LỄ KỶ NIỆM 50 NĂM XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN
LIÊN ĐOÀN BẢN ĐỒ ĐỊA CHẤT MIỀN BẮC

Ngày 16/10/2009, tại trụ sở của Liên đoàn tại Như Quỳnh, Hưng Yên, Liên đoàn Bản đồ Địa chất Miền Bắc đã long trọng tổ chức lễ Kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Liên đoàn. Tới dự lễ Kỷ niệm có Nguyên Chủ tịch nước, Nguyên Cục trưởng Cục Bản đồ Địa chất Trần Đức Lương, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Thái Lai, Cục trưởng Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam Nguyễn Văn Thuấn, đại diện các đơn vị của Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, đại diện các trường Đại học Mỏ - Địa chất và Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, đại diện các báo và tạp chí thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, đại diện các thế hệ CBCNV của Liên đoàn đã nghỉ hưu, trong đó có một số người có mặt ngay trong những ngày đầu tiên thành lập Ban Bản đồ Địa chất – tiền thân của các Liên đoàn Bản đồ Địa chất ngày nay.

Tháng 9/1959, đứng trước nhu cầu cấp bách của việc nghiên cứu địa chất khu vực lãnh thổ nước ta phục vụ sự nghiệp phát triển nền công nghiệp, một chuyên ngành mới của ngành Địa chất Việt Nam – chuyên ngành Bản đồ địa chất được thành lập ở cơ quan Tổng cục Địa chất, với tên gọi là Ban Bản đồ địa chất. Ngay sang năm sau, 1960, Ban được tách ra thành một đơn vị riêng mang tên Đoàn 20 với người Đoàn trưởng đầu tiên là Huỳnh Văn Đạo. Trong quá trình phát triển, Đoàn được đổi tên nhiều lần: Cục Bản đồ địa chất (1967), Liên đoàn Bản đồ địa chất (1977) và từ 1997 đến nay là Liên đoàn Bản đồ Địa chất Miền Bắc.

Nhiệm vụ của chuyên ngành Bản đồ địa chất là thực hiện việc điều tra cơ bản về địa chất, nghĩa là điều tra về thành phần vật chất, cấu trúc, lịch sử phát sinh và phát triển của thạch quyển trong vỏ Trái đất tại lãnh thổ nước ta và các điều kiện, quy luật hình thành các loại khoáng sản ở các khu vực trong lãnh thổ. Tất các các tài liệu đó được đưa lên tờ bản đồ địa hình, mà khi hoàn thành được gọi là bản đồ địa chất. Đó chính là bước đi đầu tiên cho mọi hoạt động tiếp theo của ngành Địa chất của mỗi nước. Vì lẽ đó, những người làm bản đồ địa chất được vinh danh là đội quân “Trinh sát” của ngành Địa chất.

Suốt 50 năm qua, Liên đoàn nói riêng, chuyên ngành Bản đồ địa chất nói chung, đã phấn đấu không ngừng, vừa xây dựng lực lượng từ một Đoàn Địa chất nhỏ, nhân sự và cơ sở kỹ thuật còn mang nét sơ khai, hoạt động với sự giúp đỡ của chuyên gia nước ngoài, đã trở thành một đội quân hùng hậu giàu tri thức và kinh nghiệm, với trình độ có thể trao đổi và hợp tác với nước ngoài trong khu vực và trên trường quốc tế. Lực lượng này đã thực hiện việc đo vẽ, lập bản đồ địa chất và tìm kiếm khoáng sản trên cơ sở khoa học hiện đại theo các tỷ lệ tuần tự đã hoạch định, từ 1:500.000, 1:200.000 đến 1:50.000. Theo kết quả này, các tờ bản đồ địa chất ở tỷ lệ 1:200.000 phủ kín toàn quốc với tổng số là 56 tờ đã được Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam xuất bản kèm theo thuyết minh.

Kèm theo các tờ bản đồ địa chất, các bản đồ chuyên đề khác cùng tỷ lệ cũng được thành lập, như bản đồ khoáng sản, bản đồ địa mạo, bản đồ vỏ phong hóa, bản đồ phóng xạ mặt đất, bản đồ địa chất thủy văn, v.v.. Thông qua việc đo vẽ, điều tra để lập các tờ bản đồ nói trên, đã đăng ký được 2846 điểm quặng, tụ khoáng và mỏ các loại khoáng sản khác nhau, trong đó có nhiều điểm đã được phát hiện qua đo vẽ địa chất và điều tra khoáng sản, như sắt ở Tòng Bá - Bắc Mê, Làng Mỵ - Hưng Khánh; thiếc ở bắc Quỳ Hợp, Bản Chiềng; than ở Thái Nguyên, …

Các kết quả công việc của Liên đoàn đã được đánh giá cao trong và ngoài ngành. Tờ Bản đồ địa chất Việt Nam tỷ lệ 1:500.000 do Trần Đức Lương và Nguyễn Xuân Bao đồng chủ biên, tờ bản đồ địa chất toàn quốc đầu tiên do các nhà địa chất Việt Nam thực hiện, đã được tặng Huy chương vàng tại Hội chợ Triển lãm Kinh tế - kỹ thuật lần I năm 1985. Cũng tờ bản đồ này sau khi xuất bản (1988), và cùng với nó là Tờ Bản đồ Khoáng sản Việt Nam cùng tỷ lệ do Lê Văn Trảo và Huỳnh Phú Thành đồng chủ biên, đã được Nhà nước ta trao giải thưởng vinh dự Hồ Chí Minh năm 2005.

Cùng với việc hoàn thành các tờ bản đồ địa chất và phát hiện khoáng sản, lực lượng địa chất ở Liên đoàn cũng phát triển. Với một số cán bộ của lực lượng này, Tổng cục Địa chất đã thành lập Liên đoàn Địa chất C giúp nước bạn Lào trong đo vẽ địa chất và điều tra khoáng sản các khu vực trên đất bạn, Liên đoàn 8 điều tra về địa chất thủy văn và Liên đoàn Bản đồ Địa chất Miền Nam. Cũng từ lực lượng này, một số đã trở thành các nhà khoa học xuất sắc trong một số chuyên ngành như cổ sinh vật học, địa tầng học, thạch học đá magma, khoáng sản và kiến tạo học. Một số đã trở thành các nhà lãnh đạo các đơn vị thuộc Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam cũng như của Cục. Đặc biệt, một nhà địa chất đo vẽ bản đồ đã trở thành nguyên thủ quốc gia.

Với những thành tích xuất sắc và toàn diện đã đạt được trong 50 năm hoạt động, Liên đoàn Bản đồ Địa chất Miền Bắc và các thế hệ cán bộ CNVC của Liên đoàn đã được Đảng, Nhà nước, các Bộ, ngành trung ương và địa phương tặng nhiều phần thưởng cao quý: Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ, 22 Huân chương các loại cho các tập thể và cá nhân, trong đó có 1 Huân chương Độc lập hạng Ba, 1 Huân chương Lao động hạng Nhất, 5 Huân chương Lao động hạng Hai, 15 Huân chương Lao động hạng Ba, 2 danh hiệu Anh hùng (1 cho cá nhân, 1 cho tập thể), gần 700 CBCNV được tặng Huân chương, Huy chương Kháng chiến “Chống Mỹ cứu nước” cùng nhiều Bằng khen, Cờ Thi đua của Chính phủ.

Trong thành quả chung của công tác đo vẽ bản đồ địa chất và điều tra khoáng sản của Liên đoàn có sự cộng tác chặt chẽ và có hiệu quả của các nhà địa chất Xô Viết trong những ngày đầu tiên xây dựng chuyên ngành Bản đồ địa chất, của các chuyên gia Trung Quốc, Tiệp Khắc, Nhật Bản và của các nhà khoa học ở các trường Đại học Mỏ - Địa chất và Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, cũng như ở các Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Viện Địa chất, Trung tâm Phân tích và Thí nghiệm Địa chất, cùng với các Liên đoàn bạn.

Kỷ niệm 50 năm ngày thành lập, cán bộ CNVC Liên đoàn Bản đồ Địa chất Miền Bắc quyết tâm giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp, không ngừng nâng cao trình độ khoa học công nghệ, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tiếp tục hoàn thiện tổ chức và cơ chế quản lý, năng động và thích ứng hơn nữa với cơ chế thị trường, tăng cường đổi mới thiết bị công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất - kinh doanh của Liên đoàn, đóng góp nhiều hơn nữa vào thành tích chung và sự phát triển của ngành Địa chất và của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

PV.