Ph¸t hiÖn kho¸ng s¶n thiÕc vµ kim lo¹i hiÕm (Liti, beryli) t¹i vïng §ång R¨m - La Vi
Mai Kim Vinh, D¬ng V¨n CÇu, nguyÔn C«ng CÇu,
NguyÔn V¨n Dòng, nguyÔn Thµnh KØnh, Phan V¨n §«ng
Liªn §oµn B¶n ®å ®Þa chÊt miÒn Nam, 200 Lý ChÝnh Th¾ng, TP. Hå ChÝ Minh
Trong ®ît kh¶o s¸t thùc ®Þa vµo th¸ng 1/2002, c¸c t¸c gi¶ thuéc ®Ò ¸n lËp b¶n ®å ®Þa chÊt vµ ®iÒu tra kho¸ng s¶n tû lÖ 1:50.000 nhãm tê Ba T¬ (Liªn ®oµn B¶n ®å ®Þa chÊt miÒn Nam) ®· ph¸t hiÖn c¸c th©n quÆng thiÕc gèc, kim lo¹i hiÕm (Li, Be) t¹i vïng §ång R¨m - La Vi.
KÕt qu¶ ®iÒu tra chi tiÕt ho¸ ®Õn th¸ng 6/2002 cho thÊy ®íi kho¸ng ho¸ thiÕc, kim lo¹i hiÕm cã chiÒu réng kho¶ng 500-600 m, kÐo dµi trªn 1,5 km theo ph¬ng t©y t©y b¾c - ®«ng ®«ng nam. §©y lµ ®íi kho¸ng ho¸ cã triÓn väng vÒ thiÕc vµ kim lo¹i hiÕm. Trong ®íi ®· ph¸t hiÖn 4 th©n quÆng thiÕc gèc, 3 th©n quÆng kim lo¹i hiÕm dµy 0,6-1,5 m; kÐo dµi trªn 250 m.
Vïng §ång R¨m – La Vi, cã diÖn tÝch trªn 60 km2.
VÒ mÆt cÊu tróc ®Þa chÊt, vïng nµy n»m trong khèi Ba Nam – Ba Trang, víi diÖn ph©n bè chñ yÕu cña c¸c thµnh t¹o biÕn chÊt cao thuéc tíng granulit (phøc hÖ Kan Nack) vµ bÞ biÕn chÊt giËt lïi tíng amphibolit.
Trong vïng ph¸t triÓn réng r·i c¸c m¹ch granit h¹t nhá s¸ng mµu, m¹ch pegmatoid. KÕt qu¶ ph©n tÝch bíc ®Çu cho thÊy chóng cã thµnh phÇn kho¸ng vËt chñ yÕu (%): plagioclas = 25-25; felspat kali = 42-45, th¹ch anh = 25-26, muscovit = 3-6. Thµnh phÇn th¹ch ho¸ (%): SiO2 = 74,7-75,0; TiO2 = 0,13-0,15; MgO = 0,12-0,13; CaO = 0,06-0,12; Na2O = 3,52-3,61; K2O = 3,84-4,07; mol Fe2O3/FeO = 0,08-0,09; Sn = 96,4 – 119,5; Li = 14,4-49,7; B = 202,8-219,6; Sr = 16,2-24,0.
§íi kho¸ng ho¸ thiÕc gèc, kim lo¹i hiÕm ph©n bè t¹i r×a tiÕp xóc gi÷a c¸c m¹ch granitoid h¹t nhá s¸ng mµu, c¸c m¹ch pegmatoid víi c¸c thµnh t¹o ®¸ phiÕn th¹ch anh – mica thuéc phøc hÖ Kan Nack.
ThiÕc gèc
Trong vïng ®· ph¸t hiÖn nhiÒu ®íi ®¸ biÕn ®æi greisen ho¸ chøa thiÕc. KÕt qu¶ ph©n tÝch 31 mÉu ho¸ cho hµm lîng Sn tõ 0,02 ®Õn 2,52%; trung b×nh 0,2%; trong ®ã cã 5 mÉu cã hµm lîng tõ 0,52 ®Õn 2,58% ®îc khoanh vµo 4 th©n kho¸ng.
Bèn th©n kho¸ng thiÕc gèc ®îc ph¸t hiÖn cã chiÒu dµy tõ 0,6 ®Õn 1,5 m, chiÒu dµi trªn 250 m. QuÆng tËp trung trong c¸c ®íi ®¸ biÕn ®æi greisen ho¸, ph©n bè t¹i phÇn v¸ch c¸c m¹ch granit h¹t nhá s¸ng mµu, m¹ch pegmatoid. C¸c m¹ch nµy c¾m vÒ t©y nam víi gãc dèc 55-65o, vµ 35-45o. Chóng t¹o thµnh hÖ m¹ch kÐo dµi theo ph¬ng TTB - §§N.
Thµnh phÇn kho¸ng vËt chñ yÕu cña ®¸ greisen gåm (%): th¹ch anh (50-52), muscovit (37-38), plagioclas tµn d (5-6), cassiterit (5-6). Cassiterit tËp trung kh¸ giµu t¹i ®íi néi tiÕp xóc gi÷a c¸c m¹ch granit h¹t nhá s¸ng mµu, m¹ch pegmatoid víi ®¸ phiÕn th¹ch anh -mica. Kho¸ng vËt cassiterit mµu n©u ®en, n©u vµng, x¸m tro, ¸nh kim c¬ng; kÝch thíc tõ 0,55 mm x 0,6 mm ®Õn 6,0 mm x 14,0 mm.
Tæ hîp kho¸ng vËt trong mÉu gi· ®·i: cassiterit + anatas + granat + ilmenit + monazit + rutil + andalusit (silimanit) + cyrtolit + zircon + columbit-tantalit.
Víi c¸c ®Æc ®iÓm h×nh th¸i, thµnh phÇn kho¸ng vËt quÆng vµ mèi liªn quan quÆng ho¸ víi ®¸ magma ®· nªu, chóng t«i t¹m xÕp c¸c th©n quÆng thiÕc trong vïng thuéc kiÓu kho¸ng greisen – cassiterit.
Kim lo¹i hiÕm (Li, Be).
Trong vïng ®· ph¸t hiÖn nhiÒu m¹ch granit h¹t nhá s¸ng mµu, m¹ch pegmatoid chøa kim lo¹i hiÕm. KÕt qu¶ ph©n tÝch 20 mÉu quang phæ plasma (ICP-MS) cho hµm lîng Li tõ 77,22 ®Õn 5114,3 g/t, trung b×nh 1415,2 g/t; hµm lîng Be tõ 100,9 ®Õn 548,9 g/t; trung b×nh 198,7 g/t; trong ®ã cã 3 mÉu ®îc khoanh vµo th©n kho¸ng.
Ba th©n kho¸ng kim lo¹i hiÕm (Li, Be) ®îc ph¸t hiÖn cã chiÒu dµy tõ 0,6 ®Õn
0,7 m; chiÒu dµi trªn 250 m. QuÆng tËp trung trong c¸c m¹ch granit h¹t nhá s¸ng mµu, m¹ch pegmatoid. C¸c m¹ch nµy kÐo dµi theo ph¬ng TTB - §§N, c¾m vÒ t©y nam víi gãc dèc 55-65o.
Thµnh phÇn kho¸ng vËt chñ yÕu cña m¹ch pegmatoid gåm (%): th¹ch anh (32-33), plagioclas tµn d (34-35); lepidolit (27-28), topaz (6-7).
Kho¸ng vËt quÆng lµ lepidolit, mµu tÝm nh¹t, d¹ng v¶y nhá li ti ®Õn d¹ng tÊm kÝch thíc 5 mm x 6 mm. Tæ hîp kho¸ng vËt trong mÉu gi· ®·i: lepidolit + columbit-tantalit + monazit + ilmenit + cassiterit + topaz.
Hµm lîng Li tõ 3439,5 g/t (Li2O @ 0,74%) ®Õn 5114,3 g/t (Li2O @ 1,1%).
Hµm lîng Be tõ 178,1 g/t (BeO @ v0,05%) ®Õn 548,9 g/t (BeO @ 0,15%).
Víi c¸c ®Æc ®iÓm h×mh th¸i, thµnh phÇn kho¸ng vËt quÆng vµ mèi liªn quan quÆng hãa víi ®¸ magma ®· nªu, chóng t«i t¹m xÕp c¸c th©n kho¸ng kim lo¹i hiÕm trong vïng thuéc kiÓu kho¸ng kho¸ng pegmatit lepidolit (?).
Ngoµi 3 th©n kho¸ng nªu trªn, trong c¸c th©n kho¸ng thiÕc gèc còng chøa kim lo¹i hiÕm víi hµm lîng kh¸ cao (Li: 1054,0 ®Õn 2894,1 g/t; Be: 205 ®Õn 307 g/t).
Dù B¸o tiÒm n¨ng kho¸ng s¶n thiÕc vµ kim lo¹i hiÕm
Trong vïng §ång R¨m – La Vi ph¸t triÓn réng r·i c¸c m¹ch granit s¸ng mµu h¹t nhá, m¹ch pegmatoid cã thµnh phÇn kho¸ng vËt vµ ®Æc ®iÓm th¹ch ho¸ ®Æc trng cña granit chøa thiÕc. Cïng víi nhiÒu dÊu hiÖu trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp liªn quan ®Õn quÆng thiÕc vµ kim lo¹i hiÕm, nh: c¸c vÕt lé quÆng gèc, c¸c ®íi ®¸ biÕn ®æi greisen ho¸, c¸c t¶ng quÆng l¨n; c¸c vµnh ph©n t¸n träng sa cña cassiterit, monazit, rutil, ilmenit; c¸c vµnh ®Þa ho¸ thø sinh cña c¸c nguyªn tè Sn, Li, Be, Zr.
Víi c¸c tiÒn ®Ò vµ dÊu hiÖu nªu trªn, cã thÓ dù ®o¸n ®©y lµ ®íi kho¸ng ho¸ cã triÓn väng vÒ thiÕc vµ kim lo¹i hiÕm.
KiÓu kho¸ng ho¸ nµy ®· ®îc ph¸t hiÖn ë c¸c má Li, Be, Ta, Sn t¹i Bikita (Zimbabwe), Bernic Lake (Canada), vµ T©y Australia.
C«ng t¸c ®iÒu tra chi tiÕt ho¸ t¹i c¸c ®iÓm kho¸ng s¶n nªu trªn ®ang ®îc tiÕp tôc..