Hµ QUANG H¶I

I. §ÆC §IÓM KH¸I QU¸T VÒ M¤I TR¦êNG

Chuçi cï lao B×nh Ch¸nh - Rïa - Phè thuéc h¹ l­u s«ng §ång Nai, ph©n bè tõ thÞ trÊn T©n Uyªn ®Õn cÇu §ång Nai. Cï lao B×nh Ch¸nh vµ cï lao Rïa thuéc ®Þa phËn tØnh B×nh D­¬ng, cï lao Phè thuéc tØnh §ång Nai.

§©y lµ khu vùc n»m gi÷a ba ®« thÞ vµ khu c«ng nghiÖp lín: thµnh phè Hå ChÝ Minh - Biªn Hßa - B×nh D­¬ng. Vïng cã d©n c­ ®«ng ®óc ph©n bè däc hai bê s«ng, cã nh÷ng c¬ së h¹ tÇng quan träng nh­ cÇu ®­êng, bÕn c¶ng, nhµ m¸y, trong ®ã cã nhµ m¸y n­íc t¹i Hãa An cung cÊp chñ yÕu nguån n­íc sinh ho¹t vµ c«ng nghiÖp cho TP Hå ChÝ Minh.

VÒ m«i tr­êng tù nhiªn khu vùc nµy cã rÊt nhiÒu ®iÒu lý thó. VÒ ®Þa chÊt, ®i däc theo thung lòng s«ng tõ cÇu §ång Nai ®Õn ch©n ®Ëp TrÞ An ta cã thÓ quan s¸t c¸c hÖ tÇng cæ ë miÒn §«ng Nam Bé nh­ Ch©u Thíi, Böu Long, Long B×nh, La Ngµ vµ c¸c hÖ tÇng trÇm tÝch aluvi cæ nh­ Bµ Miªu, §Êt Cuèc, Thñ §øc, Cñ Chi. PhÇn trªn cïng cña c¸c hÖ tÇng nµy lµ tÇng "§Êt x¸m", mét thuËt ng÷ cña c¸c nhµ ®Þa chÊt Ph¸p ®· ®i vµo v¨n liÖu khoa häc hµng tr¨m n¨m nay.

Liªn quan víi c¸c hÖ tÇng tõ cæ ®Õn trÎ lµ hµng lo¹t c¸c ®iÓm kho¸ng s¶n cã chÊt l­îng tèt ®ang ®­îc khai th¸c m¹nh mÏ nh­: ®¸ x©y dùng ë Ch©u Thíi, Hãa An, B×nh An (hÖ tÇng Ch©u Thíi), sÐt g¹ch ngãi Kh¸nh B×nh (hÖ tÇng Bµ Miªu), kaolin §Êt Cuèc (hÖ tÇng §Êt Cuèc) vµ c¸t vµng lµm bª t«ng chÊt l­îng cao trong trÇm tÝch lßng s«ng ë T©n Uyªn.

Ngoµi c¸c b·i båi ta cã thÓ quan s¸t mét hÖ thèng bËc thÒm râ rµng nhÊt, ®Ñp nhÊt mµ kh«ng thÓ thÊy ë n¬i nµo kh¸c trong vïng h¹ l­u s«ng §ång Nai. §ã lµ c¸c thÒm 1 cao 4-7 m, thÒm 2 cao 10-15 m, thÒm 3 cao 30-40m vµ thÒm 4 cao 60-80m. T¹i thùc ®Þa vµ nhÊt lµ trªn c¸c tÊm ¶nh chôp tõ m¸y bay hoÆc vÖ tinh ta ®Òu dÔ dµng nhËn thÊy c¸c di tÝch lßng s«ng cæ uèn l­în trong d¶i thung lòng réng 4-5 km.

VÒ mÆt nh©n v¨n, vïng nµy cã nh÷ng ®iÓm kh¶o cæ næi tiÕng nh­: Dèc Chïa (2.500 n¨m), V­ên Dò (15.000-30.000 n¨m), Cï Lao Rïa (2.230 n¨m) vµ hµng lo¹t ®Òn thê, chïa chiÒn, miÕu m¹o ph©n bè r¶i r¸c trªn c¸c cï lao nh­ chïa Ong (cï lao Phè) cã tuæi trªn 300 n¨m lµ c¸c di tÝch lÞch sö g¾n liÒn víi thêi kú khai ph¸ cña nh÷ng ng­êi d©n ®Çu tiªn ®Õn vïng nµy.

Trªn c¸c cï lao cã nh÷ng vuên c©y ®Æc s¶n næi tiÕng khu vùc nh­ b­ëi ë cï lao B×nh Ch¸nh, hµnh hoa ë cï lao Rïa.

VÒ m«i tr­êng hiÖn t¹i, vïng 3 cï lao chÞu ¶nh h­ëng m¹nh cña chÕ ®é dßng ch¶y s«ng vµ mét phÇn thñy triÒu. T¹i cÇu §ång Nai nh×n vÒ phÝa b¾c lµ c¸c c¶nh quan b·i båi, bËc thÒm cã nguån gèc s«ng, trÇm tÝch chñ yÕu lµ c¸t s¹n, bét, líp phñ thùc vËt chñ yÕu lµ tre, tróc vµ c¸c v­ên c©y n­íc ngät. Tõ cÇu §ång Nai vÒ phÝa nam lµ c¸c b·i båi vµ ®ång b»ng ¶nh h­ëng thñy triÒu víi bÒ mÆt ®Þa h×nh thÊp tr¶i réng, ®Êt vµ n­íc nhiÔm mÆn, dõa n­íc ph¸t triÓn ven kªnh r¹ch.

Víi nh÷ng ®Æc ®iÓm khu vùc nªu trªn, cã thÓ nhËn thÊy mäi t¸c ®éng cña tù nhiªn vµ con ng­êi diÔn ra ë vïng nµy ®Òu cã ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn céng ®ång. Trong mét sè n¨m gÇn ®©y, c¸c tai biÕn m«i tr­êng ®· xuÊt hiÖn trong vïng nh­ nøt ®Êt ë Th­êng T©n (T©n Uyªn), ë cï lao Phè (Biªn Hßa), xãi lë ®Êt diÔn ra m¹nh tõ TrÞ An ®Õn mòi Nhµ BÌ, trong ®ã m¹nh nhÊt lµ ë c¸c bê s«ng thuéc c¸c cï lao B×nh Ch¸nh, Rïa vµ Phè.

Cã thÓ nãi c¸c cï lao B×nh Ch¸nh, Rïa vµ Phè lµ chuçi cï lao "cæ" duy nhÊt cña s«ng §ång Nai ë miÒn §«ng Nam Bé. Chuçi cï lao nµy b¶n th©n nã vµ vïng l©n cËn cã nh÷ng ®iÓm lý thó vÒ m«i tr­êng tù nhiªn vµ nh©n v¨n. B¶o vÖ, duy tu vµ quy ho¹ch sö dông c¸c cï lao hîp lý phôc vô cho du lÞch sinh th¸i sÏ thu ®­îc hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n, ®ång thêi còng b¶o tån c¸c yÕu tè m«i tr­êng tù nhiªn vµ nh©n v¨n phôc vô cho nghiªn cøu khoa häc l©u dµi.

II. C¸C YÕU Tè ¶NH H¦ëNG §ÕN XãI Lë Bê

KÕt qu¶ ®iÒu tra cña t¸c gi¶ tõ n¨m 1993 ®Õn nay cho thÊy tèc ®é xãi lë bê s«ng ngµy cµng gia t¨ng víi quy m« ngµy mét lín h¬n. NhiÒu ®o¹n bê s«ng thuéc c¸c cï lao xãi lë mang tÝnh ®ét biÕn. C¸c nguyªn nh©n chÝnh g©y ra tai biÕn xãi lë bê bao gåm: ®Æc ®iÓm ®Þa chÊt bê s«ng, ®Æc ®iÓm ®Þa m¹o, chÕ ®é thñy v¨n vµ c¸c ho¹t ®éng khai th¸c, n¹o vÐt c¸t lßng s«ng, trong ®ã ho¹t ®éng khai th¸c c¸t lßng s«ng kh«ng ®óng quy ®Þnh lµ nguyªn nh©n chÝnh dÉn ®Õn t×nh tr¹ng xãi lë hiÖn nay.

Kh¶o s¸t c¸c vÕt lé däc bê s«ng vµ c¸c lç khoan trªn cï lao cho thÊy cÊu t¹o nªn c¸c cï lao lµ c¸c trÇm tÝch thuéc t­íng b·i båi cã thµnh phÇn thay ®æi nhanh theo mÆt c¾t. Th­êng phÇn trªn lµ sÐt, sÐt bét vµ phÇn d­íi lµ c¸t s¹n, c¸t sÐt. C¸c tËp sÐt, sÐt bét th­êng cã mµu x¸m xanh, c¸c tËp c¸t s¹n, c¸t sÐt cã mÇu x¸m n©u vµ dÔ dµng tan r· khi ngËm n­íc.

C¸c v¸ch s¹t lë t¹i c¸c cï lao c¾t vµo c¸c trÇm tÝch trªn th­êng cã d¹ng v¸ch dèc ®øng. T¹i n¬i ch©n v¸ch lµ tËp c¸t sÐt hoÆc c¸t s¹n, phÇn trªn lµ tËp sÐt hoÆc sÐt bét th­êng thÊy hiÖn t­îng c¸c hèc xãi hµm Õch t¹o thµnh, sau ®ã lµ sËp lë c¶ mét ®o¹n bê dµi hµng 100 m.

C¸c cï lao B×nh Ch¸nh, Rïa, Phè thuéc thÒm tÝch tô bËc 1 cña s«ng §ång Nai. §é cao t­¬ng ®èi cña thÒm nµy tõ 4 ®Õn 7 m. C¸c cï lao ®­îc h×nh thµnh do ho¹t ®éng uèn khóc cña s«ng §ång Nai.

Tõ T©n Uyªn ®Õn cÇu §ång Nai, s«ng §ång Nai thuéc lo¹i s«ng ®«i uèn khóc: s«ng chÝnh réng lßng cã c¸c b·i båi vµ cån s«ng, ®¸y n«ng, tÝch tô lÊp ®Çy vµ x©m thùc v¸ch bê vÒ mét phÝa. S«ng phô cã lßng hÑp h¬n, ®¸y s©u, x©m thùc ph¸t triÓn c¶ hai v¸ch bê.

Sau khi cã ®Ëp TrÞ An (n¨m 1988) chÕ ®é thñy v¨n khu vùc h¹ l­u s«ng §ång Nai thay ®æi râ rÖt. Sù thay ®æi nµy ®· t¨ng c­êng xãi lë bê s«ng t¹i ®Çu c¸c khóc uèn.

Thay ®æi l­u l­îng: trong chÕ ®é tù nhiªn (khi ch­a cã ®Ëp) vÒ mïa kiÖt l­u l­îng trung b×nh lµ 60 m³/s. Khi thñy ®iÖn TrÞ An ho¹t ®éng, l­u l­îng x¶ trung b×nh vµo mïa kiÖt lµ 250 m³/s. VÒ mïa lò trong chÕ ®é tù nhiªn l­u l­îng trung b×nh lµ 2.000 m³/s, sau khi cã ®Ëp, do cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ m¸y thñy ®iÖn l­u l­îng chØ cßn 800 m³/s.

B¶ng 1. §Þa tÇng t¹i lç khoan KT3, cï lao B×nh Ch¸nh

B¶ng 2. §Þa tÇng t¹i lç khoan KT1, cï lao Rïa

B¶ng 3. §Þa tÇng t¹i lç khoan HK3, cï lao Phè

 Sù biÕn ®æi mùc n­íc: sè liÖu quan tr¾c t¹i c¸c tr¹m T©n §Þnh, Biªn Hßa, Nhµ BÌ vµ Vòng Tµu cho thÊy mùc n­íc cùc ®¹i nhiÒu n¨m t¹i T©n §Þnh lín h¬n 3,8 lÇn mùc n­íc cùc ®¹i t¹i Biªn Hßa vµ 4,6 lÇn mùc n­íc cùc ®¹i t¹i Vòng Tµu. Nh­ vËy ®o¹n tõ TrÞ An qua cï lao B×nh Ch¸nh, Rïa, Phè chÞu t¸c ®éng chÝnh cña nguån, thuéc vïng uy hiÕp bëi lò [4].

B¶ng 4. Mùc n­íc cùc ®¹i (cm) t¹i mét sè tr¹m ®o ë s«ng §ång Nai

Tµi liÖu thèng kª cho thÊy lò trªn s«ng §ång Nai chØ ¶nh h­ëng ®Õn Biªn Hßa. Hå TrÞ An sau khi h×nh thµnh ®· cã vai trß rÊt lín trong viÖc khèng chÕ lò ë vïng h¹ l­u.

Sau khi cã ®Ëp TrÞ An, mét l­îng lín trÇm tÝch ®· bÞ gi÷ l¹i trong hå TrÞ An (c¸c trÇm tÝch nµy khi ch­a cã ®Ëp th­êng l¾ng ®äng t¹i c¸c ®o¹n s«ng uèn khóc ë khu vùc cï lao). Tµi liÖu nghiªn cøu sù dÞch chuyÓn phï sa trung b×nh [4] t¹i mét sè mÆt c¾t trªn s«ng §ång Nai cho thÊy:

MÆt c¾t TrÞ An: R = 1.340.000 tÊn/n¨m (t­¬ng ®­¬ng 764.000 m³/n¨m)

MÆt c¾t Hãa An: R = 797.000 tÊn/n¨m (t­¬ng ®­¬ng 468.000 m³/n¨m)

Nh­ vËy, mçi n¨m mét l­îng lín trÇm tÝch ®­îc tÝch l¹i trong lßng hå. Sù thiÕu hôt trÇm tÝch ë phÇn d­íi ®Ëp ®· dÉn ®Õn sù mÊt c©n b»ng ®éng lùc lßng dÉn. §Ó lÊy l¹i thÕ c©n b»ng nµy dßng ch¶y ®· lÊy c¸c vËt liÖu hai bê s«ng, kÕt qu¶ lµ ®­êng bê phÇn d­íi ®Ëp bÞ x©m thùc.

C¸c b·i c¸t mµu vµng h¹t võa ®Õn th« tÝch tô t¹o thµnh c¸c b·i båi tõ tr­íc khi cã ®Ëp TrÞ An ®· trë thµnh má vËt liÖu x©y dùng chÊt l­îng tèt phôc vô cho vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa Nam.

KÕt qu¶ ®iÒu tra cña chóng t«i tõ n¨m 1995 ®Õn n¨m 1999 cho thÊy mçi n¨m lßng s«ng §ång Nai t¹i c¸c cï lao bÞ lÊy ®i kho¶ng 1.000.000 m³ c¸t.

Ho¹t ®éng khai th¸c c¸t rÇm ré tõ 1995 ®Õn 1999 ®· lµm cho ®Þa h×nh ®¸y s«ng §ång Nai ë khu vùc nµy biÕn ®æi bÊt th­êng. NhiÒu hè s©u tíi 18 m v­ît qua chiÒu s©u cho phÐp nhiÒu lÇn (®é s©u cho phÐp khai th¸c ë khu vùc tõ T©n Uyªn ®Õn cÇu §ång Nai lµ 8 m). KÕt qu¶ ho¹t ®éng khai th¸c kh«ng ®óng quy ®Þnh kü thuËt ®· t¹o ra hµng lo¹t c¸c v¸ch s¹t lë, ngay c¶ c¸c bê båi tô tr­íc ®©y nh­ bê ®«ng cï lao B×nh Ch¸nh nay còng bÞ s¹t lë.

III. TIÕN TR×NH XãI Lë Bê S¤NG

Cã thÓ ph©n chia tiÕn tr×nh xãi lë bê s«ng thµnh 4 giai ®o¹n: tr­íc khi cã ®Ëp TrÞ An (tr­íc n¨m 1988), tõ n¨m 1988 ®Õn 1994 (¶nh h­ëng chñ yÕu bëi chÕ ®é x¶ lò cña thñy ®iÖn TrÞ An), tõ 1994 ®Õn 1999 (ho¹t ®éng khai th¸c c¸t rÇm ré trªn kh¾p tuyÕn s«ng) vµ tõ n¨m 2000 ®Õn nay ho¹t ®éng khai th¸c c¸t ®· bÞ h¹n chÕ.

1. Tr­íc khi cã ®Ëp TrÞ An: Nghiªn cøu x©m thùc thêi gian tr­íc khi cã ®Ëp TrÞ An chñ yÕu dùa vµo c¸c t­ liÖu lÞch sö: b¶n ®å, ¶nh vÖ tinh, ¶nh hµng kh«ng vµ ®iÒu tra trong nh©n d©n.

Ho¹t ®éng x©m thùc s«ng §ång Nai theo quy luËt tù nhiªn phô thuéc vµo chÕ ®é dßng ch¶y. C¸c n¬i x¶y ra xãi lë th­êng lµ bê lâm víi tèc ®é trung b×nh 0,2-0,5 m/n¨m. C¸c bê låi tÝch tô t¹o c¸c b·i båi réng ë cï lao Rïa (bê ph¶i s«ng) vµ khu vùc Hãa An (bê tr¸i s«ng).

Cã thÓ nãi trong giai ®o¹n nµy qu¸ tr×nh båi tô chiÕm ­u thÕ so víi xãi lë. ChÝnh ho¹t ®éng båi tô m¹nh mÏ ®· ®Èy lßng s«ng vÒ mét phÝa ®èi diÖn vµ g©y xãi lë bê s«ng ë phÝa nµy.

 2. Sau khi cã ®Ëp TrÞ An (1988-1994): Tµi liÖu quan tr¾c cho thÊy giai ®o¹n nµy xãi lë b¾t ®Çu gia t¨ng do ho¹t ®éng x¶ lò cña ®Ëp thñy ®iÖn TrÞ An. Xãi lë diÔn ra phÇn nhiÒu ë c¸c bê lâm víi tèc ®é trung b×nh 0,5 ®Õn 1,0 m, c¸ biÖt cã n¬i ®Õn 1,5 m. C¸c v¸ch s¹t th­êng cã chiÒu dµi 5-15 m. C¸c l¹ch s©u ®¸y s«ng h¹ s©u trung b×nh 1-2 m. C¸c b·i båi bªn bê låi tiÕp tôc më réng, nhÊt lµ b·i båi ë vïng cï lao B×nh Ch¸nh gÇn nh­ lÊp ®Çy lßng chÝnh s«ng §ång Nai.

3. Tõ n¨m 1995 ®Õn 1999: Ho¹t ®éng khai th¸c c¸t t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn ®Þa h×nh lßng s«ng tõ T©n Uyªn ®Õn cÇu §ång Nai. §Þa h×nh lßng dÉn nhiÒu n¬i bÞ biÕn ®æi bÊt th­êng ®· g©y xãi lë bê s«ng ë quy m« réng.

So víi 1994 ®¸y s«ng h¹ thÊp trung b×nh 2-4 m. ë nh÷ng vïng tËp trung khai th¸c m¹nh nh­ vïng cï lao B×nh Ch¸nh ®¸y s«ng nhiÒu chç s©u ®Õn 18 m, s©u h¬n 1994 kho¶ng 8-10 m. S¹t lë bê xuÊt hiÖn hÇu kh¾p c¸c bê s«ng thuéc c¸c cï lao víi tèc ®é kh¸c nhau (xem H×nh 1).

C¸c v¸ch s¹t lë h×nh thµnh däc bê s«ng ë vïng c¸c cï lao thuéc d¹ng nguy hiÓm. PhÇn lín bÒ mÆt v¸ch cã d¹ng dèc ®øng (gãc dèc 80-90^o) nh­ mét vÕt dao c¾t dµi tõ ®Ønh v¸ch ®Õn tËn mÐp n­íc. KiÓu v¸ch bê nµy h×nh thµnh do l¹ch s©u ch¹y ¸p s¸t bê, hoÆc do ho¹t ®éng khai th¸c c¸t qu¸ gÇn bê s«ng t¹o nªn c¸c v¸ch dèc kh«ng ch©n hoÆc c¸c hµm Õch ngÇm. KiÓu v¸ch bê nµy th­êng xuÊt hiÖn ®ét ngét víi quy m« lín. ChiÒu dµi v¸ch s¹t trung b×nh tõ 30 m ®Õn 50 m, ®«i khi ®Õn 100 m, chiÒu réng v¸ch s¹t trung b×nh 2 m cã khi tíi 4 m.

4. Tõ n¨m 2000 ®Õn nay: Tr­íc ®¬n, th­ cña nh©n d©n trong vïng ph¶n ¸nh t×nh tr¹ng khai th¸c c¸t g©y xãi lë bê s«ng, c¸c cÊp cã thÈm quyÒn ®· h¹n chÕ khai th¸c ë c¸c lßng s«ng chÝnh. Tuy vËy ho¹t ®éng khai th¸c t¹i c¸c s«ng con phÝa t©y cï lao Rïa, s«ng lín phÝa ®«ng vµ s«ng con phÝa t©y cï lao Phè, ®o¹n s«ng §ång Nai vïng thÞ trÊn T©n Uyªn (phÝa b¾c cï lao B×nh Ch¸ch) vÉn tiÕp diÔn.

T×nh h×nh xãi lë bê s«ng cho ®Õn nay vÉn kh«ng hÒ suy gi¶m bëi lÏ ho¹t ®éng khai th¸c kh«ng ®óng quy ®Þnh ®· t¹o nhiÒu hè lâm ph©n bè r¶i r¸c kh¾p tuyÕn s«ng. Vµo mïa m­a khi thñy ®iÖn TrÞ An x¶ lò, dßng ch¶y s«ng t¹o c¸c xo¸y lín nhá tiÕp tôc g©y xãi lë bê. §iÒu nµy c¾t nghÜa t¹i sao nhiÒu ®o¹n ®· ng­ng khai th¸c mµ bê s«ng vÉn lë. Ngay c¶ gi¶ sö cÊm tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng khai th¸c, tËn thu c¸t trªn c¸c ®o¹n s«ng nµy th× còng ph¶i mÊt nhiÒu n¨m sau trÇm tÝch lßng (®¸y) s«ng míi ®­îc tÝch tô san b»ng c¸c hè tròng vµ hiÖn t­îng xãi lë ®Êt ven bê míi gi¶m.

Trong ba cï lao th× cï lao Rïa bÞ t¸c ®éng m¹nh nhÊt, diÖn tÝch thu hÑp nhanh nhÊt vµ ®ang ®èi mÆt víi nguy c¬ biÕn ®æi h×nh d¸ng trong t­¬ng lai gÇn. §o¹n hÑp nhÊt cña cï lao Rïa gäi lµ "cæ rïa" bÞ xãi lë tõ hai phÝa. N¨m 1993 bÒ réng ®o¹n nµy ®o ®­îc lµ 82 m, n¨m 2001 ®o¹n nµy ®o ®­îc 70 m [2; 3]. NÕu xãi lë tiÕp tôc c¸i "cæ rïa" ch¾c ch¾n sÏ bÞ "c¾t", lóc ®ã s«ng lín vµ s«ng con nhËp l¹i vµ qu¸ tr×nh xãi lë sÏ gia t¨ng h¬n n÷a.

KÕT LUËN Vµ KIÕN NGHÞ

Xãi lë bê s«ng t¹i c¸c cï lao B×nh Ch¸nh, Rïa vµ Phè thuéc h¹ l­u s«ng §ång Nai ®· diÔn ra tõ l©u do ho¹t ®éng uèn khóc, dÞch chuyÓn ngang cña s«ng ë vïng ®ång b»ng. Tèc ®é xãi lë bê gia t¨ng sau khi cã c«ng tr×nh thñy ®iÖn TrÞ An vµ ho¹t ®éng khai th¸c kh«ng ®óng quy ®Þnh c¸t lßng s«ng, trong ®ã ho¹t ®éng khai th¸c c¸t lßng s«ng v­ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp lµ nguyªn nh©n chÝnh. Ho¹t ®éng khai th¸c c¸t m¹nh lµm cho ®¸y s«ng h¹ s©u bÊt th­êng, thay ®æi l¹ch dßng ch¶y, g©y xãi lë bê víi tèc ®é vµ quy m« lín.

Chuçi cï lao B×nh Ch¸nh, Rïa vµ Phè lµ kiÓu c¶nh quan cï lao "cæ" duy nhÊt cña s«ng §ång Nai ë miÒn §«ng Nam Bé. C¸c cï lao nµy cïng víi c¸c vïng l©n cËn cã nh÷ng ®iÓm lý thó vÒ m«i tr­êng tù nhiªn vµ nh©n v¨n, v× vËy cÇn ®­îc b¶o vÖ, duy tu vµ quy ho¹ch sö dông theo h­íng du lÞch sinh th¸i c¶nh quan, du lÞch ®Þa chÊt. Theo h­íng nµy sÏ ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n, ®ång thêi còng b¶o tån c¸c yÕu tè m«i tr­êng tù nhiªn vµ nh©n v¨n phôc vô cho nghiªn cøu khoa häc vµ häc tËp l©u dµi.

Tíi thêi ®iÓm nµy, viÖc khai th¸c c¸t ®· v­ît qu¸ giíi h¹n ®é s©u cho phÐp, v× vËy ®Ò nghÞ chÊm døt khai th¸c ë khu vùc nµy. ViÖc n¹o vÐt n¾n chØnh dßng ch¶y, kh¬i th«ng luång l¹ch cÇn ®­îc c¸c c¬ quan giao th«ng thñy nghiªn cøu vµ tiÕn hµnh.

Tr­íc m¾t cÇn tiÕn hµnh c¸c biÖn ph¸p kh¸c nhau ®Ó b¶o vÖ bê ë nh÷ng n¬i sung yÕu nh­ kÌ bª t«ng, kÌ ®¸, trång tÇm v«ng, trång cá.

1. Hå ChÝn, 1993. B¸o c¸o tæng hîp Ch­¬ng tr×nh ®iÒu tra ®¸nh gi¸ t×nh h×nh nøt nÎ vµ xãi lë ë khu vùc T©n Uyªn tØnh S«ng BÐ. L­u tr÷ Ph©n viÖn §Þa lý TP. HCM

2. Hµ Quang H¶i, 1995. B¸o c¸o KÕt qña ®iÒu tra ®Þa chÊt m«i tr­êng tØnh S«ng BÐ. L­u tr÷ Së KHCNMT tØnh S«ng BÐ.

3. Hµ Quang H¶i, 1999. §iÒu tra x¸c ®Þnh nguyªn nh©n g©y s¹t lë ®Êt t¹i T©n Uyªn. L­u tr÷ Së KHCNMT tØnh B×nh D­¬ng.

4. Tr­¬ng §×nh HiÓn, 1992. B¸o c¸o HiÖn tr¹ng thñy v¨n, thñy lùc s«ng §ång Nai khu vùc nøt ®Êt t¹i T©n Uyªn, tØnh S«ng BÐ. L­u tr÷ Së KHCNMT tØnh S«ng BÐ.