Sù h×nh thµnh hÖ thèng s«ng bÞ t¸c ®éng rÊt nhiÒu bëi qu¸ tr×nh tù nhiªn vµ vai trß cña con ng­êi. Cïng víi sù ph¸t triÓn tr­êng tån cña ®Êt n­íc, hÖ thèng s«ng ngßi nh­ nh÷ng "huyÕt m¹ch" trªn bÒ mÆt Tr¸i ®Êt; chóng c¾t xÎ vµo bÒ mÆt ®Þa h×nh cã tr­íc võa gãp phÇn t¹o dùng ®Þa h×nh míi, võa cã t¸c dông huû ho¹i ®Þa h×nh cã tr­íc vµ hÖ qu¶ ®· t¹o ra c¸c líp trÇm tÝch kh¸c nhau, trong ®ã cã c¸c tÇng ®Êt yÕu g©y nªn nhiÒu Èn ho¹ ®èi víi c¸c vïng mµ tuyÕn ®ª ®i qua. Tõ ®ã viÖc nghiªn cøu ®Æc ®iÓm cña c¸c líp trÇm tÝch nµy kh«ng nh÷ng cã ý nghÜa vÒ mÆt ®Þa chÊt häc mµ cßn gãp phÇn vµo qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi.

§Ó x¸c ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn ®Þa chÊt c«ng tr×nh lµm c¬ së cho viÖc ph©n vïng ®é æn ®Þnh cña hÖ thèng ®ª ®iÒu, viÖc nghiªn cøu c¸c ®Æc tr­ng vÒ ®Þa tÇng, ®Þa m¹o lµ hÕt søc quan träng. Víi môc ®Ých nµy, c«ng t¸c nghiªn cøu c¸c trÇm tÝch §Ö tø tËp trung vµo viÖc lµm s¸ng tá c¸c phøc hÖ th¹ch häc. Mçi phøc hÖ nµy lµ tæ hîp c¸c líp trÇm tÝch ®­îc thµnh t¹o trong nh÷ng ®iÒu kiÖn cæ ®Þa lý vµ kiÕn t¹o nhÊt ®Þnh, th­êng ®­îc thµnh t¹o theo mét kiÓu nhÊt ®Þnh. Nh­ vËy viÖc nghiªn cøu vµ ph©n lo¹i trÇm tÝch theo nguån gèc chÝnh lµ c¬ së tèt nhÊt cho c«ng t¸c ®¸nh gi¸ ®é æn ®Þnh cña nÒn mãng c«ng tr×nh vµ dù b¸o Èn ho¹ ®èi víi hÖ thèng ®ª ®iÒu.

Trong nghiªn cøu trÇm tÝch §Ö tø cã mét néi dung kh¸ quan träng lµ ph©n chia trÇm tÝch theo tuæi thµnh t¹o hay cßn gäi lµ ph©n chia theo thêi ®Þa tÇng. Mçi ph©n vÞ ®Þa tÇng th­êng cã mÆt c¾t gåm phÇn d­íi lµ trÇm tÝch h¹t th«, phÇn trªn lµ h¹t mÞn. Trong mét diÖn tÝch nhá hÑp nh­ tuyÕn ®ª s«ng NhuÖ, viÖc x¸c ®Þnh tuæi cña trÇm tÝch chñ yÕu dùa vµo viÖc ®èi s¸nh víi c¸c thµnh t¹o cã chung ®Æc ®iÓm trong vïng ®ång b»ng s«ng Hång. Tuy nhiªn, cã thÓ x¸c ®Þnh tuæi t­¬ng ®èi cña trÇm tÝch mét c¸ch kh¸ ch¾c ch¾n bëi c¸c thµnh t¹o trÎ c¾t vµo c¸c thµnh t¹o cæ h¬n. Trong ®iÒu kiÖn kh«ng ®Çy ®ñ c¬ së cæ sinh, c¸c kÕt qu¶ ph©n tÝch ®é h¹t lµ c¬ së tèt cho viÖc x¸c ®Þnh nguån gèc c¸c phøc hÖ trÇm tÝch.

Trong ph¹m vi hÖ thèng ®ª s«ng NhuÖ, c¸c trÇm tÝch thµnh t¹o trong thêi kú ®Çu cña biÓn tiÕn Holocen hoµn toµn kh«ng lé trªn bÒ mÆt ®Þa h×nh, chóng n»m ë ®é s©u tõ 2 ®Õn 9 m, bÞ phñ bëi c¸c líp sÐt biÓn tuæi Holocen gi÷a vµ gÆp trong hÇu hÕt c¸c lç khoan. MÆt c¾t trÇm tÝch t­¬ng ®èi ®ång nhÊt, gåm c¸t pha mµu x¸m ®en, b·o hoµ n­íc.

MÆt c¾t tèt nhÊt ®­îc theo dâi theo tuyÕn khoan tõ LK 13 (tr¹m Kim B×nh) tíi LK16 (xãm §¹i CÇu) vµ c¸c vÕt lé l©n cËn. Trong vïng nµy, trÇm tÝch n»m ë ®é s©u 9 m (LK 13), 7,5 m (LK 14), 9 m (LK 15) vµ 8 m (LK 16). C¸c kÕt qu¶ ph©n tÝch ®é h¹t tËp c¸t pha mµu x¸m ®en nµy cho c¸c th«ng sè sau (%): c¸t h¹t võa ®Õn th« (> 0,25 mm) = 4,5 - 11; c¸t h¹t nhá (0,25 - 0,05 mm) = 30 - 40; bét (0,05 - 0,005 mm) = 40 – 50; sÐt (<0,005 mm) = 0 - 25. Trong c¸c lç khoan ®Òu theo dâi ®­îc tËp trÇm tÝch dµy trªn 5 m, song vÉn ch­a khèng chÕ ®­îc ®¸y cña chóng.

C¸c trÇm tÝch m« t¶ dÔ bÞ ch¶y láng, l¹i chØ n»m ë ®é s©u kh«ng lín d­íi líp sÐt. T¹i nhiÒu n¬i, chóng ®· bÞ ®µo mÊt ®Ó ®¾p ®ª hoÆc vÐt ao, t¹o ®iÒu kiÖn cho sù h×nh thµnh c¸c m¹ch sñi vµo mïa n­íc d©ng cao.

Däc tuyÕn ®ª s«ng NhuÖ, liªn quan víi thêi kú biÓn tiÕn cùc ®¹i cña Holocen cã hai kiÓu mÆt c¾t trÇm tÝch biÓn: c¸c thµnh t¹o nguån gèc biÓn - vòng vÞnh vµ biÓn - ®Çm lÇy.

TrÇm tÝch biÓn - vòng vÞnh Holocen trung cÊu t¹o nªn bÒ mÆt ®ång b»ng cao 2 – 3 m víi ®Þa h×nh t­¬ng ®èi ph¼ng, h¬i tròng hoÆc nghiªng tho¶i tõ t©y sang ®«ng. Däc tuyÕn ®ª s«ng NhuÖ, kiÓu trÇm tÝch nµy ph©n bè trªn ba ®o¹n: ®o¹n thø nhÊt tõ cèng KÑo tíi cÇu s¾t Duy H¶i, gÆp trong lç khoan LK01 (tõ 5 - 11,4 m); ®o¹n thø hai tõ phÝa nam cèng bµ DÝm tíi gi¸p ®iÓm Hoµng T©y, gÆp trong c¸c lç khoan LK8/1 (tõ 4,5 - 8m), LK9 (tõ 4,5 – 7 m), LK 9/1 (tõ 4,3 - 8,5 m) vµ ®o¹n thø ba tõ Tr¹m b¬m Kim B×nh tíi xãm §¹i CÇu, gÆp trong c¸c lç khoan LK13 (tõ 5,2 – 9 m), LK 14 (3,7 - 7,5 m), LK15 (tõ 5 – 9 m), LK 16 (tõ 4,5 – 8 m).

MÆt c¾t t­¬ng ®èi ®ång nhÊt, gåm c¸c líp sÐt, sÐt pha mµu x¸m vµng, x¸m xanh loang læ nhÑ. C¸c kÕt qu¶ ph©n tÝch mÉu ®é h¹t cho c¸c th«ng sè sau (%): c¸t võa - th« = 3 - 5; c¸t nhá = 10 – 15; bét = 50 - 55; sÐt = 27 - 29. C¸c líp sÐt khi lé ra trªn bÒ mÆt ®Êt t¹o nªn tËp trÇm tÝch kh«, nøt nÎ nhiÒu, ®«i n¬i cßn bÞ phong ho¸ nhÑ cho mµu loang læ. Trong c¸c diÖn ph©n bè kÓ trªn, hÇu hÕt chóng lµ tËp ®Êt dÎo mÒm, riªng t¹i lç khoan LK1, tËp nµy bÞ kh« vµ t­¬ng ®èi cøng do mÊt n­íc. VÒ mÆt quan hÖ ®Þa tÇng, c¸c thµnh t¹o sÐt t­íng vòng vÞnh Holocen trung n»m ngay d­íi tÇng trÇm tÝch nh©n sinh t¹o nªn nÒn cña nhiÒu ®o¹n ®ª. VÒ phÝa d­íi, chóng chuyÓn tiÕp liªn tôc lªn tõ c¸c thµnh t¹o s«ng - biÓn cña thêi kú ®Çu biÓn tiÕn.

C¸c thµnh t¹o biÓn - vòng vÞnh Holocen trung víi thµnh phÇn chñ yÕu lµ sÐt pha, cã ®é ®Ýnh kÕt kh¸, ®«i n¬i do mÊt n­íc ®· trë nªn kh« cøng. C¸c trÇm tÝch nµy cã kÕt cÊu tèt, t¹o ®iÒu kiÖn t­¬ng ®èi æn ®Þnh cho nhiÒu ®o¹n thuéc tuyÕn ®ª s«ng NhuÖ. Thªm vµo ®ã, chóng cßn t¹o nªn mét nguån sÐt g¹ch ngãi cã quy m« lín, tuy nhiªn viÖc khai th¸c chóng cÇn chó ý v× ®ã lµ tÇng ch¾n, ®ãng vai trß hÕt søc quan träng trong viÖc chèng hiÖn t­îng m¹ch sñi liªn quan víi tÇng c¸t pha n»m d­íi.

C¸c trÇm tÝch biÓn - ®Çm lÇy cã diÖn ph©n bè hÑp h¬n so víi c¸c thµnh t¹o vòng vÞnh. Däc tuyÕn ®ª s«ng NhuÖ, chóng ph©n bè trªn c¸c ®o¹n tõ ®iÕm Gi¸p Ba tíi xãm V¨n Bèi, ®­îc theo dâi theo c¸c lç khoan LK3 (tõ 3,2 - 12,5 m), LK 3/1 (4,2 - 15,4 m), LK4 (tõ 3 – 13 m). TrÇm tÝch hiÖn cÊu t¹o nªn bÒ mÆt ®ång b»ng cao 2 – 3 m, h¬i tròng, bÞ ph©n c¾t m¹nh bëi c¸c d¶i tròng - lßng s«ng cæ. Còng nh­ c¸c thµnh t¹o biÓn - vòng vÞnh cña biÓn tiÕn Holocen trung, c¸c mÆt c¾t cña kiÓu trÇm tÝch nµy cã chøa nhiÒu vËt chÊt h÷u c¬, ®é dÝnh kÕt kÐm h¬n vµ bÒ dµy lín h¬n. C¸c ®Æc tr­ng nµy cho thÊy c¸c thµnh t¹o biÓn - ®Çm lÇy cã ®é æn ®Þnh ®èi víi hÖ thèng ®ª kÐm h¬n c¸c thµnh t¹o biÓn - vòng vÞnh cïng tuæi.

TrÇm tÝch Holocen trung-th­îng gåm c¸c thµnh t¹o nguån gèc s«ng vµ s«ng-biÓn.

C¸c trÇm tÝch nµy ph©n bè trªn ®o¹n s«ng cæ kÐo theo ph­¬ng TB - §N. Trong ph¹m vi tuyÕn ®ª ®· x¸c ®Þnh sù cã mÆt cña lßng s«ng cæ nµy tõ xãm V¨n Bèi tíi phÝa nam cèng Bµ DÝm, ®­îc theo dâi theo c¸c lç khoan LK5/1 (tõ 3,5 – 12 m), LK6 (4,7 – 9 m), LK7 (tõ 5 – 15 m), LK8 (tõ 4,8 – 12 m).

MÆt c¾t chung cña ph©n vÞ gåm hai tËp: d­íi lµ c¸c thµnh t¹o h¹t th« t­íng lßng s«ng ®ång b»ng nh­ c¸t h¹t nhá ®Õn võa lÉn bét sÐt, nhiÒu mica, kÕt cÊu yÕu, bÒ dµy ch­a ®­îc khèng chÕ; trªn lµ thµnh t¹o h¹t nhá t­íng b·i båi gåm sÐt bét xen c¸c thÊu kÝnh hoÆc líp máng c¸t, c¸t pha mµu x¸m vµng, x¸m ®en, dÎo mÒm, dµy 1,5 ®Õn 3,5 m. KÕt qu¶ ph©n tÝch ®é h¹t cho thÊy c¸c thµnh t¹o t­íng lßng s«ng cã c¸c thµnh phÇn (%): c¸t võa ®Õn th« = 5 - 16; c¸t nhá = 72 - 84; bét = 8 - 11; l­îng sÐt kh«ng ®¸ng kÓ. C¸c thµnh t¹o t­íng b·i båi cã tû lÖ sÐt bét ®¹t 80 - 85%, cßn l¹i chñ yÕu lµ c¸t h¹t nhá.

VÒ mÆt ®Þa chÊt c«ng tr×nh, cã thÓ thÊy lµ sù xen kÏ gi÷a c¸c líp sÐt vµ c¸t trong c¸c thµnh t¹o t­íng b·i båi ë mÆt ®¸y cña c¸c ®ª thuéc kiÓu mÆt c¾t nµy sÏ lµm cho ®ª kÐm bÒn v÷ng. Tuy nhiªn, nguy c¬ g©y tai biÕn cho ®ª cña kiÓu mÆt c¾t nµy l¹i n»m ë c¸c thµnh t¹o h¹t th« t­íng lßng s«ng ë phÇn d­íi cña mÆt c¾t. C¸c líp c¸t h¹t nhá ®Õn võa lÉn Ýt bét sÐt sÏ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc l­u th«ng n­íc, thóc ®Èy qu¸ tr×nh c©n b»ng ¸p lùc sinh c¸c m¹ch sñi, m¹ch ®ïn. T¹i c¸c vÞ trÝ lßng s«ng hiÖn ®¹i n»m kÒ ngay th©n ®ª, hiÖn t­îng ch¶y ngÇm cã thÓ x¶y ra m¹nh trong mïa m­a vµ Èn ho¹ ®èi víi c¸c ®o¹n ®ª cÊu t¹o bëi tÇng nµy lµ kh¸ lín.

Còng nh­ c¸c thµnh t¹o s«ng tuæi Holocen gi÷a-muén, c¸c trÇm tÝch s«ng-biÓn lÊp ®Çy c¸c lßng s«ng cæ ®­îc thµnh t¹o sau thêi kú biÓn tiÕn cùc ®¹i vµo Holocen gi÷a. C¸c trÇm tÝch thuéc kiÓu nguån gèc nµy ph©n bè tõ ®iÕm Hoµng T©y tíi tr¹m b¬m Kim B×nh, ®­îc theo dâi trong c¸c lç khoan LK10 (tõ 3,2 - 11,5 m), LK 10/1 (tõ 4,5 – 11 m), LK 12 (tõ 5,5 – 15 m), LK 12/1 (tõ 4,5 – 15 m).

MÆt c¾t chung cña ph©n vÞ gåm hai tËp: d­íi lµ c¸c thµnh t¹o h¹t th« thµnh t¹o trong m«i tr­êng dßng ch¶y m¹nh, gåm c¸t h¹t nhá lÉn bét sÐt (LK 10, LK10/1, tõ ®é s©u 6 – 11 m) hoÆc c¸t pha bét sÐt mµu x¸m ®en (LK12, LK12/1). TËp trªn cña mÆt c¾t lµ sÐt pha mµu x¸m vµng, x¸m hång kh¸ dÎo, kÕt cÊu yÕu.

TËp d­íi cña mÆt c¾t cã thÓ liªn quan víi c¸c qu¸ tr×nh m¹ch sñi, ch¶y ngÇm; tËp trªn cã kÕt cÊu yÕu, søc chÞu t¶i kÐm, t¹o ®iÒu kiÖn cho hiÖn t­îng lón ®Êt, tr­ît ngÇm. §iÓm vì ®ª s«ng NhuÖ n¨m 1971 n»m trong ph¹m vi cña thµnh t¹o nµy.

Phô thèng Holocen trªn ®­îc chia thµnh hai phÇn: phÇn d­íi (Q₂^3a) vµ phÇn trªn (Q₂^3b).

PhÇn d­íi phô thèng Holocen th­îng gåm c¸c thµnh t¹o s«ng (aQ₂^3a) ph©n bè däc c¸c lßng s«ng cæ cßn ®­îc thÓ hiÖn kh¸ râ trªn ®Þa h×nh hiÖn t¹i b»ng c¸c d¶i ®Êt thÊp tròng kÐo dµi, trªn ®ã ®«i n¬i cßn b¶o tån c¸c l¹ch n­íc. C¸c lßng s«ng cæ thÕ hÖ nµy kh¸ phæ biÕn trong ph¹m vi tuyÕn ®ª s«ng NhuÖ. §ã lµ c¸c dßng s«ng cæ t¹i khu vùc tr¹m b¬m Gi¸p Ba, ®Çm Duy H¶i (LK2, tõ 3,8 – 15 m; LK3/2, tõ 4 – 20 m); vïng cèng §ång Vµng (LK11, tõ 4,7 – 20 m) vµ vïng xãm §¹i CÇu - ®iÕm Phï L·o (LK 17, tõ 4,5 - 11,9 m).

Còng nh­ c¸c thµnh t¹o nguån gèc s«ng kh¸c, mÆt c¾t cña ph©n vÞ nµy gåm hai tËp: d­íi lµ thµnh t¹o h¹t th« t­íng lßng s«ng ®ång b»ng, gåm c¸t h¹t nhá ®Õn h¹t võa lÉn Ýt bét sÐt mµu x¸m ®en: tû lÖ c¸t ®¹t trªn 80%, kh«ng cã cÊp h¹t bôi nhá vµ sÐt. TËp trªn lµ aluvi t­íng lßng gåm sÐt mµu x¸m xanh, x¸m vµng dÎo. T¹i lç khoan 11, tËp trÇm tÝch nµy cã ®é h¹t nhá nhÊt víi cÊp h¹t <0,005 mm ®¹t 31,2%, cÊp h¹t 0,05 - 0,005 mm ®¹t 54%, cã lÏ chóng ®­îc t¹o thµnh trong m«i tr­êng ®Çm lÇy cña c¸c lßng s«ng chÕt.

C¸c qu¸ tr×nh hiÖn ®¹i liªn quan víi c¸c tai biÕn trªn c¸c ®o¹n ®ª cÊu t¹o bëi tËp trÇm tÝch nµy kh¸ cao, ®ã lµ c¸c m¹ch sñi xuÊt hiÖn däc c¸c ao hå ®· bÞ bãc mÊt tËp trÇm tÝch mÞn kh¸ phæ biÕn däc phÇn trong ®ª, lµ hiÖn t­îng c¸t ch¶y tõ mãng d­íi th©n ®ª vµo c¸c lßng s«ng vµo mïa m­a lò, lµ hiÖn t­îng lón th©n ®ª cÊu t¹o bëi tËp bïn sÐt nh·o...

PhÇn trªn phô thèng Holocen th­îng gåm c¸c thµnh t¹o lßng s«ng hiÖn ®¹i (aQ₂^3b). Chóng ph©n bè däc lßng s«ng, trong c¸c b·i c¸t ven lßng, thµnh phÇn chñ yÕu lµ vËt liÖu h¹t th« nh­ c¸t lÉn bét mµu x¸m vµng. Tuy nhiªn còng cÇn nhËn thÊy r»ng ®éng lùc hiÖn ®¹i cña s«ng NhuÖ kh«ng thuËn lîi cho viÖc vËn chuyÓn c¸t tõ s«ng Hång vµo s«ng NhuÖ vµ tÝch tô c¸c vËt liÖu h¹t th« ë ®¸y s«ng hiÖn ®¹i. Mét l­îng lín c¸t hiÖn di chuyÓn vµ tÝch tô trong s«ng chÝnh lµ sù t¸i chän läc c¸c tÇng c¸t ë phÇn d­íi c¸c mÆt c¾t võa m« t¶ ë trªn. Thªm vµo ®ã, do lßng s«ng bÞ ®µo khoÐt kh¸ s©u vµo mïa m­a lò, t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh xãi ngÇm cña vËt liÖu d­íi th©n ®ª vµ bæ sung l­îng c¸t vµo dßng ch¶y. CÇn cã biÖn ph¸p ng¨n chÆn tuyÖt ®èi viÖc khai th¸c c¸t däc lßng s«ng nµy ®Ó ®¶m b¶o ®é an toµn cho hÖ thèng ®ª.

§èi t­îng chÝnh cña c«ng tr×nh - vËt liÖu ë c¸c th©n ®ª ®· ®­îc nghiªn cøu kh¸ chi tiÕt theo c¸c lç khoan. Cã thÓ nhËn thÊy r»ng vËt liÖu cña c¸c ®o¹n ®ª liªn quan kh¸ mËt thiÕt víi c¸c tÇng trÇm tÝch tù nhiªn n»m ngay d­íi th©n ®ª vµ do vËy sù ph©n chia c¸c kiÓu mÆt c¾t trÇm tÝch ë phÇn trªn lµ c¬ së ®¸ng tin cËy cho viÖc liªn hÖ c¸c vËt liÖu cÊu t¹o c¸c ®o¹n ®ª nµy. Qua nghiªn cøu chóng t«i ®· ph©n chia ®­îc 4 lo¹i vËt liÖu cÊu t¹o nªn th©n ®ª nh­ sau:

1. Lo¹i vËt liÖu thø nhÊt gåm chñ yÕu lµ sÐt pha mµu x¸m vµng dÎo cøng, ph©n bè trªn c¸c ®o¹n ®ª s«ng KÑo NhËt Tùu: tõ tr¹m b¬m Hoµng T©y ®Õn ®iÕm Hoµng T©y; tõ tr¹m b¬m Kim B×nh tíi xãm §¹i CÇu. §©y lµ lo¹i ®Êt cã ®é h¹t mÞn, t­¬ng ®èi ®ång nhÊt, ®· ®­îc nÐn Ðp kh¸, t¹o nªn mét tÇng t­¬ng ®èi bÒn v÷ng vµ æn ®Þnh. Lo¹i vËt liÖu nµy cã nguån gèc lµ c¸c thµnh t¹o mlQ₂^1-2.

2. Lo¹i vËt liÖu thø hai gåm chñ yÕu lµ sÐt pha xen c¸c thÊu kÝnh c¸t h¹t nhá, ph©n bè trªn c¸c ®o¹n ®ª ë phÝa nam ®Çm NhËt Tùu (LK4), phÝa nam ®iÕm Hoµng T©y (LK10).... C¸c vËt liÖu nµy t¹o ®iÒu kiÖn cho hiÖn t­îng thÊm n­íc qua th©n ®ª trong c¸c thÊu kÝnh c¸t. Chóng cã nguån gèc lµ c¸c thµnh t¹o aQ₂³.

3. Lo¹i vËt liÖu thø ba gåm hai lo¹i trÇm tÝch: lo¹i ®Çu t¹o nªn ®¸y cña th©n ®ª lµ vËt liÖu h¹t th« nh­ c¸t pha, lo¹i thø hai lµ sÐt pha. C¸c vËt liÖu nµy ®­îc theo dâi t¹i c¸c ®o¹n tõ nam cèng §ång Vµng tíi b¾c tr¹m b¬m Kim B×nh (LK12/1, LK12) vµ ®o¹n xãm §¹i CÇu (LK16/1). Chóng cã nguån gèc lµ c¸c thµnh t¹o aQ₂³.

 4. Lo¹i vËt liÖu thø t­ gåm hai lo¹i trÇm tÝch: sÐt pha mµu x¸m vµng dÎo cøng vµ c¸t bë rêi h¹t nhá. §©y lµ lo¹i vËt liÖu thuËn lîi nhÊt cho hiÖn t­îng thÈm thÊu cña n­íc qua th©n ®ª, ph©n bè trªn c¸c ®o¹n tõ xãm V¨n Bèi tíi tr¹m b¬m Hoµng T©y (LK5/1; LK7, LK8; LK9), vïng cèng §ång Vµng (LK11), chóng lµ ®Êt ®¾p nguån gèc kh«ng nhÊt ®Þnh.

Thùc tÕ kh¶o s¸t qua c¸c mïa n­íc lín kÕt hîp víi c¸c tµi liÖu lò lÞch sö cho thÊy vÊn ®Ò næi bËt nhÊt vÒ c¸c Èn ho¹ ®èi víi tuyÕn ®ª s«ng NhuÖ lµ hiÖn t­îng thÊm qua th©n ®ª vµ nÒn mãng ®ª.

Nguyªn nh©n cña hiÖn t­îng thÊm qua th©n ®ª thËt dÔ hiÓu, ®ã lµ sù cã mÆt c¸c lo¹i c¸t vµ vËt liÖu h¹t th« cã kh¶ n¨ng thÊm m¹nh n»m ngay trong th©n ®ª vµ nÒn mãng ®ª. Trong qu¸ tr×nh x©y dùng còng nh­ n©ng cÊp th©n ®ª qua c¸c thêi kú kh¸c nhau, c¸c vËt liÖu ®¾p ®ª ®· kh«ng ®­îc chän lùa, mét khèi l­îng lín ®Êt c¸t thËm chÝ c¸t bë rêi còng ®­îc ®­a vµo th©n ®ª cïng víi c¸c lo¹i ®Êt sÐt. DÔ nh×n thÊy mét quy luËt trªn tuyÕn ®ª, n¬i nµo nÒn mãng nhiÒu c¸t, th× th©n ®ª t¹i ®ã l­îng c¸t còng t¨ng lªn. C¸c ®o¹n ®ª nµy liªn quan víi c¸c thµnh t¹o c¸t cña lßng s«ng cæ.

Sù h×nh thµnh c¸c m¹ch ®ïn, m¹ch sñi chÝnh lµ c¸c biÓu hiÖn cña hiÖn t­îng thÊm n­íc qua nÒn mãng ®ª. Cã thÓ h×nh dung sù h×nh thµnh Èn ho¹ thÊm n­íc qua nÒn ®ª khu vùc s«ng NhuÖ nh­ sau:

Thø nhÊt, vèn dÜ trªn lßng s«ng NhuÖ ®· lé ra nhiÒu líp c¸t h¹t th« do líp sÐt ®· bÞ lÊy ®i lµm vËt liÖu ®¾p ®ª vµ thËm chÝ bÞ khoÐt s©u thªm khi nh©n d©n ë ®©y khai th¸c c¸t x©y dùng. §ã lµ c¸c miÒn cung cÊp n­íc do chÝnh con ng­êi t¹o ra. CÇn xem ®ã lµ c¸c vÊn ®Ò mang tÝnh chÊt lÞch sö, cã thÓ nãi kh«ng cã c¸ch kh¾c phôc.

Thø hai, c¸c c«ng tr×nh ®µo ao, hå, giÕng, m­¬ng tiªu... trong ®ång n»m gÇn ch©n ®ª còng ®· lÊy ®i líp ®Êt sÐt trªn mÆt, lµm lé ra líp c¸t t¹o ®iÒu kiÖn h×nh thµnh miÒn thu nhËn n­íc. Sù h×nh thµnh ®ång thêi miÒn cÊp vµ c¸c miÒn thu nhËn chÝnh lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn sù cã mÆt c¸c m¹ch sñi, m¹ch ®ïn khi n­íc d©ng cao. Theo thêi gian, l­îng c¸t trong lßng ®ª bÞ tr«i dÇn theo c¸c m¹ch n­íc sÏ dÉn ®Õn lµm rçng ch©n ®ª, g©y hiÖn t­îng lón nøt ®ª, thËm chÝ vì ®ª trong mïa lò. §ã chÝnh lµ mét trong nh÷ng tai biÕn tiÒm Èn lín trªn toµn tuyÕn ®ª, vµ tai biÕn nµy diÔn ra v« cïng chËm ch¹p rÊt Ýt nh×n thÊy, nh­ng khi ®· vµo giai ®o¹n kÞch ph¸t th× khã cã thÓ kh¾c phôc. CÇn nãi thªm r»ng, sù cè vì ®ª n¨m 1971 trªn ®ª s«ng NhuÖ rÊt cã thÓ liªn quan ®Õn vÞ trÝ mµ ë ®ã ng­êi d©n khai th¸c c¸t lµm vËt liÖu x©y dùng qu¸ nhiÒu cïng víi c¸c c«ng tr×nh ®µo ao th¶ c¸ cña d©n c­ ven ®ª.

C¸c vÊn ®Ò nÒn ®Êt yÕu còng cÇn quan t©m, tuy nhiªn tÝnh cÊp b¸ch cña nã kh«ng lín b»ng Èn ho¹ do thÊm vµo m¹ch sñi nh­ ®· tr×nh bµy. Liªn quan víi c¸c ®o¹n ®ª nµy lµ c¸c thµnh t¹o biÓn - ®Çm lÇy, trÇm tÝch hçn hîp s«ng - biÓn.

1. Alan E. Kehew, 1995. Geology for engineers and environmental scientists.

2. Ng« Quang Toµn, 1995. §Æc ®iÓm trÇm tÝch vµ lÞch sö ph¸t triÓn c¸c thµnh t¹o §Ö tø ë phÇn ®«ng b¾c ®ång b»ng s«ng Hång. Tãm t¾t LuËn ¸n PTS. Th­ viÖn Quèc gia, Hµ néi.

3. NguyÔn V¨n Hoµnh (chñ biªn), 1978. B¶n ®å ®Þa chÊt CH XHCN ViÖt Nam tû lÖ 1:200.000. Tê Hµ Néi, kÌm theo thuyÕt minh. Tæng côc §Þa chÊt, Hµ Néi.