tuæi u-pb zircon 750 triÖu n¨m cña phøc hÖ po sen
vµ ý nghÜa kiÕn t¹o
trÇn ngäc nam
§¹i häc Khoa häc HuÕ, 7, NguyÔn HuÖ, HuÕ.
Tãm t¾t
: Zircon tuyÓn tõ orthogneis phøc hÖ Po Sen ®îc ph©n tÝch c¸c ®ång vÞ ®Ó x¸c ®Þnh tuæi nguyªn sinh cho phøc hÖ. Mêi hai mÉu ph©n tÝch SHRIMP U-Pb zircon cho c¸c tuæi trïng hîp (concordant) tËp trung t¹i 751± 7 triÖu n¨m (tr.n), vµ mét nh©n kÕ thõa cã tuæi 1809± 21 tr.n. Tuæi TIMS U-Pb zircon cña phøc hÖ cho kÕt qu¶ 760± 25 tr.n, phï hîp víi c¸c kÕt qu¶ ph©n tÝch SHRIMP. C¸c kÕt qu¶ nµy cho thÊy phøc hÖ Po Sen cã tuæi nguyªn sinh (kÕt tinh tõ dung thÓ magma) lµ Neoproterozoi (kho¶ng 750 tr.n).
I. më ®Çu
Phøc hÖ Po Sen do TrÇn Quèc H¶i (1967) [6] x¸c lËp ®Ó chØ c¸c thµnh t¹o migmatit vµ granitoid cña khèi Po Sen. Phøc hÖ ®· ®îc nhiÒu nhµ ®Þa chÊt trong vµ ngoµi níc quan t©m nghiªn cøu tõ l©u, nhng vÊn ®Ò tuæi thµnh t¹o phøc hÖ hiÖn vÉn cßn nhiÒu tranh luËn vµ cha cã c¸c chøng cø khoa häc tho¶ ®¸ng ®Ó kÕt luËn (xem: Phøc hÖ Po Sen, trang 32-38, trong [1]). Theo §µo §×nh Thôc vµ Huúnh Trung (1995) [1] th× tµi liÖu tin cËy nhÊt hiÖn cã vÒ tuæi cña phøc hÖ lµ quan hÖ phñ bÊt chØnh hîp cña hÖ tÇng Sa Pa lªn phøc hÖ ®ang xÐt do Bïi Phó Mü vµ Phan ViÕt Kû quan s¸t ®îc (1978). Quan s¸t ®ã cho phÐp x¸c ®Þnh tuæi cña phøc hÖ Po Sen lµ cæ h¬n tuæi hÖ tÇng Sa Pa (cæ h¬n Vend). Cho ®Õn nay míi cã mét kÕt qu¶ 760
± 25 triÖu n¨m (tr.n) [7] tµi liÖu tuæi ®ång vÞ phãng x¹ (tuæi tuyÖt ®èi) c«ng bè cho phøc hÖ, vµ mét vµi sè liÖu gÇn ®©y vÒ ®ång vÞ Ar-Ar ph©n tÝch tõ mica cho gi¸ trÞ xÊp xØ 40 tr.n., x¸c ®Þnh tuæi nguéi l¹nh trong qu¸ tr×nh biÕn chÊt - biÕn d¹ng liªn quan víi ®íi trît S«ng Hång [3]. Bµi b¸o nµy tr×nh bµy nh÷ng kÕt qu¶ vÒ tuæi ®ång vÞ U-Pb ph©n tÝch zircon b»ng ph¬ng ph¸p SHRIMP; ®©y lµ nh÷ng cè g¾ng ®Çu tiªn nh»m x¸c ®Þnh tuæi nguyªn sinh (tuæi kÕt tinh magma) cho phøc hÖ Po Sen ®ang xÐt.II. mÉu nghiªn cøu vµ kÕt qu¶ ph©n tÝch SHRIMP U-Pb Zircon
Zircon dïng trong nghiªn cøu nµy ®îc tuyÓn chän tõ mét mÉu granit-migmatit thu thËp tõ khèi Po Sen, mÉu RR29 (22
° 22'02" ®é vÜ B, 103° 47'59" ®é kinh §). C¸c h¹t zircon chñ yÕu cã d¹ng tù h×nh, d¹ng lìng th¸p, kÝch thíc h¹t dµi tõ 100 ®Õn 500 m m. Sau khi tuyÓn zircon ®îc g¾n vµo mét ®Üa nhùa epoxy cïng víi c¸c h¹t zircon tiªu chuÈn, vµ ®îc ®¸nh bãng (b»ng keo bét kim c¬ng 0,25 m m) ®Ó lé phÇn trung t©m h¹t. MÉu zircon sau khi ®¸nh bãng, ®îc ph©n tÝch ®Æc ®iÓm cÊu tróc ph©n ®íi bªn trong b»ng kü thuËt ph©n tÝch hiÓn vi ®iÖn tö quÐt (SEM: Scanning Electronic Microscop) t¹i ViÖn §Þa chÊt, §¹i häc Tæng hîp Tokyo. Thñ tôc chuÈn bÞ nµy cßn gióp chän nh÷ng "vïng" thÝch hîp trong tinh thÓ zircon (nh÷ng vïng kh«ng cã khuyÕt tËt, s¹ch) ®Ó ph©n tÝch SHRIMP U-Pb tiÕp theo. C¸c ph©n tÝch SHRIMP U-Pb ®îc tiÕn hµnh t¹i Phßng ThÝ nghiÖm SHRIMP, §¹i häc Hiroshima, NhËt B¶n. Quy tr×nh chuÈn bÞ mÉu, kü thuËt ph©n tÝch vµ tÝnh to¸n sai sè SHRIMP U-Pb trong nghiªn cøu nµy hoµn toµn t¬ng tù kü thuËt ®· ®îc chóng t«i tr×nh bµy chi tiÕt ë mét bµi b¸o kh¸c [5].H×nh 1 lµ ¶nh SEM cña mét sè h¹t zircon tõ phøc hÖ Po Sen. HÇu hÕt c¸c h¹t zircon ®Òu thÓ hiÖn cÊu tróc ph©n ®íi bªn trong râ rµng, cã d¹ng tù h×nh, chøng tá chóng ®· kÕt tinh tõ dung thÓ magma. Tuy nhiªn, trong sè zircon ph©n tÝch gÆp mét h¹t ®¼ng thíc, cÊu tróc ph©n ®íi kÐm tù h×nh h¬n c¸c h¹t kh¸c, vµ nh©n cña nã cã d¹ng mµi mßn (H×nh 1a; h¹t mang sè hiÖu RR29.01 trong B¶ng 1). KÕt qu¶ ph©n tÝch SHRIMP U-Pb cho thÊy nh©n nµy cã tuæi cæ h¬n phÇn r×a cña nã vµ tÊt c¶ c¸c h¹t zircon kh¸c. H¹t zircon nµy ®îc coi lµ di sãt cña vËt liÖu trÇm tÝch cã tríc trong thµnh phÇn cña thùc thÓ magma.
KÕt qu¶ 13 ®iÓm ph©n tÝch trªn 8 ®¬n h¹t zircon (gåm 8 ®iÓm ph©n tÝch ë nh©n vµ 5 ®iÓm ph©n tÝch ë r×a tinh thÓ) ®îc liÖt kª chi tiÕt ë B¶ng 1, vµ ®îc tr×nh bµy trªn gi¶n ®å trïng hîp Tera-Wasserburg ë h×nh 2. KÕt qu¶ cho thÊy, phÇn lín c¸c ®iÓm ph©n tÝch tuæi U-Pb zircon phøc hÖ Po Sen ph©n bè gÇn ®êng cong trïng hîp trªn mét kho¶ng kh¸ réng, tõ 650 ®Õn 850 tr.n., víi gi¸ trÞ trung b×nh t¹i 751
± 7 tr.n. (gi¸ trÞ trung b×nh träng lîng) (H×nh 2, B¶ng 1). Mét kÕt qu¶ ph©n tÝch (mang ký hiÖu RR29.03.01 ë B¶ng 1) n»m xa ®êng cong trïng hîp, cã thÓ do ¶nh hëng cña sù x¸o trén c¸c ®ång vÞ hËu kÕt tinh. §Æc biÖt cã mét ph©n tÝch cho kÕt qu¶ tuæi U-Pb gÇn trïng hîp ®¹t gi¸ trÞ 1800 tr.n. (H×nh 2; RR29.01.1 trong B¶ng 1). Gi¸ trÞ tuæi cæ nµy n»m ë nh©n mµi mßn cña h¹t zircon cã cÊu tróc ph©n ®íi kÐm tù h×nh, vµ ®îc mét r×a trÎ 742± 29 tr.n. mäc chång lªn (H×nh 1a).
H×nh 1.
¶nh SEM (hiÓn vi ®iÖn tö quÐt) zircon cña phøc hÖ Po Sen.Chó ý (a) cã mét nh©n d¹ng mµi mßn vµ cã tuæi cæ h¬n h¼n phÇn r×a cña h¹t. (a), (b), (c) vµ (d) lµ c¸c h¹t mang sè hiÖu RR29.01, RR29.03, RR29.05 vµ RR29.06 trong B¶ng 1. C¸c vßng trßn nhá ®¸nh dÊu vÞ trÝ ph©n tÝch SHRIMP U-Pb vµ gi¸ trÞ tuæi 207Pb-206Pb (triÖu n¨m) t¬ng øng. C¸c thanh tû lÖ 10
m m.|
B¶ng 1. KÕt qu¶ ph©n tÝch SHRIMP U-Pb trªn zircon phøc hÖ Po Sen |
||||||||||||||||||||||
|
Ký hiÖu |
U (ppm) |
204 Pb/206Pb(x10-3) |
207 Pb/206Pb |
208 Pb/206Pb |
238 U/206Pb |
Tuæi 238U- 206Pb* (Tr.n.) |
Tuæi 207Pb*- 206Pb* (Tr.n.) |
|||||||||||||||
|
RR29.01.1 |
207 |
0,015 |
± |
0,017 |
0,111 |
± |
0,001 |
0,184 |
± |
0,002 |
3,322 |
± |
0,119 |
1696 |
± |
53 |
1809 |
± |
21 |
|||
|
RR29.01.2 |
282 |
0,093 |
± |
0,038 |
0,065 |
± |
0,001 |
0,221 |
± |
0,002 |
9,250 |
± |
0,556 |
662 |
± |
38 |
742 |
± |
29 |
|||
|
RR29.02.1 |
275 |
0,504 |
± |
0,224 |
0,069 |
± |
0,001 |
0,236 |
± |
0,005 |
9,635 |
± |
0,727 |
637 |
± |
46 |
671 |
± |
123 |
|||
|
RR29.03.1 |
1056 |
0,127 |
± |
0,021 |
0,064 |
± |
0,000 |
0,664 |
± |
0,027 |
11,763 |
± |
0,394 |
526 |
± |
17 |
692 |
± |
19 |
|||
|
RR29.03.2 |
425 |
0,073 |
± |
0,030 |
0,064 |
± |
0,001 |
0,306 |
± |
0,002 |
9,332 |
± |
0,375 |
656 |
± |
25 |
721 |
± |
29 |
|||
|
RR29.04.1 |
135 |
0,085 |
± |
0,045 |
0,066 |
± |
0,001 |
0,175 |
± |
0,002 |
8,645 |
± |
0,286 |
706 |
± |
22 |
757 |
± |
35 |
|||
|
RR29.05.1 |
226 |
0,015 |
± |
0,013 |
0,065 |
± |
0,001 |
0,241 |
± |
0,003 |
7,441 |
± |
0,161 |
813 |
± |
16 |
764 |
± |
19 |
|||
|
RR29.05.2 |
328 |
0,058 |
± |
0,040 |
0,065 |
± |
0,001 |
0,337 |
± |
0,004 |
7,339 |
± |
0,219 |
823 |
± |
23 |
752 |
± |
37 |
|||
|
RR29.06.1 |
163 |
0,036 |
± |
0,019 |
0,065 |
± |
0,001 |
0,319 |
± |
0,004 |
7,246 |
± |
0,250 |
833 |
± |
27 |
773 |
± |
26 |
|||
|
RR29.06.2 |
310 |
0,009 |
± |
0,011 |
0,065 |
± |
0,001 |
0,236 |
± |
0,004 |
8,265 |
± |
0,155 |
736 |
± |
13 |
785 |
± |
17 |
|||
|
RR29.07.1 |
685 |
0,004 |
± |
0,010 |
0,065 |
± |
0,001 |
0,229 |
± |
0,001 |
7,694 |
± |
0,352 |
788 |
± |
34 |
759 |
± |
17 |
|||
|
RR29.07.2 |
246 |
0,048 |
± |
0,027 |
0,066 |
± |
0,001 |
0,145 |
± |
0,002 |
7,124 |
± |
0,320 |
847 |
± |
36 |
793 |
± |
41 |
|||
|
RR29.10.1 |
124 |
0,011 |
± |
0,014 |
0,064 |
± |
0,001 |
0,341 |
± |
0,005 |
7,200 |
± |
0,188 |
838 |
± |
21 |
737 |
± |
33 |
|||
H×nh 2. Gi¶n ®å Tera-Wasserburg cho zircon phøc hÖ Po Sen (®êng cong x¸c ®Þnh
tuæi trïng hîp U-Pb: ®êng cong trïng hîp). Gi¸ trÞ trung b×nh 751
III. NhËn xÐt vµ kÕt luËn
1. Tuæi kÕt tinh magma nguyªn sinh cña phøc hÖ Po Sen
KÕt qu¶ ph©n tÝch SHRIMP U-Pb zircon trong nghiªn cøu nµy cho thÊy hÇu hÕt zircon cña phøc hÖ Po Sen cã cÊu tróc ph©n ®íi tù h×nh kiÓu kÕt tinh tõ dung thÓ magma ®Òu cho tuæi tËp trung ë 751± 7 tr.n. gÇn ®êng cong trïng hîp (H×nh 2). Gi¸ trÞ SHRIMP U-Pb 750 tr.n. ®îc minh gi¶i lµ tuæi kÕt tinh magma cña phøc hÖ Po Sen. Tuy nhiªn do gi¸ trÞ tuæi cña c¸c ®¬n tinh thÓ ph©n bè gÇn ®êng cong trïng hîp trªn mét kho¶ng réng (650-850 tr.n.) (H×nh 2), nªn hiÖn vÉn cha râ nguån magma kÕt tinh chËm ch¹p trong kho¶ng thêi gian gÇn 200 tr.n. ®ã hay nã gåm nhiÒu pha ng¾n.
Wang et al. (1999) [7] th«ng b¸o kÕt qu¶ tuæi 760± 25 tr.n. cho zircon phøc hÖ Po Sen [6], ph©n tÝch b»ng ph¬ng ph¸p TIMS U-Pb (TIMS: Thermal Ion Mass Spectrometer) trªn zircon ®¬n h¹t. C¸c ph©n tÝch TIMS U-Pb ®· ®îc nhãm t¸c gi¶ nµy thùc hiÖn cho 6 ®¬n h¹t, trong ®ã 5 h¹t cã tuæi ph©n bè tËp trung trong kho¶ng 676 - 776 tr.n. gÇn ®êng cong trïng hîp, vµ 1 h¹t cã tuæi trÎ h¬n (207Pb-206Pb lµ 585 tr.n.) (tµi liÖu trao ®æi c¸ nh©n). Trªn gi¶n ®å trïng hîp (gi¶n ®å 206Pb/238U - 207Pb/235U), 6 kÕt qu¶ TIMS U-Pb zircon nµy t¹o nªn gi¸ trÞ trung b×nh t¹i 760± 25 tr.n., vµ cã ®iÓm c¾t trªn (upper-intercept) vµ c¾t díi (lower-intercept) t¬ng øng t¹i 885± 96 tr.n. vµ 490± 66 tr.n. Gi¸ trÞ tuæi c¾t trªn 885± 96 tr.n. cã lÏ do ¶nh hëng pha trén cña hîp phÇn di sãt, kÕ thõa trong nh©n cæ h¬n cña zircon (sÏ ®îc tr×nh bµy díi ®©y) t¹o ra. Gi¸ trÞ tuæi c¾t díi 490± 66 tr.n., cã lÏ liªn quan víi c¸c pha nhiÖt kiÕn sinh hËu kÕt tinh (lµm thÊt tho¸t bé phËn Pb phãng x¹). Nh vËy c¸c kÕt qu¶ TIMS U-Pb nh×n chung kh¸ phï hîp víi kÕt qu¶ SHRIMP U-Pb trong nghiªn cøu nµy.
2. Hîp phÇn di sãt (1800 tr.n. tuæi) vµ nguån gèc magma cña phøc hÖ Po Sen
KÕt qu¶ SHRIMP U-Pb trong nghiªn cøu nµy cho thÊy cã nh÷ng nh©n zircon phøc hÖ Po Sen cã tuæi cæ h¬n nhiÒu so víi tuæi kÕt tinh magma 750 tr.n. (B¶ng 1; H×nh 2). H×nh 1a thÓ hiÖn ¶nh SEM cña h¹t zircon ®· ph©n tÝch, cã mét nh©n cæ 1809± 21 tr.n. ®îc bao quanh b»ng mét r×a mäc chång cã tuæi 742± 29 tr.n. Nh ®· tr×nh bµy ë phÇn trªn, gi¸ trÞ tuæi cæ (1809± 21 tr.n.) ë nh©n cã cÊu tróc ph©n ®íi kÐm tù h×nh (H×nh 1a) ®îc coi lµ tuæi cña thµnh phÇn di sãt c¸c thµnh t¹o vá Tr¸i ®Êt v©y quanh thÓ magma trong qu¸ tr×nh magma kÕt tinh. Nh©n cña tinh thÓ zircon nµy thÓ hiÖn ®Æc ®iÓm mµi mßn cña vËt liÖu trÇm tÝch, chøng tá c¸c ®¸ v©y quanh lµ c¸c ®¸ trÇm tÝch cã tuæi Paleoproterozoi (kh«ng trÎ h¬n 1800 tr.n.). PhÇn r×a trÎ h¬n (742± 29 tr.n.) mäc chång lªn nh©n "trÇm tÝch cæ", cã tuæi phï hîp víi c¸c zircon magma kh¸c. KÕt qu¶ nµy minh chøng cho hîp phÇn magma nguån gèc t¸i nãng ch¶y (granit kiÓu S; cßn ®îc gäi lµ nguån gèc siªu biÕn chÊt [1]) trong thµnh phÇn cña phøc hÖ Po Sen, vµ phï hîp víi c¸c quan s¸t ®Þa chÊt vÒ sù phæ biÕn c¸c thµnh t¹o migmatit cña phøc hÖ [1].
Lan et al. (2000) trªn c¬ së nghiªn cøu ®Æc ®iÓm ®Þa ho¸ vµ ®ång vÞ Sr-Nd c¸c ®¸ granit phøc hÖ Po Sen ®· nhËn thÊy cã sù kh«ng phï hîp trong ®Æc ®iÓm thµnh phÇn ®ång vÞ Nd víi ®Æc ®iÓm c¸c nguyªn tè vÕt [2]. Theo c¸c t¸c gi¶ nµy, thµnh phÇn ®ång vÞ Nd cña phøc hÖ Po Sen mang ®Æc ®iÓm cña granit kiÓu S, trong khi c¸c nguyªn tè vÕt ph¶n ¸nh ®Æc ®iÓm ®Æc trng cña granit kiÓu I (kiÓu magma thùc thô cã nguån gèc tõ manti). V× sù t¬ng ph¶n ®ã, mÆc dï hä xÕp granit phøc hÖ Po Sen vµo kiÓu I, c¸c t¸c gi¶ nµy vÉn gi¶ thiÕt m« h×nh nguån gèc t¸i nãng ch¶y thµnh phÇn vá Tr¸i ®Êt cæ h¬n kÕt hîp víi nguån magma ®¸ng kÓ mang tíi tõ manti (magma tuæi 750 tr.n.) cho phøc hÖ Po Sen. KÕt qu¶ SHRIMP U-Pb zircon trong nghiªn cøu nµy phï hîp víi m« h×nh hçn hîp trªn, vµ ph¶n ¸nh ®Æc ®iÓm phøc t¹p trong nguån gèc cña phøc hÖ nh c¸c t¸c gi¶ kh¸c tríc ®©y ®· ®Ò cËp [1].
3. ý nghÜa kiÕn t¹o cña phøc hÖ Po Sen
Cïng víi sù kh¼ng ®Þnh tuæi Archei 2.900 tr.n. cho protolit phøc hÖ Ca VÞnh [4], viÖc x¸c ®Þnh tuæi nguyªn sinh (tuæi kÕt tinh magma) 750 tr.n. cho phøc hÖ Po Sen trong nghiªn cøu nµy cho thÊy sù gÇn gòi vÒ mÆt ®Þa niªn ®¹i cña mãng kÕt tinh khu vùc nghiªn cøu (T©y B¾c Bé) víi mãng kÕt tinh nÒn D¬ng Tö, Nam Trung Hoa. LÞch sö tiÕn ho¸ kiÕn t¹o vá lôc ®Þa Nam Trung Hoa (trong ®ã cã c¶ phÇn B¾c ViÖt Nam n»m ë phÝa b¾c ®íi kh©u S«ng M·) vÉn cßn trong tranh luËn. Mét sè t¸c gi¶ cho r»ng Nam Trung Hoa lµ mét khèi nÒn thèng nhÊt tõ TiÒn Cambri. Nhng nhiÒu t¸c gi¶ kh¸c l¹i cho r»ng Nam Trung Hoa lµ kÕt qu¶ x« ®ông vµ ghÐp nèi gi÷a m¶ng D¬ng Tö vµ m¶ng Cathaysia. Thêi gian x¶y ra sù kiÖn x« ®ông nµy ®îc c¸c t¸c gi¶ kh¸c nhau x¸c ®Þnh kh¸c nhau: Meso-Neoproterozoi, Ordovic-Silur (t¬ng øng víi t¹o nói Caledon), vµ Paleozoi muén-Mesozoi sím (t¬ng øng víi t¹o nói Indosini).
Trªn l·nh thæ ViÖt Nam, c¸c tµi liÖu minh chøng cho c¸c pha kiÕn t¹o cæ TiÒn Cambri cßn rÊt nghÌo nµn, kh¸c víi c¸c tµi liÖu phong phó (kÓ c¶ tµi liÖu niªn biÓu ®ång vÞ phãng x¹) cho c¸c pha kiÕn t¹o Indosini vµ Caledon. Phøc hÖ Po Sen cã tuæi 750 tr.n., hoµn toµn t¬ng øng víi c¸c granit kiÓu S cïng tuæi kh¸ phæ biÕn trong ®íi Jiangnan (Nam Trung Hoa), cã thÓ cung cÊp mét chøng cø tin cËy vÒ sù cã mÆt cña pha kiÕn t¹o Meso-Neoproterozoi nµy (mét sè v¨n liÖu gäi lµ t¹o nói Jinning; t¬ng øng víi t¹o nói Pan-African ë ch©u Phi) trªn l·nh thæ ViÖt Nam. HiÖn nay kh¸ nhiÒu t¸c gi¶ tin r»ng trong thêi gian t¹o nói Jinning (750-950 tr.n.) ®· x¶y ra pha x« ®ông gi÷a m¶ng khèi nÒn D¬ng Tö ë phÝa b¾c víi m¶ng Cathaysia ë phÝa nam ®Ó t¹o nªn lôc ®Þa Nam Trung Hoa. Phøc hÖ Po Sen cã thÓ xem lµ kÕt qu¶ cña sù x« ®ông ®ã.
§íi ®øt gÉy S«ng Hång lµ mét ranh giíi ®Þa chÊt quan träng ë ch©u ¸, kÐo dµi trªn 1000 km tõ T©y T¹ng qua V©n Nam (Trung Quèc) tíi vÞnh B¾c Bé. §íi ®øt gÉy ho¹t ®éng m¹nh vµ biÓu hiÖn râ trît b»ng tr¸i trong thêi gian §Ö tam, víi biªn ®é dÞch chuyÓn rÊt lín, mÆc dï cù ly dÞch chuyÓn tuyÖt ®èi vÉn ®ang cßn trong tranh luËn. Phøc hÖ Po Sen n»m trùc tiÕp phÝa nam ®íi trît D·y Nói Con Voi, cïng víi c¸c thµnh t¹o Archei cña phøc hÖ Ca VÞnh, cã thÓ lµ mét dÊu hiÖu tèt nÕu liªn hÖ víi c¸c phøc hÖ t¬ng øng ph©n bè ë phÝa b¾c ®íi ®øt gÉy S«ng Hång trªn ®Þa phËn V©n Nam (Trung Quèc) ®Ó x¸c ®Þnh biªn ®é dÞch chuyÓn ngang cho ®íi ®øt gÉy quan träng nµy.
4. KÕt luËn
Lêi c¶m ¬n: Zircon dïng trong nghiªn cøu nµy do GS.TS. Sun-Lin Chung tuyÓn vµ cung cÊp. C¸c ph©n tÝch SHRIMP U-Pb thùc hiÖn t¹i §¹i häc Hiroshima víi sù gióp ®ì kü thuËt cña GS.TS. Yuji Sano vµ TS. Kentaro Terada. T¸c gi¶ ch©n thµnh c¸m ¬n nh÷ng hîp t¸c vµ gióp ®ì quý b¸u ®ã. C«ng tr×nh hoµn thµnh trong khu«n khæ §Ò tµi khoa häc NCCB m· sè 710402 cña Héi ®ång Khoa häc tù nhiªn.
V¨n liÖu
1. §µo §×nh Thôc, Huúnh Trung (®ång chñ biªn), 1995.
§Þa chÊt ViÖt Nam. TËp II. Magma. Côc §Þa chÊt ViÖt Nam, Hµ Néi, 359 tr.2. Lan C. Y., Chung S. L., Shen J. J. S., Lo C. H., Wang P. L., Tran Trong Hoa, Hoµng Huu Thanh, Mertzman S. A., 2000. Geochemical and Sr-Nd isotopic characteristics of granulitic rocks from northern Vietnam. J. Asian Earth Sciences, 18: 267-280.
3. Maluski H., Lepvrier C., jolivet l., Carter A., Roques D., Beyssac O., T¹ Träng Th¾ng, NguyÔn §øc Th¾ng, Avigad D., 2001. Ar-Ar and fission track ages in the S«ng Ch¶y Massif: Early Triassic and Cenozoic tectonics in northern Vietnam. J. Asian Earth Sciences, 19: 233-248.
4. TrÇn Ngäc Nam, 2001. Tuæi cña c¸c phøc hÖ Ca VÞnh vµ Xãm GiÊu: Chøng liÖu tin cËy ®Çu tiªn tõ ph©n tÝch SHRIMP U-Pb zircon. TC §Þa chÊt, 262: 1-11. Hµ Néi.
5. Tran Ngoc Nam, Sano Y., Terada K., Toriumi M., Phan Van Quynh, Le Tien Dung, 2001. First SHRIMP U-Pb zircon dating of granulites from the Kontum massif (Vietnam) and tectonothermal implications. J. Asian Earth Sciences, 19: 77-84.
6. TrÇn Quèc H¶i, 1967. Mét vµi ý kiÕn vÒ thµnh t¹o Po Sen. §Þa chÊt, 75: 8-16; 76 : 4-9. Hµ Néi.
7. Wang p. l., Lo c. h., chung s. l., lan c. y., lee t. y., lee h., 1999. Early Tertiary uplifting of the Tibet plateau: Evidence from 40Ar/39Ar thermochronological data for granitoid in northern Vietnam. Eos, 80: F1043-F1044.
SUMMARY
750 Ma U-Pb zircon age of the Po Sen Complex and tectonic implication
TrÇn Ngäc Nam
Zircons separated from an orthogneiss sample of the Po Sen Complex were dated to determine the protolith age for the complex. Twelve SHRIMP U-Pb zircon analyses give concordant ages concentrated at 751± 7 Ma (weighted mean), and one inherited zircon core gives age of 1809± 21 Ma. TIMS U-Pb zircon dating of the complex yields 760± 25 Ma, consistent with SHRIMP U-Pb dates. These results indicate the protolith of the Po Sen Complex (primary magma crystallization age) to be Neoproterozoic (ca. 750 Ma).
Ngµy nhËn bµi: 19-08-2002
Ngêi biªn tËp: TrÇn V¨n TrÞ