NGUYÔN HOµNG¹, NGUYÔN §¾C L¦², NGUYÔN V¡N CAN²

§¸ phun trµo ë cÊu tróc S«ng §µ (CTS§) ®­îc xÕp vµo tuæi Permi muén - Trias sím dùa trªn b»ng chøng ho¸ th¹ch vµ c¸c quan hÖ ®Þa tÇng [3-5, 11]. §a sè c¸c nhµ ®Þa chÊt ViÖt Nam vµ Liªn X« (cò) cho r»ng ®¸ phun trµo CTS§ xuÊt hiÖn trong m«i tr­êng t¸ch gi·n kiÓu rift, ho¹t ®éng cã lÏ tõ Permi cho ®Õn Trias theo c¬ chÕ t¸ch gi·n lµ hÖ qu¶ cña c¸c ho¹t ®éng nÐn Ðp l©u dµi, vµ cã liªn quan ®Õn c¸c ®øt g·y s©u [2-4, 13-15]. Theo Fontaine H. [7] thêi kú ®ã phÇn lín ch©u ¸ kÓ tõ nam Hoa Nam cßn ch×m s©u d­íi n­íc biÓn, do vËy nhiÒu kh¶ n¨ng ®¸ nói löa CTS§ tuæi Permi ®· thµnh t¹o trong m«i tr­êng biÓn. Phan Tr­êng ThÞ vµ c¸c ®ång nghiÖp [12] ®· nghiªn cøu chi tiÕt ®Þa tÇng vµ th¹ch häc c¸c tæ hîp phun trµo - trÇm tÝch vïng Hoµ B×nh - Suèi Rót vµ ph¸t hiÖn c¸c thÊu kÝnh ®¸ v«i mang ho¸ th¹ch Carbon muén kÑp trong spilit vµ diabas. Ph¸t hiÖn nµy cïng víi c¸c b»ng chøng ho¸ th¹ch t×m thÊy tr­íc ®ã (NguyÔn Xu©n Bao, 1972. §Þa chÊt vïng Hoµ B×nh - Suèi Rót, L­u tr÷ §C) ®· cho phÐp c¸c t¸c gi¶ kÓ trªn kÕt luËn r»ng phun trµo CTS§ cã thÓ b¾t ®Çu sím h¬n, tõ C₃-P₁ vµ chÊm døt ho¹t ®éng vµo kho¶ng T₂.

Trong khu«n khæ nghiªn cøu th¹ch luËn vµ ®Þa ho¸ thuéc ®Ò ¸n: "Nghiªn cøu mèi liªn quan gi÷a ®¸ nói löa vïng S«ng §µ, Viªn Nam vµ kho¸ng ho¸ ®ång, vµng", chóng t«i ®· thu thËp vµ nghiªn cøu c¸c tæ hîp mÉu ®¹i diÖn bao gåm ryolit, trachyryolit, trachyt vµ bazan t¹i c¸c vïng Kim B«i, §åi Bï, Viªn Nam (Hoµ B×nh), Suèi Ch¸t, B¶n T¨ng (S¬n La), vµ Ba V× (Hµ Néi). Trong bµi b¸o nµy chóng t«i sÏ tr×nh bµy kÕt qu¶ tuæi ®ång vÞ Rb-Sr cña ®¸ phun trµo vïng §åi Bï mµ c¸c nhµ ®Þa tÇng xÕp vµo hÖ tÇng Viªn Nam [11] víi hi väng lµm s¸ng tá h¬n vÊn ®Ò tuæi ®¸ phun trµo CTS§.

Trong c¸c ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch tuæi tuyÖt ®èi th× ph­¬ng ph¸p Rb-Sr lµ ph­¬ng ph¸p ®­îc ¸p dông nhiÒu nhÊt trong ®Þa chÊt. C¶ Rb lÉn Sr ®Òu kh«ng t¹o thµnh c¸c kho¸ng vËt riªng nh­ng chóng cã mÆt trong hÇu hÕt c¸c lo¹i ®¸. Do ®Æc tÝnh ho¸ häc cña cÆp nguyªn tè nµy gÇn gòi víi K vµ Ca, cho nªn kho¸ng vËt nµo cã chøa K vµ Ca th× còng sÏ mang theo Rb vµ Sr. Ph­¬ng ph¸p Rb-Sr cã thÓ ¸p dông cho ®¬n kho¸ng vËt vµ ®¸ tæng (tõ ®¸ magma ®Õn ®¸ biÕn chÊt vµ trÇm tÝch). Cã 3 vÊn ®Ò cÇn quan t©m khi sö dông ph­¬ng ph¸p Rb-Sr lµ: (1) manti cã tÝnh ®ång nhÊt vÒ ®ång vÞ; (2) c¸c ®¸ (kho¸ng vËt) nghiªn cøu h×nh thµnh qua qu¸ tr×nh tiÕn ho¸ ®ång vÞ kÝn; (3) chóng kh«ng bÞ t¸c ®éng bëi c¸c qu¸ tr×nh ngo¹i sinh (sau kÕt tinh). NhiÒu b»ng chøng cho thÊy 2 vÊn ®Ò ®Çu cã thÓ khã b¶o toµn, tuy nhiªn sù kh¸c nhau rÊt lín trong c¸c tØ sè ®ång vÞ cña vËt chÊt nguån cho phÐp ®ång vÞ Sr ®­îc dïng nh­ mét tiªu chÝ th¹ch häc. Hai yÕu tè h¹n chÕ tÝnh ¸p dông réng r·i ph­¬ng ph¸p Rb-Sr lµ: chu kú b¸n r· rÊt dµi (48.8 x 10⁹ n¨m); nguyªn tè Sr chøa rÊt Ýt ®ång vÞ ⁸⁷Sr (kho¶ng 7%). Do chu kú b¸n r· dµi nªn trong mÉu ®¸ trÎ chØ cã mét phÇn rÊt nhá Rb ph©n r· thµnh ⁸⁷Sr. Sù tham gia cña ®ång vÞ ⁸⁷Sr rÊt khã x¸c ®Þnh nÕu hµm l­îng Sr qu¸ cao. Do vËy, chØ nªn ¸p dông ph­¬ng ph¸p Rb-Sr ®èi víi ®¸ vµ kho¸ng vËt cã Rb/Sr cao.

PhÇn lín ®¸ phun trµo CTS§ ®· bÞ biÕn ®æi thø sinh, do vËy viÖc t¸ch ®­îc ban tinh t­¬i lµ c«ng viÖc rÊt khã. Thªm vµo ®ã, dï ban tinh kh«ng bÞ biÕn ®æi nh­ng do thÓ tÝch ban tinh cña chóng (pyroxen xiªn vµ plagioclas) trong ®¸ phun trµo, ®Æc biÖt lµ c¸c ®¸ basic, lµ rÊt nhá, nªn viÖc t×m kiÕm vµ t¸ch kho¸ng vËt cµng thªm khã kh¨n. §Ó tr¸nh tÝnh phøc t¹p, nh­ng vÉn mang ®ñ ý nghÜa cña viÖc x¸c ®Þnh tuæi tuyÖt ®èi cho phun trµo CTS§, tu©n theo c¸c vÊn ®Ò nªu trªn, chóng t«i quyÕt ®Þnh ph©n tÝch trªn ®¸ tæng ®èi víi c¸c lo¹i ®¸ cã thµnh phÇn ho¸ häc kh¸c nhau. D­íi ®©y lµ vÞ trÝ vµ m« t¶ c¸c mÉu dïng trong bµi b¸o nµy.

D­íi kÝnh hiÓn vi, ®¸ cã kiÕn tróc porphyr, cÊu t¹o khèi. Ban tinh chiÕm kho¶ng 17 - 18% lµ nh÷ng tÊm tinh thÓ felspat kiÒm (kÝch th­íc 0,5 - 1,5 mm). Mét sè ban tinh bÞ albit hãa dë dang, mét sè biÕn ®æi hoµn toµn thµnh albit. NÒn ®¸ phÇn lín lµ tËp hîp felspat kiÒm lÉn Ýt th¹ch anh ë d¹ng vi h¹t (d < 0,1 mm). Trong ®¸ cßn gÆp c¸c tËp hîp calcit thø sinh do thay thÕ felspat.

2/ V§.1006: ®«ng ®«ng nam Vai §µo 700 m: Bazan d¹ng khèi, ®«i khi cã h¹nh nh©n. §¸ cã kiÕn tróc gian phiÕn, cÊu t¹o khèi. Ban tinh lµ plagioclas (kho¶ng 63 - 65%) th­êng d¹ng l¨ng trô, bÒ mÆt bÞ biÕn ®æi zoisit hoÆc chlorit ho¸; augit (22-25%) n»m lÉn lén víi plagioclas, vµ bÞ epidot, actinolit hãa. NÒn thuû tinh (12-13%) lÊp ®Çy c¸c kho¶ng trèng gi÷a c¸c ban tinh plagioclas vµ pyroxen.

3/ V§.1007: ®«ng ®«ng nam Vai §µo kho¶ng 1000 m: Bazan cã h¹nh nh©n lµ chlorit vµ epidot. §¸ cã kiÕn tróc gian phiÕn, cÊu t¹o khèi, gåm tËp hîp c¸c c¸ thÓ plagioclas d¹ng l¨ng trô, kÝch th­íc < 0,1 mm n»m lén xén cïng c¸c h¹t nhá augit tha h×nh (plagioclas chiÕm 62-63%), augit: 22-25% bÞ epidot hoÆc chlorit ho¸, thuû tinh: 13 - 15% lÊp ®Çy kho¶ng trèng cßn l¹i cña plagioclas vµ augit.

4/ V§.1008: ®«ng nam Vai §µo 1100 m: Trachyt d¹ng m¹ch dµy 5 m ch¹y dµi theo h­íng ®«ng t©y, xuyªn qua bazan. MÉu ®­îc thu thËp trong m¹ch n»m gÇn lßng suèi, gÇn tiÕp xóc víi bazan.

D­íi kÝnh ®¸ cã kiÕn tróc porphyr, cÊu t¹o khèi. Ban tinh bao gåm felspat kali vµ plagioclas (kho¶ng 20%, kÝch th­íc 0,5 - 2 mm), felspat kali mét sè ®· albit ho¸. NÒn ®¸ gåm tËp hîp c¸c vi h¹t felspat kali, plagioclas, th¹ch anh vµ mica (bÞ chlorit ho¸).

6/ V§.3005: ®«ng b¾c lµng Ngµnh kho¶ng 1700 m: §¸ bazan mµu x¸m lôc mÞn, rÊt r¾n ch¾c. §¸ cã kiÕn tróc porphyr víi nÒn gian phiÕn biÕn ®æi, cÊu t¹o khèi. Trong ®¸ cã 3 - 5% ban tinh gåm plagioclas vµ pyroxen. Ban tinh plagioclas vµ pyroxen d¹ng h¹t, kÝch th­íc 0,3 - 0,5 mm. Pyroxen ®· bÞ epidot ho¸ hoµn toµn, song vÉn cßn tµn d­ h×nh d¹ng. NÒn ®¸ cã kiÕn tróc gian phiÕn víi c¸c tËp hîp c¸ thÓ plagioclas baz¬ d¹ng vi l¨ng trô n»m lén xén. LÊp ®Çy kh«ng gian gi÷a c¸c plagioclas vµ pyroxen lµ tËp hîp actinolit, epidot - thuû tinh lÊp ®Çy ®· bÞ chlorit ho¸, sÐt ho¸ hoµn toµn.

§ång vÞ Rb vµ Sr ®­îc ph©n tÝch t¹i Côc §Þa chÊt NhËt B¶n. Quy tr×nh ho¸ vµ khèi phæ ®­îc tãm t¾t nh­ sau. MÉu dïng trong ph©n tÝch lµ ®¸ tæng. Kho¶ng 20 - 25 gram ®¸ ®­îc ®Ëp vôn cho ®Õn kÝch th­íc d­íi 1 mm vµ nhÆt d­íi kÝnh phãng ®¹i kho¶ng 5 gram c¸c m¶nh d¨m kh«ng chøa ban tinh. MÉu ®­îc röa b»ng n­íc s¹ch (mili-Q) vµi lÇn, tr­íc khi röa siªu ©m trong axit HCl, tuÇn tù 2M vµ 4M mçi lÇn 30 phót sau khi röa nhiÒu lÇn víi n­íc mili-Q. Môc ®Ých cña qu¸ tr×nh röa b»ng axit HCl lµ ®Ó triÖt tiªu c¸c vi tinh thÓ thø sinh, ph¸t triÓn d­íi t¸c ®éng cña c¸c qu¸ tr×nh ngo¹i sinh cã thÓ ¶nh h­ëng ®Õn hÖ Rb-Sr cña ®¸.

B¶ng 1. KÕt qu¶ ph©n tÝch Rb – Sr ®¸ phun trµo vïng §åi Bï (ppm)

* XRF: ph©n tÝch b»ng ph­¬ng ph¸p huúnh quang tia X

Kho¶ng 50 mg mÉu d¨m ®­îc c©n lªn, cho chÊt ®¸nh dÊu Rb vµ Sr, sau ®ã ph¸ b»ng hçn hîp axit HF vµ HNO₃ ®Ëm ®Æc theo tØ lÖ 2:1. Sau khi mÉu hoµ tan vµ bay h¬i hoµn toµn, cho vµo 2 ml axit HNO₃ 2M. Tõ dung dÞch nµy kho¶ng 0,2 ml ®­îc trÝch ra vµ cho bay h¬i triÖt ®Ó, sau ®ã cho vµo kho¶ng 0,5 ml HF ®Ó kÕt tña c¸c nguyªn tè cã ho¸ trÞ 2 vµ Rb ®­îc t¸ch tõ dung dÞch sau khi lo¹i bá phÇn kÕt tña. Nguyªn tè Sr ®­îc chiÕt b»ng ph­¬ng ph¸p t­¬ng t¸c anion víi keo lµ Sr-spec (EiChrom™) dïng dung m«i lµ axit HNO₃ yÕu (0,05M).

H×nh 1. §­êng ®¼ng thêi ®¸ phun trµo vïng §åi Bï cho tuæi lµ 283 ± 21 triÖu n¨m. Sè liÖu mÉu V§.3005 ph©n bè lÖch h¼n ra ngoµi do bÞ biÕn ®æi thø sinh m¹nh, kh«ng ®­îc sö dông. §­êng ®¼ng thêi ®­îc x©y dùng trªn c¬ së phÇn mÒm cña Ludwig K. R (2001). Sai sè cña ⁸⁷Rb/⁸⁶Sr = ±0,01%(2s) vµ ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr = ±0,001%(2s), ⁸⁷Rb/⁸⁶Sr nguyªn thuû lµ 0,00053.

§ång vÞ Sr vµ Rb ®­îc ®o b»ng m¸y khèi phæ VG Sector 54 trang bÞ 9 cèc Faraday. TØ sè ®ång vÞ ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr ®­îc quy theo ⁸⁶Sr/⁸⁸Sr = 0,11940 vµ ⁸⁴Sr^/86Sr = 0,05658, ®èi chiÕu vµ tÝnh to¸n theo mÉu chuÈn Sr (NBS987). Trong qu¸ tr×nh ®o mÉu chuÈn cã gi¸ trÞ lµ ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr = 0,710262 ± 0,00001 (so víi kÕt qu¶ chuÈn lµ 0,710260). Ngoµi ra, ®Ó ®¶m b¶o kÕt qu¶ thu ®­îc lµ trung thùc, 2 mÉu chuÈn JB-1 cña Côc §Þa chÊt NhËt B¶n ®­îc ph©n tÝch song song víi c¸c mÉu nghiªn cøu. Sai sè hµm l­îng (ppm) Rb vµ Sr tuÇn tù lµ ±0,5% vµ ±0,2%. KÕt qu¶ ®­îc tr×nh bµy trªn B¶ng 1.

L­îng mÉu cßn l¹i sau ph­¬ng ph¸p ho¸ ®ång vÞ ®­îc nghiÒn mÞn trong cèi m· n·o, sÊy kh« vµ Ðp ¸p lùc ®Ó ph©n tÝch Rb vµ Sr b»ng ph­¬ng ph¸p XRF, nh»m ®èi s¸nh víi kÕt qu¶ ho¸ ®ång vÞ. Ph©n tÝch XRF còng ®­îc thùc hiÖn t¹i Côc §Þa chÊt NhËt B¶n b»ng m¸y phæ Philip PW1404. Còng nh­ trong qu¸ tr×nh ph©n tÝch ho¸ ®ång vÞ chóng t«i ®· tiÕn hµnh ®o mÉu chuÈn JB-1 nhiÒu lÇn ®Ó x¸c ®Þnh ®é tin cËy cña sè liÖu thu ®­îc. Tãm l¹i, sai sè cña Rb lµ ±1,5% vµ Sr lµ ±0,5% dùa trªn kÕt qu¶ ®o nhiÒu lÇn mÉu JB-1. KÕt qu¶ ®­îc tr×nh bµy trªn B¶ng 1.

Nh­ ®· tr×nh bµy ë phÇn trªn, mÉu dïng trong ph©n tÝch ®ång vÞ Rb – Sr bao gåm ryolit kiÒm, ryotrachyt, trachyt vµ 3 mÉu bazan, trong ®ã mÉu ryotrachyt cã tØ sè ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr cao nhÊt lµ 0,720642 vµ ⁸⁷Rb/⁸⁶Sr t­¬ng øng lµ 3,4695. Bazan cã ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr thÊp nhÊt lµ 0,70676 vµ ⁸⁷Rb/⁸⁶Sr t­¬ng øng lµ 0,0718. C¸c mÉu cßn l¹i ph©n bè trong kho¶ng gi÷a cña 2 cùc trªn. Ngo¹i trõ mÉu bazan VD.3005 cã ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr = 0,7066 vµ ⁸⁷Rb/⁸⁶Sr t­¬ng øng lµ 0,2327 ph©n bè lÖch h¼n ra ngoµi ®­êng ®¼ng thêi, kÕt qu¶ cña 5 mÉu cßn l¹i cña vïng §åi Bï cho tuæi tuyÖt ®èi lµ 283 ± 21 triÖu n¨m vµ tØ sè ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr nguyªn thuû lµ 0,70667 ± 0,00056 (®­êng ®¼ng thêi ®­îc x©y dùng theo phÇn mÒm cña Ludwig K.R, 2001) (H×nh 1).

H×nh 2. Minh häa kh¶ n¨ng tiÕn ho¸ b»ng kÕt tinh ph©n dÞ cña tæ hîp mÉu
vïng §åi Bï. Sè liÖu ho¸ häc B¶ng 1.

Theo phÇn lín c¸c nhµ nghiªn cøu ®¸ phun trµo CTS§ (xem v¨n liÖu) vïng §åi Bï thuéc hÖ tÇng Viªn Nam vµ ®¸ phun trµo ®­îc chia thµnh 2 pha: pha 1 chñ yÕu lµ ®¸ mafic, pha 2 chñ yÕu lµ ®¸ giµu tÝnh axit h¬n. Theo quan niÖm nµy, 3 mÉu V§.502, V§.1008 vµ V§.1010 thuéc pha 2, vµ c¸c mÉu V§.1006, V§.1007 vµ V§.3005 thuéc pha 1. Sù ph©n chia thµnh c¸c pha hoµn toµn dùa trªn c¸c ®Æc ®iÓm th¹ch häc, tuy mét vµi n¬i cã kÌm theo yÕu tè ®Þa tÇng, nh­ng cho ®Õn nay chóng ta ch­a cã b»ng chøng thêi gian ®Ó x¸c ®Þnh tÝnh hîp lý cña c¸ch ph©n chia trªn [15].

Sù tiÕn hãa cña c¸c ®¸ giµu axit cã thÓ tõ c¸c ®¸ bazan b»ng ph©n dÞ kÕt tinh olivin, pyroxen xiªn (±pyroxen thoi), plagioclas (±felspath) vµ c¸c kho¸ng vËt thø sinh giµu s¾t, titan, v.v. (H. 2a, b). Sù kÕt tinh cña c¸c kho¸ng vËt kÓ trªn dÉn tíi kÕt qu¶ lµ c¸c ®¸ axit giµu c¸c nguyªn tè cã tÝnh kh«ng t­¬ng thÝch m¹nh nh­ Rb, K, Th vµ ®Êt hiÕm nhÑ (La, Ce, Nd) vµ rÊt nghÌo Fe, Mg, Ti, Ca vµ Sr nh­ ®­îc minh häa trªn H×nh 3. Ngo¹i trõ mÉu V§.3005 bÞ spilit ho¸ m¹nh (xem m« t¶ ë trªn), cã sù gièng nhau cña ®­êng ph©n bè ®Æc ®iÓm c¸c nguyªn tè tõ Rb ®Õn Nd cña 2 lo¹i ®¸. Hµm l­îng c¸c nguyªn tè nµy phô thuéc vµo nguån nguyªn thuû, ®é nãng ch¶y tõng phÇn. Chóng kh«ng tham gia vµo cÊu tróc cña bÊt kú kho¸ng vËt kÕt tinh ph©n dÞ kÓ trªn, do vËy hµm l­îng cña chóng trong dung thÓ tû lÖ nghÞch víi l­îng kho¸ng vËt kÕt tinh vµ ph©n dÞ. Quan s¸t nµy cho phÐp chóng t«i tin r»ng c¸c ®¸ axit trªn lµ s¶n phÈm tiÕn ho¸ tõ bazan b»ng qu¸ tr×nh kÕt tinh ph©n dÞ.

2. Tuæi 283 ±21 triÖu n¨m (C₃ - P₁)

§¸ phun trµo CTS§ ®· ®­îc xÕp vµo tuæi P₂ - T₁ dùa trªn b»ng chøng ho¸ th¹ch vµ c¸c quan hÖ ®Þa tÇng [3-5, 11]. §ång thêi ®a sè c¸c nhµ ®Þa chÊt ViÖt Nam vµ Liªn X« (cò) cho r»ng m«i tr­êng xuÊt hiÖn cña chóng lµ rift néi lôc vµ ®éng lùc t¸ch gi·n lµ hÖ qu¶ cña c¸c ho¹t ®éng nÐn Ðp l©u dµi, vµ cã liªn quan ®Õn c¸c ®øt g·y s©u [2, 3, 13-15]. Cho ®Õn nay ch­a cã c«ng tr×nh nghiªn cøu tuæi tuyÖt ®èi ®¸ nói löa CTS§, tuy nhiªn Balykin P.A. vµ nnk. [1] th«ng b¸o tuæi ®ång vÞ Rb-Sr trªn kho¸ng vËt (?) cña komatiit-bazan NËm Muéi cã kÕt qu¶ lµ 257 ±7,2 triÖu n¨m vµ tØ sè ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr nguyªn thuû lµ 0,70299 ±3.

Nh­ trªn ®· tr×nh bµy, Phan Tr­êng ThÞ vµ c¸c ®ång nghiÖp [12] nghiªn cøu ®Þa tÇng c¸c tæ hîp phun trµo - trÇm tÝch vïng Hoµ B×nh – Suèi Rót ®· ph¸t hiÖn ho¸ th¹ch C₃ trong c¸c thÊu kÝnh ®¸ v«i n»m trong spilit vµ diabas. Do ®ã, c¸c t¸c gi¶ nµy ®· kÕt luËn lµ phun trµo CTS§ cã thÓ b¾t ®Çu tõ C₃-P₁ vµ kÕt thóc vµo kho¶ng T₂ theo c¬ chÕ ho¹t ®éng ®Þa m¸ng. §¸ng tiÕc lµ kÕt qu¶ cña nhãm nghiªn cøu nµy Ýt ®­îc nh¾c tíi trong c¸c nghiªn cøu vÒ phun trµo CTS§. Sè liÖu tuæi tuyÖt ®èi x¸c ®Þnh b»ng ph­¬ng ph¸p Rb-Sr trªn tæ hîp ®¸ phun trµo vïng §åi Bï cña chóng t«i lµ 283 ±21 triÖu n¨m phï hîp víi kÕt qu¶ nghiªn cøu cña c¸c t¸c gi¶ trªn.

1. Balykin P.A., Polyakov G.V., Petrova T.E., Hoµng H÷u Thanh, TrÇn Träng Hßa, Ng« ThÞ Ph­îng, TrÇn Quèc Hïng, 1996. Petrology and evolution of the formation of Permian-Triassic mafic-ultramafic associations in North ViÖt Nam. J. Geology, B/7-8 : 59-64, Hµ Néi.

2. Dickins J.M., 1996. Permian and Triassic events in ViÖt Nam and implications for economic geology. J. Geology, B/7-8 : 35-39, Hµ Néi.

3. §µo §×nh Thôc, 1981. Phøc hÖ ®¸ nói löa Pecmi muén - Trias sím ®íi ®Þa vùc cæ S«ng §µ. §Þa chÊt, 152 : 18-22, Hµ Néi.

4. §µo §×nh Thôc, 1981. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh, ph¸t triÓn vµ b¶n chÊt kiÕn t¹o ®íi S«ng §µ. B¶n ®å ®Þa chÊt, 49 : 12-20, Hµ Néi.

5. §ovjikov A. (chñ biªn), 1971. §Þa chÊt miÒn B¾c ViÖt Nam. Nxb KHKT, Hµ Néi.

6. Faure G., 1977. Principles of Isotope Geology. 464 pp. Wiley & Sons

7. Fontaine H., 2002. Permian of Southeast Asia: an overview. J. Asian Earth Sciences, 20 : 567-588.

8. Lª Duy B¸ch, 1985. CÊu tróc ®Þa chÊt ViÖt Nam vµ c¸c giai ®o¹n h×nh thµnh. Tãm t¾t luËn ¸n TS. MGU, Moskva (tiÕng Nga).

9. Ludwig K.R., 2001. Isoplot/Ex 2.4.5 Geochronological Toolkit for Microsoft Excel. Berkeley Geochr. Center, California, U.S.A.

10. Nguyen Hoang, Flower M.F.J., 1998. Petrogenesis of Cenozoic basalts from Vietnam: implications for origins of a ‘diffuse igneous province’. J. Petrology, 39 : 369-395.

11. Phan Cù TiÕn, TrÇn Quèc H¶i, Lª §×nh H÷u, Phan ViÕt Kû, Bïi Phó Mü, NguyÔn VÜnh, 1977. Chó gi¶i b¶n ®å ®Þa chÊt T©y B¾c ViÖt Nam tû lÖ 1: 200000. Trong "Nh÷ng vÊn ®Ò ®Þa chÊt T©y B¾c ViÖt Nam". Nxb KHKT, Hµ Néi.

12. Phan Tr­êng ThÞ, Lª V¨n Cù, §ç §×nh To¸t, Phan V¨n Quýnh, 1974. §Þa tÇng vµ th¹ch häc c¸c ®¸ nói löa vïng Hßa B×nh – Suèi Rót. §Þa chÊt, 113 : 1-15, Hµ Néi.

13. Polyakov G., Balykin P., TrÇn Träng Hoµ, Hoµng H÷u Thµnh, TrÇn Quèc Hïng, Ng« ThÞ Ph­îng, Petrova T., Vò V¨n VÊn, Bïi Ên Niªn, TrÇn TuÊn Anh, Hoµng ViÖt H»ng, 1996. C¸c thµnh t¹o mafic-siªu mafic Permi-Trias miÒn B¾c ViÖt Nam. Nxb KHKT, Hµ Néi, 172 tr.

14. TrÇn Träng Hoµ, Hoµng H÷u Thµnh, TrÇn TuÊn Anh, Ng« ThÞ Ph­îng, Hoµng ViÖt H»ng, 1998. C¸c tæ hîp ®¸ bazantoid cao titan Permi - Trias rift S«ng §µ: thµnh phÇn vËt chÊt vµ ®iÒu kiÖn ®Þa ®éng lùc h×nh thµnh. TC §Þa chÊt, A/244 : 7-15, Hµ Néi.

15. TrÇn Träng Hßa, 2001. Ph©n chia vµ ®èi s¸nh c¸c tæ hîp ®¸ bazantoid Permi - Trias ®íi S«ng §µ. TC §Þa chÊt, A/265 : 12-19, Hµ Néi.

16. TrÇn V¨n TrÞ (chñ biªn), 1977. §Þa chÊt ViÖt Nam. PhÇn miÒn B¾c. Nxb KHKT, Hµ Néi, 354 tr.