Tµi liÖu vÒ ®ît h¹ thÊp mùc níc biÓn trong Holocen gi÷a - muén ë VÞnh H¹ Long
Do·n §×nh L©m*, Boyd W.E.**
* ViÖn §Þa chÊt, NghÜa §«, CÇu GiÊy, Hµ Néi;
** Southern Cross University, P.O Box 157, Lismore, NSW 2480, Australia
Tãm t¾t: Dao ®éng mùc níc biÓn trong Holocen ®· ®Ó l¹i c¸c ngÊn sãng vç t¹i c¸c vïng ph©n bè ®¸ v«i. C¸c ngÊn sãng vç nµy lµ minh chøng râ rµng nhÊt cho qu¸ tr×nh mùc biÓn d©ng lªn hay h¹ xuèng. §Ó t×m hiÓu vÒ dao ®éng mùc níc biÓn trong Holocen, c¸c t¸c gi¶ ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu c¸c ngÊn sãng vç t¹i vïng vÞnh H¹ Long. KÕt qu¶ kh¶o s¸t cho thÊy trªn c¸c v¸ch ®¸ v«i ë vÞnh H¹ Long tån t¹i Ýt nhÊt bèn ngÊn sãng vç n»m ë c¸c møc cao: 6,8 - 8,4 m; 5,3 - 6,8 m; 3,8 - 5,3 m vµ 2,0 - 3,8 m; trong ®ã, theo kÕt qu¶ ph©n tÝch tuæi tuyÖt ®èi b»ng ph¬ng ph¸p C14, mùc ®Çu tiªn cã tuæi Pleistocen muén cßn ba mùc sau ®Òu cã tuæi Holocen gi÷a- muén. KÕt qu¶ nghiªn cøu cho thÊy sau khi ®¹t tíi ®é cao 5 – 6 m, mùc níc biÓn rót xuèng dÇn. Qu¸ tr×nh biÓn lïi trong cuèi Holocen diÔn ra theo h×nh sin theo nguyªn lÝ "con l¾c ®¬n", víi tèc ®é kh¸c nhau trong c¸c thêi k× kh¸c nhau. Trong cuèi Holocen gi÷a, biÓn lïi víi tèc ®é t¬ng ®èi nhanh vµ sau ®ã chËm dÇn trong Holocen muén.
§Æt vÊn ®Ò
§ît biÓn tiÕn Flandri b¾t ®Çu tõ kho¶ng 13.000-14.000 n¨m BP. §©y lµ ®ît biÓn tiÕn ®Ó l¹i nhiÒu dÊu Ên vµ còng ®îc c¸c nhµ ®Þa chÊt trªn thÕ giíi nghiªn cøu nhiÒu nhÊt, g©y ra kh«ng Ýt tranh luËn. NhiÒu quan ®iÓm vÒ dao ®éng mùc níc ®¹i d¬ng trong Holocen ®îc ®a ra
[ 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10] . Tùu trung cã ba quan ®iÓm chÝnh.Quan ®iÓm thø nhÊt cho r»ng sau 6000 n¨m BP mùc níc biÓn d©ng chËm dÇn vµ ®¹t tíi vÞ trÝ ngµy nay vµo kho¶ng 2.000 n¨m
[ 9] .Quan ®iÓm thø hai cho r»ng t¹i thêi ®iÓm 6000 n¨m BP mùc níc biÓn d©ng cao h¬n mùc níc ngµy nay kho¶ng 5-6 m vµ sau ®ã rót xuèng tõ tõ cho tíi vÞ trÝ hiÖn t¹i
[ 1, 7] .Quan ®iÓm thø ba cho r»ng sau khi ®¹t tíi +5, +6 m, mùc níc biÓn rót xuèng thÊp h¬n mùc níc ngµy nay tíi 2-3 m vµ sau ®ã dao ®éng lªn xuèng cho tíi mùc hiÖn t¹i
[ 2, 3, 5, 10] .T¹i ViÖt Nam, tµi liÖu vÒ ®ît biÓn tiÕn Flandri t¬ng ®èi phong phó. Tuy nhiªn, c¸c tµi liÖu vÒ mùc níc biÓn trong §Ö tø nãi chung vµ trong Holocen nãi riªng mµ c¸c t¸c gi¶ ®a ra míi chØ dõng ë møc ®Þnh tÝnh, dùa vµo c¸c bËc thÒm, c¸c trÇm tÝch liªn quan, mµ ®a phÇn cha cã hoÆc rÊt Ýt c¸c sè liÖu tuæi tuyÖt ®èi cña c¸c thµnh t¹o ®ã. ViÖc nghiªn cøu dao ®éng mùc níc biÓn tèt h¬n c¶ lµ trùc tiÕp nghiªn cøu c¸c ngÊn sãng vç t¹i c¸c khèi nói ®¸ v«i vµ thu thËp mÉu sinh vËt biÓn nh hµu, hµ.. cßn sãt l¹i trªn c¸c v¸ch ®ã ®Ó x¸c ®Þnh tuæi tuyÖt ®èi. C¸c sè liÖu tuæi tuyÖt ®èi cña c¸c Th©n mÒm biÓn nh hµu hoÆc hµ lµ nh÷ng minh chøng ®¸ng gi¸ nhÊt vÒ dao ®éng mùc níc biÓn, bëi lÏ c¸c sinh vËt nµy sèng chñ yÕu trong ph¹m vi triÒu lªn, triÒu xuèng. Cã nghÜa lµ chóng ®¸nh dÊu mùc níc biÓn t¹i thêi ®iÓm ®ã. Nh»m t×m hiÓu s©u thªm vÒ qu¸ tr×nh dao ®éng mùc níc biÓn trong Holocen, chóng t«i ®· tiÕn hµnh kh¶o s¸t c¸c vÕt sãng vç vµ thu thËp mÉu vËt cho viÖc ®Þnh tuæi tuyÖt ®èi t¹i vïng ®¶o ®¸ v«i thuéc vÞnh H¹ long.
Tµi liÖu vµ ph¬ng ph¸p
§Ó cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc sù dao ®éng mùc níc biÓn, c¸c t¸c gi¶ ®· tiÕn hµnh ®o vÏ c¸c ngÊn sãng vç vµ thu thËp c¸c mÉu vá Th©n mÒm cßn lu gi÷ l¹i trªn c¸c v¸ch ®¸ v«i. Vïng nghiªn cøu ®îc chän lµ vÞnh H¹ Long. Vïng nµy ®îc coi lµ t¬ng ®èi æn ®Þnh vÒ mÆt chuyÓn ®éng n©ng h¹ trong giai ®o¹n Holocen
[ 8] . C¸c ngÊn sãng vç vµ vÞ trÝ lÊy mÉu ®îc x¸c ®Þnh b»ng thíc d©y. TÊt c¶ c¸c sè ®o ®Òu ®îc quy vÒ møc 0 h¶i ®å (0 H§). VÝ dô t¹i mét ®iÓm ®o, ngÊn sãng vç cao 2,5m so víi mÆt biÓn t¹i thêi ®iÓm 10h00. Tra b¶ng thuû triÒu thÊy r»ng t¹i thêi ®iÓm 10h00 mùc thuû triÒu cao 2,30 m th× ®iÓm ®ã cã gi¸ trÞ ®o lµ: 2,5 m + 2,30 m = 4,80 m vµ ®îc ghi lµ 4,80 m a.d (above datum) cã nghÜa lµ 4,80 m so víi møc 0 H§. Khi quy tÊt c¶ sè liÖu ®o vÒ 0 H§ th× chóng ta míi cã thÓ theo dâi, liªn kÕt c¸c kÕt qu¶ t¹i c¸c ®iÓm ®o kh¸c nhau trong mét vïng hay cña c¸c vïng kh¸c nhau. Cã mét hiÖn tr¹ng lµ trong mét sè v¨n liÖu ghi lµ mùc biÓn d©ng cao 4-5 m so víi mùc biÓn ngµy nay. §iÒu nµy lµm cho ngêi ®äc khã hiÓu lµ mùc biÓn ngµy nay lµ mùc nµo: 0 H§, mùc triÒu trung b×nh, mùc triÒu cao nhÊt hay mùc triÒu trung b×nh thÊp nhÊt...? §iÒu nµy rÊt quan träng v× gi÷a mùc triÒu trung b×nh cao nhÊt vµ mùc triÒu trung b×nh thÊp nhÊt cã thÓ chªnh nhau tíi 2-3 m vµ khi ®ã sè liÖu khã cã thÓ so s¸nh ®îc víi nhau. Do vËy tÊt c¶ c¸c sè ®o cña chóng t«i ®Òu quy vÒ 0 H§ theo b¶ng thuû triÒu cña Trung t©m KhÝ tîng thuû v¨n biÓn. Ngoµi ra, phôc vô cho viÖc ®Þnh tuæi, c¸c t¸c gi¶ cßn tiÕn hµnh thu thËp c¸c mÉu vá hµu, hµ b¸m trªn c¸c v¸ch ®¸ v«i ë c¸c ®é cao kh¸c nhau. C¸c vÞ trÝ lÊy mÉu ®Òu ®îc x¸c ®Þnh ®é cao tuyÖt ®èi (quy vÒ 0 H§). TÊt c¶ bao gåm 23 mÉu. C¸c mÉu ®îc thu thËp gåm c¸c m¶nh vá cña hµu vµ hµ lµ chÝnh vµ ®îc ph©n tÝch tuæi tuyÖt ®èi b»ng ph¬ng ph¸p C14 t¹i Trêng ®¹i häc Tæng hîp Southern Cross, Australia. §Ó theo dâi ®îc tiÕn tr×nh dao ®éng mùc níc biÓn mét c¸ch kh¸ch quan, c¸c mÉu ph©n tÝch ®îc tËp trung t¹i mét sè ®¶o mµ ë ®ã cã nhiÒu m¶nh vá Th©n mÒm n»m ë c¸c ®é cao kh¸c nhau nh Hßn CÇu Ng.
KÕt qu¶ vµ th¶o luËn
Trong ph¹m vi vÞnh H¹ Long, kÕt qu¶ kh¶o s¸t thùc tÕ trªn 100 hßn ®¶o lín nhá cho thÊy Ýt nhÊt ba møc ngÊn sãng vç liªn quan tíi ®ît h¹ thÊp mùc níc biÓn trong Holocen gi÷a-muén theo thø tù tõ cao ®Õn thÊp nh sau (H.1):
1) 5,3-6,8 m a.d
2) 3,8-5,3 m a.d
3) 2,0-3,8 m a.d
Mùc díi cïng (2-3,8 m) quan s¸t thÊy cã mÆt ë hÇu hÕt c¸c ®¶o nh Hßn CÇu Ng, Hßn CÆp Lµ, Hßn §Çu GiÕng Côt, Hßn §¸ Mµi, Hßn Ba Hïng...(H.1). §©y lµ mùc sãng vç cã dÊu Ên râ nÐt nhÊt. Mùc nµy kh¸ æn ®Þnh, cã n¬i kÐo dµi 50-60 m rÊt râ. NhiÒu n¬i nh Hßn §Çu GiÕng Côt, Hßn Hang C¸o, Hßn Ba Hïng chiÒu s©u cña vÕt sãng vç ®¹t tíi 1,0 - 1,2 m. NgÊn sãng vç kÐo dµi vµ æn ®Þnh nh vËy cã thÓ liªn quan tíi thêi gian dõng cña mùc níc biÓn t¹i ®é cao ®ã.
Mùc thø hai (3,8 - 5,3 m a.d) còng ®Ó l¹i dÊu Ên t¬ng ®èi râ t¹i c¸c ®¶o nh Hßn Ba Hïng, Hßn Hang C¸o, Hßn §¸ Mµi, Hßn Thiªn Cung (H.1). So víi mùc díi cïng th× dÊu Ên ®Ó l¹i cña mùc thø hai nµy kÐm h¬n. ChiÒu s©u tèi ®a cña c¸c vÕt sãng vç kh«ng qu¸ 1 m, thêng chØ ®¹t 0,5 - 0,6 m. Møc ®é phæ biÕn cña chóng còng kÐm h¬n.
Mùc thø ba (5,3 - 6,8 m) chØ quan s¸t thÊy t¹i mét sè ®¶o trong vÞnh H¹ Long nh trªn H.1. Møc ®é phæ biÕn còng nh chiÒu s©u cña vÕt sãng vç kÐm h¬n nhiÒu so víi hai mùc trªn. §é s©u tèi ®a cña vÕt sãng vç chØ ®¹t 0,3 - 0,4 m. Cã n¬i dÊu vÕt ®Ó l¹i kh¸ mê nh¹t.
Song song víi viÖc ®o vÏ c¸c ngÊn sãng vç, c¸c mÉu m¶nh vá hµu, hµ vµ èc t¹i c¸c møc ®é cao kh¸c nhau còng ®· ®îc thu thËp (B¶ng 1). Mêi hai mÉu ®· ®îc ph©n tÝch tuæi tuyÖt ®èi b»ng ph¬ng ph¸p C14, kÕt qu¶ thÓ hiÖn t¹i B¶ng 2. Trong sè 12 mÉu th× 6 mÉu lÊy t¹i Hßn CÇu Ng t¹i c¸c ®é cao 3,50 m a.d; 4,05 m a.d; 4,25 m a.d; 4,55 m a.d; 4,85 m a.d vµ 4,90 m a.d. Hai mÉu lÊy t¹i hang Quang Hanh (5,3 - 5,5 m a.d vµ 9,1-10,1 m a.d), hai mÉu t¹i Hßn Hang Dinh (7,05 m a.d; 7,85 m a.d)vµ 2 mÉu gÇn Hßn GiÕng Côt (6,80 m a.d; 4,80 m a.d).
KÕt qu¶ ph©n tÝch t¹i B¶ng 2 cho thÊy c¸c mÉu ë ®é cao thÊp h¬n 6,8 m a.d cã tuæi Holocen gi÷a-muén vµ c¸c mÉu ë ®é cao trªn 6,8 - 7,0 m a.d cã tuæi Pleistocen muén. Do ®iÒu kiÖn kÜ thuËt chóng t«i cha thÓ kh¶o s¸t c¸c mùc sãng vç vµ thu thËp c¸c mÉu n»m ë ®é s©u díi 2,0 m a.d. Díi ®©y lµ nh÷ng nhËn xÐt vÒ dao ®éng mùc níc biÓn trong Holocen gi÷a-muén, dùa trªn quan ®iÓm cho r»ng trong thêi gian Pleistocen muén - Holocen chuyÓn ®éng n©ng h¹ trong vïng nghiªn cøu lµ kh«ng ®¸ng kÓ vµ ngÊn níc biÓn trªn v¸ch ®¸ v«i lµ hoµn toµn do kÕt qu¶ cña dao ®éng mùc níc ®¹i d¬ng.
B¶ng 1. VÞ trÝ c¸c mÉu vá hµu, hµ vïng vÞnh H¹ Long
|
STT |
§Þa ®iÓm |
KÝ hiÖu mÉu |
To¹ ®é |
VËt liÖu |
§é cao (m) (a.d) |
|
1 |
Hang Mª Cung |
VDC-1 |
20050 '00''/ 107005'15'' |
è c Meladani |
12,5 |
|
2 |
Hang Thiªn Cung |
VDC-2 |
20054' 45''/ 107001' 15'' |
Giun biÓn |
4,35-4,5 |
|
3 |
nt |
VDC-3 |
nt |
Hµu, hµ |
4,65-4,8 |
|
4 |
nt |
VDC-4 |
nt |
VÕt giun biÓn |
4,65-4,75 |
|
5 |
Hang Luån |
VDC-5 |
20051' 00/ 107006' 30'' |
Hµu, hµ |
4,95 |
|
6 |
nt |
VDC-6 |
nt |
Hµu, hµ |
3,75 |
|
7 |
nt |
VDC-7 |
nt |
Hµu, hµ |
4,35 |
|
8 |
nt |
VDC-8 |
nt |
Hµu, hµ |
4,50 |
|
9 |
Hßn CÇu Ng |
VDC-9 |
20053' 00/ 107010' 30'' |
Hµu, hµ |
4,85 |
|
10 |
nt |
VDC-10 |
nt |
Hµu, hµ |
4,55 |
|
11 |
nt |
VDC-11 |
nt |
Hµu, hµ |
4,05 |
|
12 |
nt |
VDC-12 |
nt |
Hµu, hµ |
4,90 |
|
13 |
nt |
VDC-13 |
nt |
Hµu, hµ |
4,25 |
|
14 |
nt |
VDC-14 |
nt |
Hµu, hµ |
3,50 |
|
15 |
Hßn CÆp Lµ |
VDC-15 |
20052' 30/ 107013' 00'' |
Hµu, hµ |
4,70 |
|
16 |
nt |
VDC-16 |
nt |
Hµu, hµ |
4,10 |
|
17 |
nt |
VDC-17 |
nt |
Hµu, hµ |
2,30 |
|
18 |
Hßn §Çu GiÕng côt |
VDC-18 |
20052' 32''/ 107016' 54'' |
Hµu, hµ |
6,80 |
|
19 |
nt |
VDC-19 |
nt |
Hµu, hµ |
4,80 |
|
20 |
Hßn Hang Dinh |
VDC-20 |
20056' 30/ 107005' 00'' |
Hµu, hµ |
7,05 |
|
21 |
nt |
VDC-21 |
nt |
Hµu, hµ |
7,85 |
|
22 |
Quang Hanh |
VDC-22 |
20059' 46/ 107014' 08'' |
Hµu, hµ |
5,3-5,5 |
|
23 |
nt |
VDC-23 |
nt |
Hµu, hµ |
9,10-10,10 |
B¶ng 2. KÕt qu¶ ph©n tÝch tuæi tuyÖt ®èi b»ng C14 vïng vÞnh H¹ Long
|
Stt |
KÝ hiÖu mÉu |
§Þa ®iÓm |
§é cao(m) |
Tuæi (BP) |
|
1 |
VDC-9 |
Hßn CÇu Ng |
4,85 |
4990 ± 90 |
|
2 |
VDC-10 |
nt |
4,55 |
4100 ± 50 |
|
3 |
VDC-11 |
nt |
4,05 |
3820 ± 50 |
|
4 |
VDC-12 |
nt |
4,90 |
4050 ± 140 |
|
5 |
VDC-13 |
nt |
4,25 |
3280 ± 60 |
|
6 |
VDC-14 |
nt |
3,50 |
2280 ± 60 |
|
7 |
VDC-18 |
GÇn Hßn §Çu GiÕng Côt |
6,80 |
>40.000 |
|
8 |
VDC-19 |
nt |
4,80 |
4770 ± 60 |
|
9 |
VDC-20 |
Hßn Hang Dinh |
7,05 |
>40.000 |
|
10 |
VDC-21 |
nt |
7,85 |
32960 ± 680 |
|
11 |
VDC-22 |
Quang Hanh |
5,3-5,5 |
4420 ± 70 |
|
12 |
VDC-23 |
nt |
9,10-10,1 |
>40.000 |
B¶ng 3. Tèc ®é d©ng, h¹ cña mùc níc biÓn trong Holocen gi÷a-muén
|
Stt |
Thêi ®iÓm (Tõ n¨m BP...®Õn n¨m BP) |
Thêi gian (n¨m) |
Dao ®éng |
Tèc ®é (mm/n¨m) |
Ghi chó |
|
1 |
4990-4770 |
220 |
h¹ |
-0,227 |
H¹ Long |
|
2 |
4770-4420 |
350 |
d©ng |
+1,428 |
nt |
|
3 |
4420-4100 |
320 |
h¹ |
-2,343 |
nt |
|
4 |
4100-4050 |
50 |
d©ng |
+9,000 |
nt |
|
5 |
4050-3820 |
230 |
h¹ |
-3,695 |
nt |
|
6 |
3820-3280 |
540 |
d©ng |
+0,370 |
nt |
|
7 |
3280-2280 |
1000 |
h¹ |
-0,75 |
nt |
S¬ ®å H.2 cho thÊy c¸c ngÊn sãng vç cã tuæi Holocen gi÷a-muén ë vïng nghiªn cøu ®Òu lµ dÊu Ên cña thêi k× biÓn lïi. Mét ®iÒu kh¸ lý thó lµ qu¸ tr×nh biÓn tho¸i t¹i vïng nghiªn cøu lµ mét qu¸ tr×nh dao ®éng t¾t dÇn, gièng nh nguyªn lÝ "dao ®éng con l¾c ®¬n". Trªn ph«ng chung mùc níc biÓn rót dÇn, cã nh÷ng dao ®éng d¹ng h×nh sin, tøc lµ cã thêi gian biÓn tho¸i vµ biÓn lÊn ng¾n xen kÏ nhau.
Qua B¶ng 2 ta thÊy r»ng t¹i thêi ®iÓm 4990
± 90 n¨m BP, mùc níc biÓn dõng ë ®é cao 4,85 m a.d. Sau thêi ®iÓm nµy mùc níc biÓn dao ®éng lªn xuèng nhiÒu lÇn mµ cùc ®¹i lµ t¹i thêi ®iÓm 4420± 70 n¨m BP mùc biÓn d©ng trë l¹i vµ ®¹t tíi 5,50 m a.d. Chóng t«i cha thu thËp ®îc mÉu vËt trong kho¶ng tuæi 5000 - 6000 n¨m BP nªn dao ®éng mùc níc biÓn trong giai ®o¹n nµy cßn lµ vÊn ®Ò ngá, cÇn tiÕp tôc nghiªn cøu. Tuy nhiªn kÕt qu¶ nghiªn cøu cña c¸c nhµ khoa häc trªn thÕ giíi còng nh ë c¸c vïng xung quanh, nhÊt lµ nh÷ng nghiªn cøu ë vïng biÓn Nam Trung Quèc cña Huang Zhengou et al [5]; Han Yousong et al [3] ®· kh¼ng ®Þnh biÓn tiÕn Flandri ®¹t cùc ®¹i vµo thêi ®iÓm 6000 n¨m BP vµ mùc biÓn trong khu vùc ®¹t tíi ®é cao 5-6 m. Sau ®ã mùc níc biÓn h¹ thÊp dÇn.T¹i vïng nghiªn cøu sè liÖu thu thËp vµ tuæi tuyÖt ®èi cho thÊy trong xu thÕ biÓn h¹ xuèng t¹i thêi ®iÓm 4990 n¨m BP, mùc biÓn ë ®é cao 4,85 m a.d. Nh vËy vµo thêi ®iÓm 6000 n¨m BP, lóc mµ biÓn tiÕn Flandri ®¹t ®é cao cùc ®¹i th× mùc níc biÓn ë vïng nghiªn cøu ch¾c ch¾n ph¶i cao h¬n 5 m a.d. Sau 6.000 n¨m BP biÓn rót xuèng tõ tõ theo h×nh sin. T¹i thêi ®iÓm 4770
± 60 n¨m BP, mùc biÓn h¹ thÊp ®Õn +4,80 m a.d sau ®ã biÓn d©ng ®Õn +5,5 m a.d t¹i thêi ®iÓm 4420 ± 70 n¨m BP. TiÕp ®ã, mùc biÓn h¹ dÇn ®Õn +4,55 m a.d t¹i thêi ®iÓm 4100± 50 n¨m BP råi d©ng trë l¹i, ®¹t ®é cao 4,90 m a.d vµo thêi ®iÓm 4050 ± 140 n¨m BP. Sau ®ã biÓn l¹i tiÕp tôc rót vµ t¹i thêi ®iÓm 3820 ± 50 n¨m BP mùc biÓn h¹ xuèng ®Õn 4,05 m a.d. Vµo thêi k× 3280 ± 60 n¨m BP mùc níc biÓn l¹i d©ng lªn tíi 4,25 m a.d., ®Ó sau ®ã l¹i h¹ dÇn ®Õn 3,50 m a.d t¹i thêi ®iÓm 2280± 60 n¨m BP.Trªn c¬ së c¸c ®é cao lÊy mÉu vµ tuæi cña chóng, c¸c t¸c gi¶ ®· tÝnh ®îc tèc ®é biÓn h¹ xuèng vµ biÓn d©ng lªn trong Holocen gi÷a-muén (B¶ng 3). C¬ së ®Ó tÝnh to¸n lµ coi vïng nghiªn cøu trong Holocen t¬ng ®èi b×nh æn vÒ mÆt ho¹t ®éng kiÕn t¹o
[ 8] . B¶ng 3 cho thÊy tèc ®é biÓn h¹ xuèng vµ d©ng lªn trong Holocen gi÷a-muén lµ kh«ng ®ång ®Òu. Tèc ®é d©ng cao nhÊt ë vÞnh H¹ Long ®¹t 9 mm/n¨m quan s¸t thÊy trong kho¶ng tõ 4100 n¨m BP ®Õn 4050 n¨m BP, tèc ®é d©ng thÊp nhÊt quan s¸t thÊy trong kho¶ng tõ 3820 n¨m BP ®Õn 3280 n¨m BP (0,37 mm/n¨m). T¹i vïng vÞnh H¹ Long tèc ®é biÓn h¹ xuèng thÊp h¬n so víi tèc ®é biÓn d©ng lªn. Tèc ®é biÓn h¹ xuèng lín nhÊt ®¹t 3,695 mm/n¨m quan s¸t thÊy trong kho¶ng tõ 4050 n¨m BP ®Õn 3820 n¨m BP vµ tèc ®é biÓn h¹ xuèng thÊp nhÊt ®¹t 0,227 mm/n¨m quan s¸t thÊy trong kho¶ng thêi gian tõ 4990 n¨m BP ®Õn 4770 n¨m BP. Sè liÖu tÝnh to¸n cho thÊy trong kho¶ng thêi gian tõ 4500 ®Õn 3500 n¨m BP, mùc níc biÓn dao ®éng víi tèc ®é kh¸ cao, cßn sau ®ã gi¶m dÇn.KÕt qu¶ ph©n tÝch tuæi ë B¶ng 2 cho thÊy trong sè gÇn 100 hßn ®¶o lín nhá ®îc kh¶o s¸t, ®é cao thÊp nhÊt cã mÉu hµu, hµ lµ 3,5 m a.d lÊy t¹i §¶o Hßn CÇu Ng vµ tuæi cña nh÷ng Th©n mÒm nµy lµ 2280
± 60 n¨m BP. Nh vËy cho tíi thêi ®iÓm 2280 n¨m BP, mùc níc biÓn trong vïng nghiªn cøu cha h¹ thÊp qu¸ 3 m a.d. DiÔn biÕn cô thÓ cña mùc níc biÓn trong vïng nghiªn cøu sau thêi ®iÓm 2280 n¨m BP cßn lµ vÊn ®Ò cÇn ph¶i tiÕp tôc nghiªn cøu.KÕt luËn
KÕt qu¶ kh¶o s¸t vµ ph©n tÝch tuæi tuyÖt ®èi cho phÐp ®i ®Õn mét sè kÕt luËn sau:
- Trong vïng nghiªn cøu, qu¸ tr×nh mùc níc biÓn h¹ xuèng trong Holocen gi÷a-muén ®Ó l¹i Ýt nhÊt ba møc sãng vç, t¬ng øng víi c¸c ®é cao: 5,3 - 6,8 m a.d; 3,8 - 5,3 m a.d; 2,0 - 3,8 m a.d.
- Qu¸ tr×nh mùc níc biÓn h¹ xuèng trong Holocen gi÷a-muén cã tÝnh dao ®éng h×nh sin, theo nguyªn lÝ "con l¾c ®¬n". Trªn ph«ng chung h¹ thÊp dÇn, mùc níc biÓn trong khu vùc cã sù dao ®éng lªn xuèng theo xu thÕ gi¶m dÇn.
- Tèc ®é h¹ thÊp cña mùc níc biÓn kh¸ nhanh trong kho¶ng thêi gian tõ 4500 n¨m BP ®Õn 3500 n¨m BP. Sau kho¶ng thêi gian trªn tèc ®é h¹ thÊp mùc níc biÓn gi¶m dÇn.
V¨n liÖu
1. Belknap D.F., Kraft J.C., 1977.
Holocene relative sea-level changes and coastal stratigraphic units on the Northwest flank of the Baltimore Canyon trough Geocyncline. J. Sedimentology, Petrology, 47 : 610-629.2. Fairbridge R.W., 1961. Eustatic changes in sea level. Physics and Chemistry of Earth, 4.
3. Han Yousong, Meng Guanglan, 1986. On the sea level changes along the Eastern coast of China during the past 12.000 years. In: Late Quaternary sea level changes. Proc. Inter. Symp. on sea -level changes, Qingdao & Yantai, 1986 : 119-136. China.
4. Hoµng Ngäc Kû, NguyÔn TiÕn Chñ, 1977. §Æc ®iÓm biÓn tiÕn Holocen gi÷a vµ ý nghÜa cña nã ®èi víi kh¶o cæ häc. Nh÷ng ph¸t hiÖn míi vÒ kh¶o cæ häc n¨m 1977 : 59-65. Uû ban KHXH. Hµ Néi.
5. Huang Zhenguo, Li Pingri, Zang Zhongying, Zong Yongqiang, 1986. Sea level changes along the coast area of South China since Late Pleistocene. In: Late Quaternary sea level changes. Proc. Intern. Symp. on sea level changes, Quingdao & Yantai, 1986 : 142-154. China.
6. Lª §øc An, 1996. VÒ dao ®éng mùc níc biÓn ë thÒm lôc ®Þa ven bê ViÖt Nam trong Holocen. TC C¸c KHVT§, 4 : 365-367. Hµ Néi.
7. Milliman J.P., Emery K. O., 1968. Sea level during the past 35.000 years. Science, 162 : 1121-1123.
8. NguyÔn ThÕ Th«n, 1994. ChuyÓn ®éng t©n kiÕn t¹o vµ hiÖn ®¹i cña d¶i ven biÓn vµ ven bê tõ Mãng C¸i ®Õn Cöa Héi. §Þa chÊt, A / 223 : 1-6. Hµ Néi.
9. Shepard F.P., 1963. 35.000 years of sea level. In: Clements T. (Ed.) Essays in "Marine Geology,". Univ. of Southern California Press, Los Angeles.
10. TrÇn §øc Th¹nh, 1991. DÉn liÖu vÒ ®ît h¹ thÊp mùc biÓn vµo cuèi Holocen muén ë vïng ven bê §«ng B¾c ViÖt Nam. Tµi nguyªn vµ m«i trêng biÓn. Nxb KHKT, Hµ Néi.