thµnh phÇn ®Þa ho¸ cña c¸t kÕt vµ bèi c¶nh kiÕn t¹o bån tròng chøa than trias thîng vïng t©y b¾c th¸i nguyªn
§ç V¨n NhuËn
§¹i häc Má - §Þa chÊt, §«ng Ng¹c, Tõ Liªm, Hµ Néi
Tãm t¾t
: Bån tròng chøa than Trias thîng ë t©y b¾c Th¸i Nguyªn ®îc lÊp ®Çy bëi c¸c trÇm tÝch Nori-Ret thuéc hÖ tÇng V¨n L·ng. §Æc ®iÓm ®Þa ho¸ cña c¸t kÕt thuéc hÖ tÇng nµy biÓu hiÖn nguån gèc t¸i tÝch tô cña c¸c trÇm tÝch cæ h¬n ph©n bè trong c¸c vïng kÕ cËn. Quan träng h¬n, chóng cßn gióp cho viÖc x¸c ®Þnh bèi c¶nh kiÕn t¹o cña bån tròng, vµ cho thÊy lµ bån tròng nµy ®îc h×nh thµnh vµ tiÕn ho¸ trªn r×a lôc ®Þa thô ®éng; ®ã lµ mét d¹ng cÊu tróc phæ biÕn trong Mesozoi ë miÒn B¾c ViÖt Nam.më ®Çu
Vïng than T©y B¾c Th¸i Nguyªn (TBTN) cã diÖn tÝch 600 km2, kÐo dµi tõ phÝa t©y b¾c thµnh phè ®Õn phÝa b¾c - ®«ng b¾c nói Hång. Than ë ®©y kh¸ næi tiÕng bëi sù cã mÆt cña than mì cã gi¸ trÞ c«ng nghiÖp, ®· ®îc ph¸t hiÖn vµ khai th¸c tõ cuèi thÕ kû 19. Than vµ trÇm tÝch chøa than ë ®©y ®· ®îc nhiÒu nhµ ®Þa chÊt nghiªn cøu tõ kh¸ l©u, song viÖc nghiªn cøu thµnh phÇn ®Þa ho¸ cña c¸t kÕt vµ bèi c¶nh kiÕn t¹o cña bån tròng cßn cha ®îc ®Ò cËp ®Õn. Bµi b¸o nµy giíi thiÖu c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu ®Þa ho¸ cña c¸t kÕt, lÇn ®Çu tiªn ®îc tiÕn hµnh ë bån trÇm tÝch chøa than nãi trªn vµ cho thÊy bån nµy h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trªn r×a lôc ®Þa thô ®éng.
kh¸i qu¸t cÊu tróc ®Þa chÊt vïng
Vïng TBTN thuéc miÒn §«ng B¾c Bé; miÒn nµy n»m ë r×a ®«ng nam lôc ®Þa ¢u -
¸, chÞu nhiÒu chuyÓn ®éng kiÕn t¹o kh¸ m¹nh mÏ, ®Æc biÖt lµ chuyÓn ®éng Indosini. §ã lµ kÕt qu¶ cña mèi t¬ng t¸c gi÷a 2 tiÓu lôc ®Þa Indosinia vµ B¾c ViÖt Nam (gåm c¶ phÇn §«ng Nam Trung Quèc) [5].C¸c tæ hîp th¹ch - kiÕn t¹o tham gia vµo cÊu tróc ®Þa chÊt vïng bao gåm:
- Tæ hîp thø nhÊt t¹o thµnh phøc hÖ mãng tríc Trias muén, bao gåm c¸c trÇm tÝch lôc nguyªn biÕn chÊt thÊp ®îc xÕp vµo hÖ tÇng Phó Ng÷ (O – S pn), c¸c trÇm tÝch lôc nguyªn ®îc xÕp vµo hÖ tÇng S«ng CÇu (D1 sc), c¸c trÇm tÝch carbonat ®îc xÕp vµo hÖ tÇng B¾c S¬n (C – P bs), c¸c trÇm tÝch lôc nguyªn, lôc nguyªn - phun trµo ®îc xÕp vµo hÖ tÇng Kh«n Lµng (T2a kl) vµ hÖ tÇng Nµ KhuÊt (T2 nk), c¸c ®¸ gabroid phøc hÖ Nói Chóa (
n aT3n nc), c¸c ®¸ granitoid phøc hÖ Nói §iÖng (g aT3n n®).- Tæ hîp thø hai h×nh thµnh trong bèi c¶nh t¸ch gi·n r×a lôc ®Þa thô ®éng, bao gåm c¸c trÇm tÝch lôc nguyªn chøa than hÖ tÇng V¨n L·ng (T3n-r
n l), c¸c trÇm tÝch lôc ®Þa mµu ®á ®îc xÕp vµo hÖ tÇng Hµ Cèi (J1 hc) , c¸c ®¸ gramit 2 mica phøc hÖ Pia O¾c (g K2 po).Trªn b×nh ®å cÊu tróc hiÖn t¹i, yÕu tè kiÕn t¹o khèng chÕ h×nh th¸i cÊu tróc cña vïng lµ ®øt g·y lín §ång BÈm - V¨n L·ng (®øt g·y ®êng 13A). Ngoµi ra cßn cã c¸c hÖ thèng ®øt g·y §B - TN, TB - §N vµ ¸ kinh tuyÕn. C¸c hÖ thèng ®øt g·y nµy ph©n chia vïng nghiªn cøu thµnh 3 khèi cÊu t¹o - kiÕn t¹o cÊp I vµ 8 khèi cÊu t¹o - kiÕn t¹o cÊp II (Ph¹m Huy Long, TrÞnh
Ých, §ç V¨n NhuËn vµ nnk., 1988; Lu tr÷ Liªn ®oµn §C§B). C¸c hÖ thèng ®øt g·y nµy ®Òu ho¹t ®éng vµ cã biÓu hiÖn dÞch chuyÓn sau Mesozoi muén.®Æc ®iÓm th¹ch häc vµ ®Þa ho¸ cña c¸t kÕt trong trÇm tÝch chøa than
vïng T©y B¾c Th¸i Nguyªn
TrÇm tÝch chøa than vïng TBTN ®îc xÕp vµo hÖ tÇng V¨n L·ng [7]. C¸c trÇm tÝch nµy ®· tõng ®îc m« t¶ lµ "trÇm tÝch chøa than tuæi Ret" [2], hoÆc ®· ®îc xÕp vµo phÇn díi cña hÖ tÇng Hµ Cèi [3]. HÖ tÇng nµy bao gåm ba ph©n hÖ tÇng, thµnh t¹o ë ba giai ®o¹n tiÕn ho¸ cña bån tròng. Ph©n hÖ tÇng díi thµnh t¹o ë giai ®o¹n ph¸t sinh bån tròng, ®ã lµ giai ®o¹n h×nh thµnh thung lòng rift (rift valley). Ph©n hÖ tÇng gi÷a thµnh t¹o ë giai ®o¹n trëng thµnh, më réng bån tròng, giai ®o¹n nµy bån tròng më réng liªn th«ng víi biÓn, t¹o thµnh c¸c vòng vÞnh. Ph©n hÖ tÇng trªn thµnh t¹o trong giai ®o¹n kÕt thóc bån tròng, c¸c trÇm tÝch lÊp ®Çy bån tròng vµ thu hÑp dÇn kh«ng gian tÝch tô.
C¸t kÕt ph©n hÖ tÇng V¨n L·ng díi
C¸t kÕt ph©n hÖ tÇng nµy thµnh t¹o ë tíng b·i båi. Thµnh phÇn m¶nh vôn th¹ch anh ®¬n tinh 20
¸ 71%, m¶nh ®¸ bao gåm microquarzit, quarzit, silicit (th¹ch anh ®a tinh) 14 ¸ 80%, ®¸ phiÕn sÐt vµ sÐt kÕt 9 ¸ 16%. Thµnh phÇn xi m¨ng g¾n kÕt chñ yÕu lµ hydromica, kaolinit, thø yÕu lµ chlorit, víi hµm lîng dao ®éng tõ 15 ®Õn 20%. Thµnh phÇn ho¸ häc c¸c nguyªn tè chÝnh vµ c¸c nguyªn tè hiÕm - vÕt ®îc thÓ hiÖn ë c¸c mÉu BS. 1002, BS. 1010 (b¶ng 1), trong ®ã ®¸ng chó ý lµ hµm lîng SiO2 kh¸ cao (83,87 ¸ 84,55%) hµm lîng mét sè oxyt kh¸c l¹i thÊp (CaO: 0,38 ¸ 1,68%, Na2O: 0,08 ¸ 0,11%, TiO2: 0,22 ¸ 0,33). Tû lÖ K2O/Na2O, Al2O3/(CaO + Na2O) dao ®éng kh¸ réng vµ t¬ng ®èi cao. Tû lÖ Al2O3/SiO2 kh¸ thÊp.C¸t kÕt ph©n hÖ tÇng V¨n L·ng gi÷a
C¸t kÕt ph©n hÖ tÇng nµy thµnh t¹o trong ®iÒu kiÖn cña hai tíng: c¸t, bét b·i triÒu vµ c¸t, bét biÓn n«ng - vòng vÞnh. C¸t, bét b·i triÒu thµnh t¹o ë ven bån tròng, hiÖn cßn gÆp ë vïng ThËm Th×nh, thêng cã mµu hång, n©u nh¹t, thuéc lo¹i ®¬n kho¸ng, xi m¨ng giµu sÐt, oxyt s¾t, hiÖn cha cã tµi liÖu ph©n tÝch ho¸ häc. C¸t, bét biÓn n«ng - vòng vÞnh bao gåm c¸t kÕt h¹t nhá ®Õn võa, mµu x¸m ®en, ®en, thµnh phÇn m¶nh vôn thuéc lo¹i Ýt kho¸ng ®Õn ®a kho¸ng, ®é mµi trßn kÐm. Thµnh phÇn ho¸ häc c¸c nguyªn tè chÝnh thÓ hiÖn ë c¸c mÉu LC. 2060, LC. 2073, AH. 2019, AH. 2022, trong ®ã hµm lîng SiO2 dao ®éng tõ 60,47 ®Õn 79,20%, CaO: 0,14
¸ 5,56%, Na2O: 0,034 ¸ 0,282%, TiO2: 0,18 ¸ 0,33%, c¸c th«ng sè ®Þa ho¸ cña c¸c nguyªn tè chÝnh K2O/Na2O, Al2O3/SiO2 t¨ng cao h¬n so víi c¸t kÕt b·i båi cña ph©n hÖ tÇng díi, tû lÖ Al2O3/(CaO + Na2O) còng dao ®éng kh¸ réng vµ t¬ng ®èi cao.C¸t kÕt ph©n hÖ tÇng V¨n L·ng trªn
Thµnh t¹o ë nhiÒu tíng kh¸c nhau: c¸t ®a kho¸ng nãn båi tÝch cöa s«ng, c¸t b·i triÒu, c¸t lßng s«ng, c¸t doi ven s«ng.
Thµnh phÇn cña c¸t kÕt ®a kho¸ng nãn båi tÝch cöa s«ng ®îc thÓ hiÖn ë c¸c mÉu NH. 1006, NH. 1008, trong ®ã hµm lîng SiO2 gi¶m, dao ®éng tõ 60,02 ®Õn 61,42%, CaO: 1,4
¸ 1,68%, Na2O: 0,001 ¸ 0,021%, TiO2: 0,69%, c¸c th«ng sè ®Þa ho¸ cña c¸c nguyªn tè chÝnh K2O/Na2O, Al2O3/SiO2 t¨ng kh¸ cao, nh×n chung gièng c¸t kÕt ph©n hÖ tÇng gi÷a, tû lÖ Al2O3/(CaO + Na2O) còng dao ®éng kh¸ réng vµ t¬ng ®èi cao.Thµnh phÇn cña c¸t kÕt b·i triÒu ®îc thÓ hiÖn ë c¸c mÉu LC. 3014, LC. 3016, trong ®ã hµm lîng SiO2 kh¸ cao, dao ®éng tõ 84,507 ®Õn 85,89%, CaO: 0,5
¸ 0,98%, Na2O: 0,061 ¸ 0,069%, TiO2: 0,284% ¸ 0,347%, c¸c th«ng sè ®Þa ho¸ cña c¸c nguyªn tè chÝnh K2O/Na2O, Al2O3/SiO2 t¨ng kh¸ cao, nh×n chung gièng c¸t kÕt b·i triÒu ph©n hÖ tÇng gi÷a, tû lÖ Al2O3/(CaO + Na2O) còng dao ®éng kh¸ réng vµ t¬ng ®èi cao.Thµnh phÇn cña c¸t kÕt lßng s«ng ®îc thÓ hiÖn ë mÉu LC. 4011, trong ®ã hµm lîng SiO2 kh¸ cao 89,635%, CaO, Na2O, TiO2 thÊp, c¸c th«ng sè ®Þa ho¸ cña c¸c nguyªn tè chÝnh K2O/Na2O, Al2O3/SiO2 thÊp, tû lÖ Al2O3/(CaO + Na2O) còng t¬ng ®èi cao.
Thµnh phÇn cña c¸t kÕt doi ven s«ng ®îc thÓ hiÖn ë c¸c mÉu PM. 2001, PM. 3003, trong ®ã hµm lîng SiO2 kh¸ cao, dao ®éng tõ 73,973% ®Õn 92, 0%, CaO: 0,42
¸ 3,5%, Na2O: 0,011 ¸ 0,023%, TiO2: 0,075% ¸ 0,75%, c¸c th«ng sè ®Þa ho¸ cña c¸c nguyªn tè chÝnh K2O/Na2O t¨ng cao, Al2O3/SiO2 rÊt thÊp, Al2O3/(CaO + Na2O) còng dao ®éng kh¸ réng vµ t¬ng ®èi cao.C¸c ®Æc ®iÓm nªu trªn cho thÊy b¶n chÊt t¸i l¾ng ®äng cña vËt liÖu trÇm tÝch víi sù lµm giµu cña th¹ch anh (®¬n tinh vµ ®a tinh), sù nghÌo ®i cña c¸c kho¶ng vËt kÐm bÒn v÷ng vÒ mÆt ho¸ häc nh felspat. Bªn c¹nh ®ã hµm lîng Sr thÊp (6,21
¸ 65,1 ppm) còng chøng minh cho kÕt luËn trªn. §ång thêi ®iÒu ®ã chØ ra r»ng chuyÓn ®éng kiÕn t¹o trong qu¸ tr×nh tiÕn ho¸ cña bån tròng diÔn ra víi tèc ®é chËm, dÉn ®Õn møc ®é ph©n dÞ ®Þa h×nh nhá, kh¶ n¨ng phong ho¸ m¹nh vµ triÖt ®Ó h¬n.Bèi c¶nh kiÕn t¹o cña bån tròng
Dùa theo hµm biÖt sè Di = aix1 + bix2 + cix3 + … + dixn + C (trong ®ã x1, x2, x3, xn lµ c¸c gi¸ trÞ thùc % oxyt cña c¸c mÉu, ai, bi, ci , di lµ c¸c hÖ sè ph©n biÖt cha chuÈn ho¸, C lµ h»ng sè) x¸c ®Þnh ®îc gi¸ trÞ cña hµm biÖt sè (b¶ng 1). Trªn biÓu ®å ph©n biÖt bèi c¶nh kiÕn t¹o cña M. R. Bhatia (theo hµm biÖt sè), phÇn lín c¸c mÉu r¬i vµo trêng r×a lôc ®Þa thô ®éng (h×nh 1). Cã hai mÉu LC. 2073 vµ AH. 2022 r¬i vµo trêng r×a lôc ®Þa tÝch cùc. Së dÜ cã sù sai kh¸c nµy cã lÏ lµ do mÉu LC.2073 cã nÒn, xi m¨ng, m¶nh vôn bÞ siderit vµ dolomit ho¸, mÉu AH. 2022 còng gÇn gièng nh vËy.
KÕt hîp víi viÖc ph©n tÝch bèi c¶nh kiÕn t¹o ë cuèi Trias cho toµn vïng vµ miÒn réng h¬n, viÖc nghiªn cøu thµnh phÇn kho¸ng vËt, c¸c tham sè trÇm tÝch, chu kú vµ tÝnh ph©n nhÞp cña trÇm tÝch, cho thÊy kÕt luËn trªn cã thÓ tin cËy ®îc.
B¶ng 1. Thµnh phÇn ho¸ häc cña c¸t kÕt trong trÇm tÝch chøa than
vïng T©y B¾c Th¸i Nguyªn
|
Oxyt |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
|
SiO2 |
89,75 |
60,47 |
66,83 |
86,75 |
89,31 |
84,507 |
85,89 |
89,635 |
77,99 |
|
TiO2 |
0,055 |
0,354 |
0,219 |
0,302 |
0,219 |
0,347 |
0,284 |
0,259 |
0,18 |
|
Al2O3 |
8,632 |
19,656 |
9,037 |
9,493 |
3,685 |
8,191 |
6,944 |
4,422 |
3,20 |
|
Fe2O3 |
0,799 |
1,275 |
1,756 |
0,401 |
2,47 |
0,241 |
1,44 |
2,95 |
1,04 |
|
FeO |
0,144 |
2,23 |
7,4 |
0,216 |
0,7185 |
0,3593 |
0,287 |
0,65 |
2,59 |
|
MnO |
0,0213 |
0,0142 |
0,0923 |
0,0142 |
0,0142 |
0,0142 |
0,0142 |
0,0142 |
0,156 |
|
MgO |
0,404 |
2,02 |
3,03 |
1,01 |
0,9 |
0,808 |
0,440 |
1,01 |
0,14 |
|
CaO |
0,42 |
0,17 |
1,4 |
0,84 |
0,42 |
0,98 |
0,50 |
0,14 |
5,46 |
|
Na2O |
0,044 |
0,166 |
0,034 |
0,089 |
0,044 |
0,069 |
0,061 |
0,035 |
0,084 |
|
K2O |
1,33 |
2,36 |
1,28 |
1,13 |
0,392 |
0,988 |
0,931 |
0,427 |
0,540 |
|
P2O5 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0,1426 |
0 |
0,014 |
|
Fe2O3*+MgO |
1,36 |
5,77 |
13,01 |
1,65 |
4,17 |
1,45 |
2,16 |
4,687 |
4,06 |
|
Al2O3/SiO2 |
0,10 |
0,33 |
0,14 |
0,11 |
0,04 |
0,10 |
0,08 |
0,05 |
0,04 |
|
K2O/Na2O |
30,22 |
14,22 |
37,65 |
12,70 |
14,32 |
14,32 |
15,26 |
12,2 |
6,43 |
|
Al2O3/CaO + Na2O) |
18,60 |
64,24 |
6,30 |
10,11 |
7,94 |
7,81 |
12,38 |
39,68 |
0,58 |
|
Hµm biÖt sè I |
-3,815 |
-2,153 |
-1,358 |
-3,565 |
-4,199 |
-3,457 |
-2,886 |
-4,436 |
-2,320 |
|
Hµm biÖt sè II |
-1,740 |
1,504 |
-2,476 |
0,158 |
1,671 |
1,694 |
2,317 |
1,360 |
-0,644 |
TiÕp b¶ng 1
|
Oxyt |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
|
SiO2 |
65,94 |
92,0 |
73,973 |
83,87 |
84,55 |
79,20 |
60,20 |
61,42 |
85,73 |
|
TiO2 |
0,29 |
0,075 |
0,75 |
0,22 |
0,33 |
0,33 |
0,69 |
0,69 |
0 |
|
Al2O3 |
13,84 |
6,325 |
6,325 |
9,29 |
6,67 |
10,24 |
20,46 |
21,48 |
3,57 |
|
Fe2O3 |
0,72 |
0,32 |
2,475 |
1,60 |
1,13 |
2,476 |
1,52 |
4,71 |
0,81 |
|
FeO |
4,02 |
0,144 |
3,161 |
0,50 |
0,28 |
0,177 |
0,61 |
0,65 |
0,86 |
|
MnO |
0,111 |
0,284 |
0,1704 |
0 |
0 |
0,923 |
0,0142 |
0,0142 |
0,011 |
|
MgO |
0,01 |
0,303 |
2,73 |
0,02 |
0,39 |
1,818 |
1,42 |
1,22 |
0,42 |
|
CaO |
1,96 |
0,42 |
3,5 |
1,68 |
0,38 |
2,1 |
1,68 |
1,40 |
1,68 |
|
Na2O |
0,282 |
0,023 |
0,011 |
0,108 |
0,179 |
0,101 |
0,021 |
0,001 |
0,038 |
|
K2O |
1,750 |
0,288 |
0,279 |
0,361 |
0,292 |
0,864 |
0,039 |
0,016 |
0,132 |
|
P2O5 |
0,160 |
0 |
0,20 |
0,014 |
0,099 |
0 |
0 |
0,046 |
0 |
|
Fe2O3*+MgO |
5,2 |
0,78 |
8,72 |
2,18 |
1,83 |
4,48 |
3,62 |
6,65 |
2,19 |
|
Al2O3/SiO2 |
0,21 |
0,07 |
0,09 |
0,01 |
0,08 |
0,13 |
0,34 |
0,35 |
0,04 |
|
K2O/Na2O |
6,21 |
12,52 |
25,36 |
3,34 |
3,70 |
8,55 |
1,86 |
16,0 |
3,47 |
|
Al2O3/(CaO + Na2O) |
6,17 |
14,28 |
1,80 |
5,20 |
14,53 |
4,65 |
12,03 |
15,33 |
2,08 |
|
Hµm biÖt sè I |
-0,769 |
-3,843 |
-1,645 |
-3,407 |
-3,068 |
-5,236 |
-2,677 |
-3,318 |
-3,162 |
|
Hµm biÖt sè II |
-1,341 |
0,681 |
4,766 |
0,037 |
4,214 |
4,447 |
5,706 |
4,291 |
2,396 |
Sè liÖu ph©n tÝch ®îc thùc hiÖn t¹i Liªn ®oµn §Þa chÊt x¹ hiÕm
Sè hiÖu c¸c mÉu ë b¶ng 1: (1) CP. 2009, (2) LC. 2060, (3) LC. 2073, (4) LC. 3003, (5) LC. 3009, (6) LC. 3014, (7) LC. 3016, (8) LC. 4001, (9) AH. 2019, (10) AH. 2022, (11) PM. 2001, (12) PM. 3003, (13) BS. 1002, (14) BS. 1010, (15) KH. 2065, (16) NH. 1006, (17) NH. 1008, (18) NH. 4001.
KÕt luËn
1. C¸t kÕt ë trÇm tÝch chøa than vïng TBTN ®îc thµnh t¹o do t¸i l¾ng ®äng vËt liÖu trÇm tÝch, víi sù lµm giµu cña c¸c m¶nh vôn th¹ch anh (®¬n tinh vµ ®a tinh), nguån cung c¸p vËt liÖu trÇm tÝch chñ yÕu tõ s¶n phÈm ph¸ huû cña c¸c ®¸ trÇm tÝch lôc nguyªn biÕn chÊt thÊp hÖ tÇng Phó Ng÷ (O - Spn) vµ c¸c ®¸ trÇm tÝch lôc nguyªn hÖ tÇng S«ng CÇu (D1sc), hÖ tÇng Nµ KhuÊt (T2nk).
2. Bån tròng chøa than vïng TBTN h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trªn r×a lôc ®Þa thô ®éng, thuéc bé phËn ®«ng nam cña lôc ®Þa ¢u - ¸.
v¨n liÖu
1.
Bhatia M. R., 1983. Plate tectonics and geochemical composition of sanstones. J. of Geology, 91: 611 - 627.2. Bourret R., 1922. Etudes gÐologiques sur le Nord Est du Tonkin. Bull. SGI, XI/1: 326 p. Hµ Néi.
3. Dovzhikov A. (chñ biªn), 1965. §Þa chÊt miÒn B¾c ViÖt Nam. Tæng côc §Þa chÊt, 665 trang (b¶n tiÕng Nga). Hµ Néi.
4. §ç V¨n NhuËn, 1998. Tíng ®¸ - cæ ®Þa lý cña trÇm tÝch chøa than Trias muén vïng T©y B¾c Th¸i Nguyªn. TuyÓn tËp c¸c c«ng tr×nh khoa häc §¹i häc Má - §Þa chÊt, 36: 75 - 82. Hµ Néi.
5. Lª Nh Lai, 1998. §Þa kiÕn t¹o sinh kho¸ng. Nxb GTVT, Hµ Néi.
6. Miall A.D., 2000. Principles of sedimentary basin analysis. Springer: 616 p. Berlin, Heidelberg, New York, Barcelona, Hong Kong, London, Milan, Paris, Singapore, Tokyo.
7. T¹ Hoµng Tinh, Ph¹m §×nh Long, 1966. Tµi liÖu míi vÒ trÇm tÝch chøa than vµ tÇng Hµ Cèi vïng Th¸i Nguyªn. §Þa chÊt, 53: 20 - 25. Hµ Néi.