu ®ã ®­îc chøng minh b»ng sù v¾ng mÆt cña kho¸ng vËt sÐt montmorilonit - mét kho¸ng vËt ®Æc tr­ng cho m«i tr­êng biÓn [5]. H×nh th¸i hiÖn t¹i cña ®Þa h×nh ch«n vïi nµy ®­îc thÓ hiÖn trªn h×nh 2 víi hai tròng s©u ch¹y theo ph­¬ng ®«ng b¾c - t©y nam. Tuy nhiªn, c¸c v¸ch, c¸c bËc kiÕn t¹o ®Ó l¹i trªn ®Þa h×nh kh«ng râ nÐt nh­ ë giai ®o¹n tr­íc, song h×nh th¸i ®Þa h×nh vÉn mang tÝnh kÕ thõa cña ®Þa h×nh cæ bÞ ch«n vïi vµo cuèi Eocen - ®Çu Oligocen. Tròng Trung t©m Cöu Long ®­îc më réng, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c lßng s«ng cæ ho¹t ®éng.

3. Giai ®o¹n ch«n vïi ®Þa h×nh thø ba ë cuèi Oligocen muén. §Þa h×nh ch«n vïi Oligocen sím bÞ c¸c thµnh t¹o thuéc hÖ tÇng Trµ T©n cã tuæi Oligocen muén phñ bÊt chØnh hîp. Thêi kú ®Çu tiªn cña giai ®o¹n nµy, ë mét sè n¬i cña bån tròng Cöu Long x¶y ra ho¹t ®éng phun trµo nh­ ë Ba V×, Bµ §en vµ thËm chÝ ë vïng Má Rång. C¸c ho¹t ®éng phun trµo nµy lµm cho ®Þa h×nh Oligocen sím bÞ ch«n vïi nhanh h¬n. ë mét vµi n¬i cßn gÆp nh÷ng s¶n phÈm h¹t th« nh­ c¸t kÕt, s¹n kÕt (giÕng khoan R-1) ë phÝa d­íi mÆt c¾t, tiÕp theo lµ sù xen kÏ cña c¸c líp c¸t kÕt vµ sÐt, bét kÕt mµu x¸m ®en ®Õn x¸m lôc, ®«i khi chøa c¸c líp sÐt v«i. §Æc biÖt ë phÇn trªn cña hÖ tÇng Trµ T©n, tû lÖ c¸t t¨ng lªn tíi møc gÇn t­¬ng ®­¬ng víi sÐt, thËm chÝ cã n¬i v­ît c¶ sÐt. C¸t h¹t mÞn, ®«i khi h¹t võa, ®é mµi trßn vµ lùa chän tèt. Trong phÇn trªn cña hÖ tÇng xuÊt hiÖn nhiÒu Trïng lç. C¸c ho¸ th¹ch vµ ®Æc tr­ng trÇm tÝch ®· x¸c minh cho ®iÒu kiÖn ®Çm hå, cöa s«ng, vòng vÞnh cã cöa ¨n th«ng víi biÓn, chÞu ¶nh h­ëng râ rµng cña thuû triÒu vµ c¸c ®ît biÓn trµn vµo ë giai ®o¹n cuèi. §©y lµ giai ®o¹n chuyÓn tõ ®Þa h×nh lôc ®Þa sang ®Þa h×nh ven biÓn. H×nh th¸i ®Þa h×nh hiÖn t¹i cña giai ®o¹n nµy ®­îc thÓ hiÖn trªn h×nh 3. So víi hai giai ®o¹n tr­íc ®Þa h×nh ë giai ®o¹n nµy Ýt ph©n dÞ h¬n, tròng Trung t©m Cöu Long ®­îc më réng, tròng Nam Cöu Long trë thµnh mét vÞnh, liªn th«ng víi tròng Trung t©m bëi eo phÝa b¾c B¹ch Hæ. §Þa h×nh ch«n vïi Oligocen muén bÞ phñ bÊt chØnh hîp bëi hÖ tÇng B¹ch Hæ tuæi Miocen sím cã nguån gèc biÓn, biÓn ven bê.

Trªn ®©y lµ nh÷ng ®Þa h×nh cæ ®· h×nh thµnh vµ bÞ ch«n vïi trong Paleogen

ë bån tròng Cöu Long. Nh÷ng ®Þa h×nh nµy míi ®­îc x¸c lËp vÞ trÝ cña chóng trªn ®Þa h×nh hiÖn t¹i. VÊn ®Ò tiÕp theo lµ cÇn t×m ra nh÷ng ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu thÝch hîp ®Ó x¸c lËp l¹i vÞ trÝ, ®Æc ®iÓm h×nh th¸i ban ®Çu cña chóng, nh÷ng yÕu tè ®Þa h×nh thuËn lîi ®Ó h×nh thµnh c¸c bÉy phi cÊu t¹o. VÊn ®Ò nµy sÏ ®­îc tiÕp tôc nghiªn cøu trong thêi gian tíi.

Bµi b¸o ®­îc hoµn thµnh víi sù hç trî cña Ch­¬ng tr×nh nghiªn cøu c¬ b¶n cÊp Nhµ n­íc, trong khu«n khæ ®Ò tµi mang m· sè 7.1.09.03.

V¡N LIÖU

1. §Æng V¨n B¸t, 1985. Mét sè ®Æc ®iÓm kiÕn t¹o trÎ ViÖt Nam. Tt b¸o c¸o HN§C quèc tÕ XXVII, Moskva. TiÓu ban 06-07, VIII : 194 (tiÕng Nga).

2. Lª §øc An, 1985. §Þa m¹o ViÖt Nam. Tt luËn ¸n TSKH §Þa lý. Moskva, 32 tr. (tiÕng Nga).

3. NguyÔn TiÕn Long, Sung-Jin Chang, 2000. §Þa chÊt khu vùc vµ lÞch sö ph¸t triÓn ®Þa chÊt bÓ Cöu Long. Héi nghÞ KHCN 2000 "Ngµnh DÇu khÝ tr­íc thÒm thÕ kû XXI", I : 436 - 453 , Nxb Thanh Niªn, Hµ Néi.

4. Schmidt W.J., Ph¹m Huy Long, NguyÔn V¨n QuÕ, 2003. TiÕn ho¸ kiÕn t¹o bÓ Cöu Long ViÖt Nam. Héi nghÞ KHCN "ViÖn DÇu khÝ 25 n¨m x©y dùng vµ tr­ëng thµnh : 87-109.

5. TrÇn Lª §«ng, Phïng §¾c H¶i, Ph¹m TuÊn Dòng, 2000. M« h×nh ®Þa chÊt c¸c th©n chøa trong trÇm tÝch Oligocen d­íi má B¹ch Hæ. Héi nghÞ KHCN 2000 "Ngµnh DÇu khÝ tr­íc thÒm thÕ kû XXI", I : 330-337. Nxb Thanh Niªn, Hµ Néi.