¶nh h­ëng cña Ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o ®Õn båi xãi bê biÓn ë ®íi ven biÓn B×nh TrÞ Thiªn

TrÇn H÷u Tuyªn

Tr­êng ®¹i häc Khoa häc HuÕ

Tãm t¾t: §èi víi qu¸ tr×nh båi xãi bê biÓn vµ cöa s«ng, vÉn tån t¹i nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ møc ®é ¶nh h­ëng cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o. Trong bµi b¸o, dùa vµo c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ ho¹t ®éng båi xãi ë ®íi ven biÓn B×nh TrÞ Thiªn, t¸c gi¶ ®· ®­a ra mét sè nhËn xÐt b­íc ®Çu sau:

Trong thêi ®iÓm hiÖn t¹i, ¶nh h­ëng cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o ®èi víi sù æn ®Þnh cña ®­êng bê kh«ng ®¸ng kÓ nÕu so s¸nh víi c¸c yÕu tè ngo¹i sinh. Tuy nhiªn, ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o trong thêi gian ®Þa chÊt l©u dµi ®· khèng chÕ quy m« vµ xu thÕ ph¸t triÓn cña qu¸ tr×nh båi xãi bê biÓn vµ cöa s«ng. §iÒu nµy ®· ®­îc chøng minh ë mèi quan hÖ chÆt chÏ gi÷a hiÖn tr¹ng båi xãi vµ biªn ®é chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o t­¬ng ®èi ë ®íi ven biÓn B×nh TrÞ Thiªn.

ChÝnh chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o ph©n dÞ d¹ng khèi t¶ng ®· ph©n chia vïng bê thµnh c¸c ®íi n©ng h¹ t­¬ng ®èi víi nhau, lµm thay ®æi møc ®é t¸c ®éng cña sãng ®èi víi ®­êng bê, vµ ®· dÉn ®Õn sù ph©n ho¸ ho¹t ®éng båi xãi trªn tõng ®o¹n bê ë ®íi ven biÓn cã quy m« vµ c­êng ®é kh¸c nhau.

I. §Æt vÊn ®Ò

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, hiÖn t­îng xãi lë bê biÓn x¶y ra rÊt m¹nh mÏ ë ®íi ven biÓn B×nh TrÞ Thiªn (BTT.) do ¶nh h­ëng cña ba nhãm nh©n tè chÝnh: néi sinh, ngo¹i sinh vµ ho¹t ®éng kinh tÕ - x©y dùng cña con ng­êi. Trong khi cã mét sù thèng nhÊt vÒ vai trß chñ ®¹o cña c¸c yÕu tè ngo¹i sinh (sãng giã, thuû triÒu, dßng ch¶y..), th× vÉn tån t¹i nh÷ng ®¸nh gi¸ kh¸c nhau vÒ møc ®é ¶nh h­ëng cña c¸c t¸c nh©n néi sinh, ®Æc biÖt lµ ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o, ®Õn qu¸ tr×nh båi-xãi bê biÓn vµ cöa s«ng. Trong bµi b¸o nµy dùa trªn c¬ së cña nhiÒu nguån tµi liÖu kh¸c nhau, chóng t«i xin ®­a ra mét c¸ch nh×n nhËn vÒ ¶nh h­ëng cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o ®èi víi qu¸ tr×nh båi-xãi lë bê biÓn vµ cöa s«ng ë ®íi ven biÓn BTT.

II. Kh¸i qu¸t vÒ ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o khu vùc

1. C¸c cÊu tróc t©n kiÕn t¹o

Theo TrÇn V¨n TrÞ, Lª §øc An, Lª Nh­ Lai...[3, 4, 10] b×nh ®é kiÕn t¹o khu vùc ®· æn ®Þnh vµo ®Çu Paleozoi muén vµ ho¹t ho¸ l¹i vµo ®Çu Mesozoi. Paleogen lµ thêi kú san b»ng kiÕn t¹o ®Ó h×nh thµnh nªn bÒ mÆt san b»ng réng lín trªn toµn khu vùc §«ng Nam ¸. Vµo cuèi Paleogen, khu vùc bÞ l«i cuèn vµo ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o vµ kiÕn t¹o hiÖn ®¹i. Vïng nghiªn cøu cã thÓ ®­îc chia thµnh mét sè ®¬n vÞ kiÕn t¹o chÝnh sau [4]:

- MiÒn t¹o nói sau nÒn (miÒn n©ng néi lôc ®Þa) n»m ë phÝa t©y vïng lµ n¬i cã c­êng ®é n©ng cao lín nhÊt, kÐo dµi theo h­íng §B - TN, gÇn nh­ song song víi ®­êng bê, ®­îc giíi h¹n còng nh­ ph©n c¾t bëi c¸c ®øt g·y cã quy m« kh¸c nhau. Nh÷ng ph¸ huû kiÕn t¹o ph©n chia miÒn nµy thµnh c¸c khèi nói uèn nÕp, n©ng cao theo kiÓu ®Þa luü vµ h×nh thµnh nªn c¸c cÊu tróc nói khèi t¶ng hiÖn ®¹i.

- MiÒn nÒn trÎ (®íi sôt lón Kainozoi r×a lôc ®Þa): PhÇn lôc ®Þa cña ®íi ven biÓn BTT. ®Òu thuéc miÒn nÒn trÎ, t¹o thµnh mét d¶i hÑp kÐo dµi. Líp phñ nÒn chñ yÕu lµ c¸c trÇm tÝch §Ö tø víi nhiÒu nguån gèc kh¸c nhau. Tån t¹i trong miÒn nÒn trÎ Êy lµ c¸c cÊu tróc sinh thµnh do chuyÓn ®éng kiÕn t¹o ph©n dÞ d¹ng khèi t¶ng däc theo c¸c ®øt g·y: c¸c tròng r×a lôc ®Þa vµ c¸c d¶i n©ng t©n kiÕn t¹o.

H×nh 1. MÆt c¾t vá Tr¸i ®Êt vïng B×nh TrÞ Thiªn däc quèc lé IA theo tµi liÖu ®Þa vËt lý [2]

Theo chiÒu ngang, thuéc ph¹m vi cña miÒn nÒn trÎ cã c¸c bån tròng nhá hÑp (c¸c bµu, ®Çm ph¸ cæ hoÆc hiÖn ®¹i) kÐo dµi theo ph­¬ng TB - §N gÇn nh­ song song víi ®­êng bê hiÖn ®¹i. C¸c tròng r×a lôc ®Þa nµy ph¶n ¸nh nh÷ng ®íi ph¸ huû, ®øt g·y thuËn liªn quan ®Õn hiÖn t­îng c¨ng gi·n ë d­íi mãng kÕt tinh vµ th­êng t¹o thµnh nh÷ng ®íi song song nhau. Cã thÓ kÓ ®Õn tròng H¶i L¨ng - CÇu Hai, tròng LÖ Thuû - Hå X¸, tròng §ång Híi, tròng KiÕn Giang. Theo chiÒu däc, c¸c hÖ thèng ®øt g·y s©u ®· ph©n chia miÒn nÒn trÎ thµnh c¸c ®íi n©ng h¹ " khèi t¶ng" kh¸c nhau cã chiÒu dµi biÕn ®æi tõ 20 ®Õn 70-80 km, chiÒu réng tõ 20 ®Õn 30 km. CÊu tróc khèi t¶ng cña mãng kÕt tinh ®· thÓ hiÖn rÊt râ qua tµi liÖu ®o ®Þa vËt lý (H×nh 1). ChÝnh sù ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o còng nh­ kiÕn t¹o hiÖn ®¹i däc theo cÊu tróc gÇn vu«ng gãc víi ®­êng bê ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn sù æn ®Þnh cña khu vùc, ®Æc biÖt lµ qu¸ tr×nh båi xãi bê biÓn vµ cöa s«ng.

- MiÒn h¹ lón Kainozoi n»m ë phÝa §«ng cña vïng nÒn trÎ. PhÇn ®¸y biÓn ven bê cña ®íi ven biÓn BTT. cã thÓ ®­îc xem nh­ vïng thÒm trong. CÊu tróc cña miÒn h¹ lón Kainozoi còng t­¬ng tù nh­ miÒn ®íi sụt lón r×a lôc ®Þa.

2. Ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o

- Ho¹t ®éng nói löa t¹o nªn nhiÒu khèi nói löa cã tuæi tõ Pleistocen sím ®Õn Holocen kÐo dµi thµnh mét vÖt liªn tôc theo h­íng ¸ vÜ tuyÕn cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn kiÕn t¹o nói löa trong Kainozoi. Chóng lµ chøng tÝch cho thêi kú kiÕn sinh nøt t¶ng (taphrogenesis) x¶y ra cuèi Miocen [5] vµ th­êng t¹o ra c¸c vïng n©ng côc bé bÊt th­êng trªn ph«ng chung cña vïng [2].

 - Sù h×nh thµnh vµ t¸i ho¹t ®éng c¸c ®øt g·y s©u: C¸c ®øt g·y s©u trong vïng ph©n bè theo h­íng TB - §N hoÆc ¸ vÜ tuyÕn vµ ®a sè ®­îc ph¸t hiÖn qua c¸c tµi liÖu ®o ®Þa vËt lý. Cã thÓ kÓ ®Õn ®øt g·y §ång Híi, Hå X¸, Pa Leng - TriÖu Phong, Ta Lua - Phong §iÒn, H­¬ng Ho¸ - HuÕ, H­¬ng Ho¸ - §µ N½ng...[8]. §Æc biÖt, ®øt g·y lín H­¬ng Ho¸ - §µ N½ng lµ ranh giíi ph©n chia phÇn r×a phÝa b¾c cña ®Þa khèi Kon Tum vµ hÖ uèn nÕp Tr­êng S¬n. §øt g·y Xu©n Dôc - Qu¶ng TrÞ gÇn nh­ ®Þnh h­íng song song víi ®­êng bê lµ ®øt g·y tr­ît b»ng lín ph©n chia c¸c cÊu tróc "n©ng ®Þa luü" ë phÝa t©y vµ " h¹ ®Þa hµo" ë phÝa ®«ng.

H×nh 2. S¬ ®å ph©n vïng møc ®é dao ®éng t©n kiÕn t¹o ®íi ven biÓn B×nh TrÞ Thiªn

Sù t¸i ho¹t ®éng cña c¸c ®øt g·y s©u trong vïng (b»ng chøng lµ hiÖn t­îng nøt ®Êt ë vïng HuÕ, Qu¶ng TrÞ trong n¨m 1993) lµm vÞ trÝ ®­êng bê hiÖn t¹i thay ®æi vµ ¶nh h­ëng kh«ng nhá ®Õn sù gia t¨ng cña hiÖn t­îng xãi lë bê biÓn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y.

- Møc ®é dao ®éng t©n kiÕn t¹o: Theo J. Fromaget trong suèt thêi gian ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o, khu vùc §«ng D­¬ng chñ yÕu chÞu chÕ ®é kiÕn t¹o n©ng cao d¹ng khèi t¶ng, ®Æc biÖt trong thêi kú Pleistocen muén cho ®Õn Holocen. TrÇn V¨n TrÞ cho r»ng vµo cuèi Paleogen ®Çu Neogen ®· x¶y ra qu¸ tr×nh ph©n dÞ t¹o nói vµ t¸i ho¹t ®éng c¸c ®øt g·y cã ph­¬ng TB - §N dÉn ®Õn sù thµnh t¹o c¸c ®Þa hµo vµ bån tròng Kainozoi. Cuèi Pliocen vµ ®Çu Pleistocen nhiÒu vïng ®­îc n©ng kiÓu khèi t¶ng [10]. Lª Nh­ Lai. b»ng c¸c ph©n tÝch kiÕn t¹o vµ t©n kiÕn t¹o, cho thÊy phÇn nói khèi t¶ng, nói uèn nÕp còng nh­ phÇn r×a lôc ®Þa ®­îc tiÕp tôc n©ng cao, nhÊt lµ tõ cuèi Mesozoi ®Õn ®Çu Kainozoi [5]. NguyÔn H÷u Cö cho r»ng khu vùc chÞu ¶nh h­ëng cña vËn ®éng n©ng t©n kiÕn t¹o trong §Ö tam, n©ng ph©n dÞ trong §Ö tø vµ tiÕp tôc ho¹t ®éng trong giai ®o¹n kiÕn t¹o hiÖn ®¹i [7].

Qua c¸c nhËn ®Þnh trªn, ta thÊy r»ng toµn bé ®íi ven biÓn BTT. lµ vïng n©ng trong suèt giai ®o¹n ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o. Trong Holocen khu vùc thuéc vïng n©ng yÕu bÒn v÷ng. Tuy nhiªn do chuyÓn ®éng ph©n dÞ khèi t¶ng cña mãng kÕt tinh, khu vùc bÞ ph©n chia thµnh c¸c ®íi n©ng h¹ t­¬ng ®èi däc theo c¸c ph¸ huû kiÕn t¹o. Theo tÝnh to¸n cña Lª §øc An, Ma K«ng Cä [3] ®ång b»ng r×a vâng ven bê thuéc vïng n©ng yÕu ®iÒu hoµ víi biªn ®é n©ng t­¬ng ®èi trung b×nh lµ 0,12 mm/n¨m. Vïng nói khèi t¶ng B¹ch M·, l©n cËn T©y HuÕ thuéc vïng n©ng m¹nh víi tèc ®é trung b×nh 0,5 mm/n¨m [3].

Nh­ vËy, ®íi ven biÓn BTT. n»m kÑp gi÷a hai khu vùc n©ng ®iÓn h×nh - c¸c khèi nói trong lôc ®Þa vµ h¹ ®iÓn h×nh - c¸c bån tròng ë biÓn. Theo ph­¬ng däc kÐo dµi theo ®­êng bê, tån t¹i c¸c ®íi n©ng h¹ khèi t¶ng ®an xen nhau giíi h¹n bëi c¸c ®øt g·y s©u vµ cã c­êng ®é chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o kh¸c nhau do ph©n dÞ cña mãng kÕt tinh. Do ®ã, cã thÓ c¨n cø vµo cÊu tróc cña mãng kÕt tinh ®Ó ph©n chia vïng nghiªn cøu thµnh c¸c ®íi cã møc ®é dao ®éng t©n kiÕn t¹o t­¬ng ®íi kh¸c nhau (h×nh 2).

III. ¶nh h­ëng cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o lªn c¸c qu¸ tr×nh båi xãi bê biÓn vµ cöa s«ng

§íi ven biÓn lµ vïng nh¹y c¶m ®èi víi c¸c t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè néi, ngo¹i lùc, trong ®ã cã chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o. C¸c d¹ng ®Þa h×nh ë ®íi ven biÓn - mét trong c¸c yÕu tè chi phèi ho¹t ®éng båi xãi, h×nh thµnh trong mèi t­¬ng t¸c gi÷a c¸c nh©n tè néi sinh vµ ngo¹i sinh, trong ®ã cã vai trß rÊt lín cña ho¹t ®éng kiÕn t¹o. Do vËy, ¶nh h­ëng cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o ®­îc ph¶n ¸nh gi¸n tiÕp qua vai trß cña ®Þa h×nh.

¶nh h­ëng trùc tiÕp cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o chÝnh lµ biªn ®é chuyÓn ®éng. HiÖn nay, so s¸nh víi mùc n­íc biÓn d©ng ch©n tÜnh t¹i tr¹m thuû v¨n Hßn DÊu 2,24 mm/n¨m [6] th× biªn ®é dao ®éng t©n kiÕn t¹o chØ kho¶ng 0,12 mm/n¨m – 0,5 mm/n¨m, nhá h¬n kho¶ng 10 lÇn. §iÒu nµy cµng thÓ hiÖn râ h¬n khi so s¸nh biªn ®é dao ®éng thuû triÒu cña n­íc biÓn trong khu vùc (tõ 0,5 m ®Õn 1,5 m). T¹i mét thêi ®iÓm cô thÓ, thÕ n¨ng theo chiÒu th¼ng ®øng do chuyÓn ®éng kiÕn t¹o t¹o ra nhá h¬n kho¶ng 5000 lÇn so víi dao ®éng cña thuû triÒu, nghÜa lµ t¸c ®éng thuû th¹ch ®éng lùc cña nã th­êng kh«ng ®¸ng kÓ. Tuy nhiªn, thuû triÒu lµ dao ®éng cã chu kú vµ t¸c ®éng thuû th¹ch ®éng lùc ®èi víi vïng bê th­êng c©n b»ng nhau trong mét chu kú triÒu (ngo¹i trõ khi cã sù céng h­ëng c¸c ®iÒu kiÖn bÊt lîi cña thêi tiÕt nh­ triÒu c­êng vµ ¸p thÊp nhiÖt ®íi). Trong khi ®ã, vËn ®éng t©n kiÕn t¹o tuy rÊt nhá nh­ng lµ chuyÓn ®éng n©ng hoÆc h¹ liªn tôc trong suèt mét thêi gian dµi dÉn ®Õn biªn ®é dao ®éng rÊt lín. ChØ tÝnh riªng trong Holocen muén (c¸ch ®©y 3000 n¨m) víi biªn ®é chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o trung b×nh lµ 0,24 mm/n¨m th× khu vùc n©ng ®· bÞ n©ng lªn 0,72 m (®ång nghÜa víi mùc n­íc biÓn h¹ thÊp mét l­îng t­¬ng øng). ChuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o ®· lµm thay ®æi vÞ trÝ ®­êng bê vµ lµm gi¶m hoÆc t¨ng møc t¸c ®éng cña sãng lªn khu bê trong mét thêi gian dµi.

1. Qu¸ tr×nh båi tô vµ xãi lë bê biÓn.

Nh­ c¸c phÇn trªn ®· ®Ò cËp, chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o trong khu vùc lµ ho¹t ®éng n©ng yÕu. Do ®ã t¸c ®éng cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o ®èi víi qu¸ tr×nh xãi lë bê biÓn lµ kh«ng ®¸ng kÓ, nÕu kh«ng muèn nãi lµ t¨ng c­êng ho¹t ®éng båi tô. Tuy nhiªn, nÕu so s¸nh mùc n­íc d©ng ch©n tÜnh víi biªn ®é chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o, th× ­u thÕ thuéc vÒ sù d©ng cao mùc n­íc biÓn. V× thÕ, xu thÕ chung cña ®­êng bê lµ tiÕp tôc lÊn s©u vµo lôc ®Þa dÉn ®Õn hiÖn t­îng xãi lë bê biÓn x¶y ra kh¸ phæ biÕn ë thêi ®iÓm hiÖn nay.

Tuy nhiªn, chuyÓn ®éng kiÕn t¹o ph©n dÞ d¹ng khèi t¶ng ®· ph©n chia ®íi ven biÓn BTT. thµnh c¸c ®íi "n©ng h¹" t­¬ng ®èi kh¸c nhau (H×nh 1). Trong khi sù d©ng cao cña mùc n­íc biÓn kh¸ ®ång nhÊt trªn vïng réng lín, th× chÝnh chuyÓn ®éng kiÕn t¹o ®· g©y ra sù kh¸c biÖt vÒ møc t¸c ®éng cña sãng lªn ®­êng bê, dÉn ®Õn c¸c cung ®o¹n bê cã c­êng ®é båi xãi kh¸c nhau.

T¹i c¸c khu vùc cã chuyÓn ®éng kiÕn t¹o n©ng trung b×nh hoÆc lín th× ®­êng bê ®­îc n©ng cao, gi¶m møc ®é t¸c ®éng cña sãng vµ bê biÓn bÞ xãi lë yÕu hoÆc båi tô. ë c¸c ®íi n©ng m¹nh hoÆc trung b×nh nh­ H¶i V©n - Ch©n M©y, Cöa ViÖt - Cöa Tïng, tèc ®é xãi lë bê biÓn kh«ng lín. Ng­îc l¹i, ho¹t ®éng xãi lë bê biÓn th­êng x¶y ra rÊt m¹nh trong c¸c ®íi cã chuyÓn ®éng kiÕn t¹o "n©ng" yÕu so víi xung quanh (®íi sôt lón kiÕn t¹o hÑp) nh­ khu vùc ThuËn An, NhËt LÖ. Cã sù liªn quan chÆt chÏ gi÷a hiÖn tr¹ng båi xãi bê biÓn vµ biªn ®é chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o ë c¸c ®íi n©ng h¹ khèi t¶ng kh¸c nhau ë vïng BTT (H×nh 3). Ngoµi ra, chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o ®· h×nh thµnh dßng båi tÝch ven bê dÞch chuyÓn tõ vïng "n©ng" ®Õn vïng "h¹" kÕ cËn [2].

H×nh 3. BiÓu ®å quan hÖ gi÷a c­êng ®é båi xãi víi biªn ®é chuyÓn ®éng kiÕn t¹o t­¬ng ®èi

2. Båi lÊp vµ thay ®æi vÞ trÝ c¸c cöa s«ng.

Sù dÞch chuyÓn båi tÝch däc bê tõ vïng n©ng ®Õn vïng h¹ kiÕn t¹o còng lµ mét trong c¸c nguyªn nh©n cña sù xuÊt hiÖn c¸c ®ª c¸t d¹ng doi ven bê ë vïng cöa s«ng, ph¸t triÓn song song bê biÓn h­íng vÒ phÝa bê ®èi diÖn, t¹o nªn cöa s«ng d¹ng th­íc thî [2]. Sù ph¸t triÓn doi c¸t lµm cho cöa s«ng bÞ båi lÊp vµ cã xu h­íng dÞch chuyÓn vÒ mét phÝa ®· ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn qu¸ tr×nh tho¸t lò vµ giao th«ng thuû. HÇu hÕt c¸c cöa s«ng lín n»m trong ®íi sôt t©n kiÕn t¹o ®Òu cã d¹ng nµy nh­ cöa ThuËn An, cöa NhËt LÖ. MÆt kh¸c chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o cßn g©y lôi tµn c¸c cöa s«ng. Tr­íc ®©y (1404), T­ HiÒn lµ mét cöa chÝnh cña s«ng H­¬ng, nh­ng hiÖn nay vïng nµy bÞ thu hÑp vµ nh­êng vai trß ®ã cho ThuËn An. §iÒu nµy ch¾c ch¾n do ¶nh h­ëng cña chÕ ®é kiÕn t¹o n©ng m¹nh cña ®íi B¹ch M· lµm cho cöa T­ HiÒn bÞ suy tho¸i vµ c¹n dÇn. Ngoµi ra, c¸c vßm n©ng Thuû Thanh còng ®· lµm c¹n dÇn s«ng §¹i Giang, h¹n chÕ l­îng n­íc ch¶y tõ s«ng H­¬ng ®æ vµo ®Çm CÇu Hai. §©y lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n gãp phÇn lµm cöa T­ HiÒn suy tµn. nh h­ëng cña vßm n©ng Phó Vang ®èi víi s«ng Bå còng cã t¸c dông t­¬ng tù [3].

IV. KÕt luËn

Trong thêi ®iÓm hiÖn t¹i, ¶nh h­ëng cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o ®Õn ®é æn ®Þnh cña ®­êng bê lµ kh«ng ®¸ng kÓ, nÕu so s¸nh víi c¸c yÕu tè kh¸c nh­ sãng, thuû triÒu, sù d©ng cao cña mùc n­íc biÓn... Tuy nhiªn, ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o trong thêi gian ®Þa chÊt l©u dµi ®· khèng chÕ quy m« vµ xu thÕ cña qu¸ tr×nh båi tô, xãi lë bê biÓn vµ cöa s«ng trong thêi ®iÓm hiÖn t¹i. §iÒu nµy ®· ®­îc chøng minh ë mèi quan hÖ chÆt chÏ gi÷a hiÖn tr¹ng båi xãi vµ biªn ®é chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o t­¬ng ®èi ë ®íi ven biÓn BTT.

Trong khi c¸c nh©n tè ngo¹i sinh cã t¸c ®éng kh¸ ®ång ®Òu trªn toµn bé ®íi ven biÓn, th× chÝnh chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o ph©n dÞ d¹ng khèi t¶ng ®· ph©n chia khu bê thµnh c¸c ®íi n©ng h¹ kh¸c nhau, lµm thay ®æi møc ®é ¶nh h­ëng cña c¸c yÕu tè ngo¹i sinh vµ ®· dÉn ®Õn sù ph©n ho¸ kh¸c nhau trªn tõng ®o¹n bê vÒ c­êng ®é båi xãi bê biÓn ë ®íi ven biÓn BTT.

V¨n liÖu

  1. §Æng V¨n B¸t, 1997. TrÇm tÝch §Ö tø, chuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o vµ kiÕn t¹o hiÖn ®¹i ViÖt Nam. TËp bµi gi¶ng dµnh cho cao häc vµ nghiªn cøu sinh §CCT. Hµ Néi, 175 trang.

  2. §ç Minh TiÖp, 1998. §¸nh gi¸ ¶nh h­ëng cña ho¹t ®éng t©n kiÕn t¹o lªn qu¸ tr×nh båi tô, xãi lë bê biÓn miÒn Trung ViÖt Nam (tõ §Ìo Ngang cho ®Õn mòi §¸ V¸ch). TuyÓn tËp c¸c BCKH ®Ò tµi KHCN.06.08 : 134-148. Nha Trang.

  3. Lª §øc An, Ma K«ng Cä, 1979. Vµi nÐt vÒ ®Æc ®iÓm t©n kiÕn t¹o Nam ViÖt Nam, §Þa chÊt vµ Kho¸ng s¶n ViÖt Nam. C«ng tr×nh cña Liªn ®oµn B§ §C, 1 : 335-340, Hµ Néi.

  4. Lª Nh­ Lai, Lª Nh­ Linh, NguyÔn TiÕn Dòng, 1996. T©n kiÕn t¹o thÒm lôc ®Þa Trung ViÖt Nam. C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Þa chÊt vµ ®Þa vËt lý biÓn, II : 34-53. Nxb KHKT. Hµ Néi.

  5. Lª Nh­ Lai, Lª Nh­ Linh, NguyÔn TiÕn Dòng,1995. CÊu tróc kiÕn t¹o biÓn §«ng vµ lôc ®Þa Trung §«ng D­¬ng, C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Þa chÊt vµ ®Þa vËt lý biÓn, I : 52-68, Nxb KHKT. Hµ Néi.

  6. NguyÔn §×nh So¹n, 1997. §Æc tr­ng cÊu tróc vá Tr¸i ®Êt B¾c Trung Bé ViÖt Nam. TC C¸c khoa häc vÒ Tr¸i ®Êt, 19/4 : 337-342. Hµ Néi.

  7. NguyÔn H÷u Cö, 1995. §iÒu kiÖn ®éng lùc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn hÖ ®Çm ph¸ Tam Giang - CÇu Hai (Thõa Thiªn - HuÕ). C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Þa chÊt vµ ®Þa vËt lý biÓn, I : 226-232, Nxb KHKT, Hµ Néi.

  8. NguyÔn Ngäc Thuþ, Bïi §×nh Kh­íc, 1998. HiÖn t­îng El-Nino, khÝ hËu toµn cÇu nãng lªn vµ mùc n­íc biÓn ë ViÖt Nam vµ biÓn §«ng. TC KhÝ t­îng thuû v¨n, 6 : 16-23. Hµ Néi.

  9. TrÇn H÷­ Tuyªn, 2001. HiÖn tr¹ng, nguyªn nh©n vµ quy luËt båi xãi bê biÓn ë khu vùc B×nh TrÞ Thiªn. B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi cÊp bé, HuÕ, 178 trang.

  10. TrÇn V¨n TrÞ (Chñ biªn), 1977. §Þa chÊt ViÖt Nam (PhÇn miÒn B¾c). Nxb KHKT, Hµ Néi.