ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC ĐỊA CHẤT VÀ

I. MỞ ĐẦU

Quần đảo Cát Bà là một vùng núi đá vôi, nơi các quá trình karst phát triển mạnh mẽ, hình thành các thung lũng trên đảo. Đảo Cát Bà với diện tích 298 km² có nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá.

Trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm cấu trúc - kiến tạo và xây dựng mô hình cấu trúc chứa nước, ta thấy các tầng cấu trúc đá vôi bị karst hóa tạo ra các tầng chứa nước và các tầng chắn nước, chủ yếu là các tập đá phiến sét-silic, silic-vôi, vôi-silic không nứt nẻ. Đặc biệt là tầng chắn nước nước biển đã tạo cho vùng này tiềm năng lớn về nước dưới đất, đó là một đặc thù của địa chất thủy văn đá vôi trên biển. Do vậy, đối tượng nghiên cứu chính của bài báo này là cấu trúc địa chất và sự chi phối của nó tới các tầng chứa cũng như các tầng chắn nước trong phạm vi đảo Cát Bà.

Trong công trình Địa chất và khoáng sản thành phố Hải Phòng [2], Ngô Quang Toàn đã mô tả cấu trúc địa chất và tài nguyên nước đảo Cát Bà và đã thể hiện cấu trúc uốn nếp lồi và lõm bị biến cải mạnh và hai hệ thống đứt gãy TB-ĐN và ĐB-TN.

Tài liệu ảnh máy bay thực hiện năm 2003 và tài liệu đo vẽ cấu trúc địa chất tỷ lệ 1/10.000 đối với các thung lũng và 1/25.000 cho toàn đảo, kết quả lập các mặt cắt chi tiết, đo đạc địa vật lý cho phép hiểu rõ hơn về cấu trúc kiến tạo đảo Cát Bà, phục vụ cho việc thiết kế mạng lưới giếng khoan tìm kiếm thăm dò nước.

II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC ĐỊA CHẤT ĐẢO CÁT BÀ

1. Địa hình, địa mạo đảo Cát Bà

Đảo Cát Bà được cấu tạo chủ yếu bởi các thành tạo đá vôi, do đó địa hình có sự phân cấp lớn. Vì vậy, có thể phân chia ra làm 4 loại địa hình chủ yếu:

- Địa hình núi cao sườn dốc: Địa hình núi cao sườn dốc chiếm diện tích nhỏ và phát triển trong các thành hệ đá vôi, đá vôi silic, đá vôi sét xen bột sét. Ở đây, do đặc điểm thạch học nên karst kém phát triển. Các dãy núi thường kéo dài liên tục theo phương TB-ĐN với độ cao tuyệt đối từ vài chục tới hơn 200 m. Sườn khá dốc từ 20 tới 40⁰. Lớp phủ pha tàn tích khá dày, từ gần một mét tới hơn chục mét.

- Địa hình núi đá vôi karst: Đây là địa hình đặc trưng của đảo. Địa hình này chiếm tới 90 % diện tích của đảo. Ở nhiều vùng, trên các dãy núi này còn tồn tại lớp phủ rừng nguyên sinh với thảm thực vật khá phát triển và ở đây trên bề mặt đá gốc thường có lớp phủ pha tàn tích mỏng. Các dãy núi đá vôi thường phân bố không liên tục và bị phân cắt thành các núi độc lập với cao độ tuyệt đối thường trên dưới 250 m, cao nhất là 305 m.

Các núi đá tập hợp thành các dãy kéo dài theo phương TB-ĐN, giữa chúng là các thung lũng có kích thước khác nhau, lớn nhất là hai thung lũng Trung Trang và Khe Sâu, nằm ở phần trung tâm của đảo.

- Địa hình thung lũng: Các thung lũng trong vùng liên quan chặt chẽ với các hệ thống đứt gãy trên đảo và thường là các thung lũng nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi, và có phương gần trùng với phương kéo dài của các núi đá vôi, song cũng có nơi phương của chúng cắt phương của các dãy núi, đó là trường hợp chúng được phát triển theo các đứt gãy chéo. Các thung lũng thường được phát triển theo các đứt gãy phương TB-ĐN và các đứt gãy á vĩ tuyến. Quá trình hình thành thung lũng chủ yếu là quá trình karst và bào mòn xâm thực. Trong vùng núi đá vôi mặt cắt các thung lũng thường có dạng chữ U, vách dựng đứng. Kích thước biến đổi mạnh, chiều dài từ 1 tới vài km, chiều rộng từ vài chục mét tới hơn 1 km. Bề mặt thung lũng thường được phủ bởi các lớp trầm tích Đệ tứ có chiều dày biến đổi mạnh, có khi tới vài chục mét, lớn nhất là ở thung lũng trung tâm Vườn quốc gia, song nhiều nơi lộ ra đá gốc.

Các thung lũng thường kéo dài theo phương TB-ĐN. Một số thung lũng điển hình như Khe Sâu (Hải Sơn), Đồng Cỏ, Trung Trang, trung tâm Vườn quốc gia, Tre, Bù Lu. Chúng nằm kế tiếp nhau dọc theo con đường xuyên đảo từ thị trấn Cát Bà đến Gia Luận. Kích thước của chúng thường có chiều rộng khoảng 300-400 m và chiều dài khoảng 1.500-2.000 m . Một số thung lũng độc lập như Hiền Hào, Gia Luận thì có dạng đẳng thước.

Đáy các thung lũng có độ cao khoảng 5-25 m trên mực nước biển, trên đó nhân dân trồng trọt các cây lương thực và thực phẩm.

- Địa hình rừng ngập mặn ven biển: Dạng địa hình này nằm bao quanh đảo, cao 1-4 m trên mực nước biển. Một số nơi chúng chiếm diện tích khá lớn như ở vịnh Cát Bà nằm ở phía nam, vùng Phù Long ở phía tây. Đó là những dải cát ven biển được một lớp phù sa che phủ, trên đó mọc các loại cây ưa mặn như sú, vẹt và các loại cây đặc trưng cho đầm lầy, có chỗ rộng tới 1 km và kéo dài vài ba cây số.

2. Cấu trúc kiến tạo đảo Cát Bà

2. 1. Cấu trúc đứng

Dựa vào đặc điểm bất chỉnh hợp, cấu trúc uốn nếp bên trong các thành tạo địa chất đảo Cát Bà được chia thành hai tầng cấu trúc: tầng cấu trúc tuổi Đevon-Carbon-Permi và tầng cấu trúc Kainozoi. Giữa hai tầng cấu trúc này là bất chỉnh hợp kèm gián đoạn địa tầng và cấu trúc uốn nếp, trong đó các thành tạo Kainozoi chủ yếu là các trầm tích Đệ tứ bở rời, nằm ngang, phân bố chủ yếu trong các thung lũng dọc theo đứt gãy Trung tâm và Việt Hải.

Tầng cấu trúc tuổi Đevon-Carbon-Permi được phân chia ra hai phụ tầng cấu trúc:

- Phụ tầng cấu trúc dưới có tuổi Đevon muộn - Carbon sớm.

- Phụ tầng cấu trúc trên có tuổi Carbon giữa - Permi.

Về mặt địa tầng, chúng là các thành tạo trầm tích phát triển liên tục, nhưng khác nhau về tính phân lớp. Các thành tạo Đevon-Carbon hạ chủ yếu là đá vôi phân lớp trung bình 30-40 cm, đá phiến sét, đá phiến sét silic; đá vôi dạng khối đóng vai trò thứ yếu. Bởi vậy, đặc tính của phụ tầng cấu trúc này là sự phát triển các nếp lồi và các nếp lõm. Cấu trúc uốn nếp được xác định theo sự bộc lộ của 3 tập thạch học: đá vôi phân lớp trung bình (tập dưới), đá vôi phân lớp dày và dạng khối (tập giữa) và đá vôi silic, sét-silic phân lớp mỏng (tập trên).

Tập dưới - đá vôi phân lớp trung bình xen sét-silic Đevon thượng - Carbon hạ (D₃-C₁)¹:

Thành phần thạch học đặc trưng của tập này là đá vôi phân lớp trung bình (Ảnh 1), dày 20-30 cm xen các lớp đá phiến silic-sét dày 2-5 m, trong đó các lớp đá phiến silic dày 5-7 cm, các lớp sét dày 1-2 mm, lót đáy là đá vôi dạng khối, màu đen, chứa nhiều bitum đặc trưng cho đá vôi Đevon.

Đá vôi phân lớp trung bình bị tái kết tinh không đồng đều, thường có độ hạt trung bình hoặc mịn. Tập đá phiến silic-sét xen trong tầng này thường bị phong hóa mạnh cho màu vàng bẩn.

Tập giữa - đá vôi dạng khối xám xanh Đevon thượng - Carbon hạ (D₃-C₁)²

Tập đá vôi này phân lớp dày đến dạng khối màu xám xanh, cấu tạo phân dải mờ, lộ ra chủ yếu ở phần trung tâm đảo, nơi phát triển hệ thống đứt gãy trung tâm Gia Luận - Cát Cò, bởi vậy ở đây chúng gần như tạo nên một nếp lõm bậc cao. Thành phần thạch học của tập chủ yếu đá vôi hạt vừa, hạt mịn, tái kết tinh không đồng đều, mức độ tái kết tinh thay đổi mạnh, trong một số diện tích bị phá hủy mạnh, cà nát. Có cấu trúc dạng khối, tập đá này tạo nên các dãy núi khá bền vững, kéo dài trong không gian. Chiều dày khoảng 200 m (Ảnh 2).

Cấu trúc đảo Cát Bà khá phức tạp và bị chi phối bới các pha kiến tạo khác nhau. Các pha kiến tạo Inđosini và Yanshan tạo ra bình đồ cấu trúc uốn nếp, pha kiến tạo Himalaya làm biến cải các cấu trúc trên, tạo ra các đới cấu trúc riêng biệt.

3. Cấu trúc phá hủy kiến tạo đảo Cát Bà (H. 1)

Đảo Cát Bà chịu ảnh hưởng của ba hệ thống đứt gãy kiến tạo, bao gồm hệ thống đứt gãy phương ĐB-TN với pha tạo núi Yanshan; hệ thống đứt gãy phương TB-ĐN với pha tạo núi Himalaya và hệ thống đứt gãy theo phương á vĩ tuyến với hoạt động kiến tạo hiện đại. Cấu trúc đảo bị biến cải lớn chủ yếu liên quan với hệ thống đứt gãy phương TB-ĐN.

3.1. Hệ thống đứt gãy phương đông bắc - tây nam

Hệ thống đứt gãy này là kết quả của pha tạo núi Yanshan bắt đầu từ Creta (90 Tr.n.) làm cho các phức hệ Creta khu vực Đông Nam Á bị nâng cao mạnh mẽ và hình thành các dãy núi cánh cung và các trũng giữa núi như bể An Châu, Khorat, Bắc Calimantan, Gayan, v.v...

Hệ thống đứt gãy này là các đứt gãy thuận mặt trượt nghiêng về phía B-TB tạo nên hệ thống sụt bậc về phía bắc, do vậy đi từ bắc xuống nam đá cổ dần. Điển hình cho hệ thống đứt gãy này gồm 4 đứt gãy như các đứt gãy Xóm Trong, Trà Bầu, Trà Dài và Áng Vòng.

Đứt gãy Xóm Trong dài 8 km, góc cắm khá đứng 70-80⁰. Ở vùng Xóm Trong, cùng với các đứt gãy nhỏ đã tạo thành thung lũng Gia Luận.

Đứt gãy Trà Bầu kéo dài hơn 10 km từ vụng Tùng Gấu qua núi Trà Bầu kéo qua yên ngựa giữa thung Tre và thung lũng Bù Lu và chạy sang Phù Long, chúng phân bố phần lớn ở đông bắc Vườn quốc gia. Ở một mức độ nào đó, chúng phân cắt các thành tạo Đevon thượng - Carbon hạ với Carbon trung - Permi.

Đứt gãy Trà Dài kéo dài khoảng 5 km từ thung lũng Trung Trang sang thung lũng Xuân Đám. Đứt gãy này đã tham gia vào quá trình làm trồi lộ mạch nước khoáng ở Xuân Đám. Đây là một đứt gãy nghịch thể hiện khá rõ trong mẫu lõi khoan CB29 tại thung lũng Xuân Đám, gần mạch nước khoáng nóng trồi lộ (Ảnh 5).

Đứt gãy Áng Vòng bị biến cải khá mạnh bởi các đứt gãy về sau, trên bình đồ kiến trúc hiện đại chúng thể hiện những đoạn rời rạc. Đứt gãy này chạy từ phía ngoài của Vụng Tùng Gấu qua thung lũng Áng Vòng kéo sang thung lũng Đồng Cỏ qua Minh Châu và ra vịnh Cái Giá. Chiều dài của đứt gãy này đạt gần 10 km.

Hình 1. Sơ đồ cấu trúc địa chất đảo Cát Bà

(theo Phan Văn Quýnh, Nguyễn Đình Nguyên, Phạm Minh Trường, Hoàng Hữu Hiệp)

Ảnh 5. Hình ảnh đứt gãy nghịch

3.2. Hệ thống đứt gãy phương tây bắc - đông nam

Hệ thống đứt gãy này liên quan chặt chẽ với pha tạo núi Himalaya vào Eocen (40 Tr.n.) tạo nên phức hệ granit Phan Si Pan. Trong giai đoạn này quá trình nâng cao vẫn tiếp tục diễn ra và đã thành tạo nên các địa lũy Bạch Long Vĩ và Tri Tôn.

Những bằng chứng kiến tạo được lưu trữ trên đảo Cát Bà thể hiện khá rõ bởi đá vôi là môi trường lý tưởng để lưu trữ các dấu hiệu kiến tạo. Do đó, các phá hủy kiến tạo đã để lại rất nhiều dấu vết trên các thành tạo địa chất của đảo như: mặt trượt, dăm kiến tạo, phân cắt xê dịch địa tầng (Ảnh 6).

Hệ thống đứt gãy lớn và sâu ảnh hưởng rất lớn đến cấu trúc của đảo Cát Bà, như hệ thống đứt gãy Cát Hải bao gồm những đứt gãy phân cắt đảo Cát Bà khỏi đảo Cát Hải - Hải Phòng. Hệ thống này bao gồm cả đứt gãy Phù Long. Nó tác động mạnh mẽ tới quá trình hình thành cấu trúc đảo trong giai đoạn Kainozoi. Loạt các đứt gãy lớn bậc I và bậc II đã tạo cho đảo Cát Bà có một cấu trúc địa chất khá đa dạng.

a) Cấu trúc đứt gãy bậc I: Tạo nên cấu trúc này có 3 đứt gãy lớn: đứt gãy Phù Long, đứt gãy Trung Tâm xuyên đảo và đứt gãy Tùng Gấu.

Đứt gãy Phù Long nằm ở phía tây nam của đảo. Đây là đứt gãy sâu tham gia vào đới nâng đảo Cát Bà. Phần lớn đứt gãy chìm dưới biển, chỉ có một chút lộ ra trên đảo ở xã Xuân Đám. Phương đứt gãy theo hướng TB-ĐN, góc cắm khoảng 70-80⁰ về phía TN.

Đứt gãy Trung Tâm xuyên cắt đảo với nhiều đứt gãy phụ đi kèm kéo dài theo phương TB-TN. Đứt gãy thuộc kiểu trượt bằng phải với hợp phần thuận được ghi nhận bởi hệ thống mặt truợt ở vùng đèo Gia Luận, hang Quân Y. Chuyển động trượt bằng đã tạo ra các cấu trúc kéo tách thể hiện bằng một chuổi thung lũng phát triển dọc chúng. Đứt gãy này phát triển trên đảo và tiếp tục kéo dài ra biển qua Bến Bèo. Đứt gãy này là phần kéo dài của đứt gãy Sông Chanh từ đất liền ra.

Đứt gãy Tùng Gấu nằm ở phía ĐB của đảo, nó đã phân cắt rìa đông bắc đảo kéo dài theo phương TB-ĐN; dọc theo đứt gãy này đã hình thành các lạch cũng như phá hủy đảo tạo thành một loạt các đảo nhỏ phía đông, đông bắc đảo.

Ba đứt gãy này nằm song song nhau theo phương TB-ĐN. Đây là hệ thống đứt gãy chủ đạo làm biến cải cấu trúc đảo Cát Bà trong Kainozoi và hình thành nên cấu trúc đảo Cát Bà như ngày nay.

b) Cấu trúc đứt gãy bậc II: Các đứt gãy bậc II gồm có đứt gãy Cát Giá, Minh Châu, Trân Châu, Cái Láng Hạ, Việt Hải, Nút Chai và Hòn Cầm.

Đứt gãy Cát Giá kéo dài từ Xuân Đám chạy xuống phía đông nam và hình thành nên vịnh Cát Giá. Đứt gãy này chủ yếu nằm dưới biển và bị phủ bởi trầm tích Đệ tứ chỉ lộ khoảng gần 2 km ở xóm Đông, xã Xuân Đám.

Đứt gãy Minh Châu kéo dài từ Hiền Hào qua Liên Minh đến Liên Hòa và tiếp tục phát triển về phía ĐN thuộc kiểu đứt gãy thuận, mặt đứt gãy cắm về TN với góc cắm lớn, thay đổi trong khoảng 70-80⁰. Đứt gãy này giao cắt với các đứt gãy B-N tạo ra một số thung lũng nhỏ, đẳng thước như các thung lũng Hiền Hào, Liên Minh, Minh Châu. Đứt gãy này phân cắt hệ tầng đá vôi phân lớp trung bình kẹp lớp silic-sét với hệ tầng đá vôi dạng khối.

Đứt gãy Trân Châu chạy song song với đứt gãy Minh Châu, cũng chỉ xuất phát từ xã Hiền Hào và kéo dài về phía ĐN, góc cắm lớn, gần như theo phương thẳng đứng, thuộc kiểu đứt gãy thuận, phân cắt hệ tầng đá vôi phân lớp trung bình kẹp lớp silic-sét với hệ tầng đá vôi dạng khối màu xám xanh.

Đứt gãy Cái Láng Hạ cũng là một đứt gãy lớn xuyên cắt đảo cách đứt gãy Trung Tâm khoảng 2 km về phía ĐB. Đứt gãy Cái Láng Hạ xuyên cắt đảo và tạo nên địa hình lạch Cái Láng Hạ, có góc cắm dóc với phương thay đổi 220-230⁰.

Đứt gãy Việt Hải có cùng phương với các đứt gãy trên, xuất phát từ khu Trà Bầu, chạy qua Việt Hải và ra biển. Dọc đứt gãy này đã hình thành thung lũng Việt Hải, đây là một trong những thung lũng lớn của đảo.

3.3. Hệ thống đứt gãy Bắc-Nam

Đây là những đứt gãy hiện đại hình thành trong Kainozoi muộn. Tuy chúng không lớn nhưng lại chi phối cấu trúc đảo Cát Bà. Đi kèm các hệ thống trên là rất nhiều đứt gãy nhỏ làm biến cải cấu trúc kiến tạo nơi đây.

Hoạt động kiến tạo trên đảo Cát Bà gắn liền với qua trình hoạt động kiến tạo khu vực và hoạt động kiến tạo ở đây có thể nói là vẫn đang tiếp diễn, mà bằng chứng quan trọng nhất là sự trồi lộ mạch nước khoáng nóng tại thung lũng Xuân Đám, xã Xuân Đám.

III. MÔ HÌNH CẤU TRÚC CHỨA NƯỚC TRÊN ĐẢO CÁT BÀ

1. Đặc điểm chung của tầng chứa nước

Theo nguyên lý chung của địa chất thủy văn thì mỗi một tầng chứa nước phải kèm theo một tầng cách nước. Tầng chứa nước trong đá vôi khác với tầng chứa nước trong trầm tích bở rời. Vì tầng chứa nước trong trầm tích bở rời chỉ phụ thuộc vào độ hạt của tầng trầm tích chứa nước, còn tầng chứa nước trong đá vôi lại phụ thuộc vào quá trình karst hóa và hệ thống khe nứt (đới dập vỡ, karst hóa và hang ngầm).

Hình 2. Mô hình tổng hợp cấu trúc tầng chứa nước đảo Cát Bà

Đi từ trên xuống bao gồm:

1. Tầng chứa nước trầm tích Đệ tứ.

2. Tầng chứa nước đá vôi tuổi C₂-P.

3. Tầng cách nước (đá phiến sét silic tuổi D₃-C₁).

4. Tầng chứa nước đá vôi tuổi D₃-C₁.

5. Tầng cách nước (đá phiến sét vôi, vôi sét, silic vôi, vôi silic không nứt nẻ tuổi D₃-C₁)

6. Tầng chứa nước đá vôi tuổi D₃-C₁.

Các tầng chứa này phụ thuộc khá lớn vào các tầng chắn bên dưới, bởi nếu các tầng chắn này bị phá vỡ do đứt gãy kiến tạo và quá trình karst hóa thì nước dưới đất sẽ thoát đi, đồng thời nước biển sẽ xâm nhập lên nếu ta khai thác nước dưới đất không đúng - vượt quá lượng nước cung cấp cho nước dưới đất. Khi đó khó có thể làm ngọt nước lại được như các giếng khoan Cảng Cá, Nước Khoáng và Áng Vả đang khai thác ở thị trấn Cát Bà.

2. Các kiểu cấu trúc chứa nước đảo Cát Bà

Ở đây có thể chia ra làm 3 kiểu cấu trúc chứa nước như sau:

a) Kiểu cấu trúc hang - bọng karst: Kiểu này gặp khá phổ biến trong vùng đá vôi khi bị nứt nẻ mạnh. Nó nằm ở những độ cao khác nhau, phân bố ở nhiều nơi. Đặc điểm của nó là quy mô chứa nước nhỏ, nhưng có chất lượng cao, nguồn nước có quanh năm. Quá trình thành tạo kiểu này là do kiến tạo, phong hóa vật lý phát triển các khe nứt và phong hóa hóa học tạo ra các hố (bọng) chứa nước mà phía dưới không phát triển khe nứt hoặc có tầng chắn như sét silic, silic vôi. Đối với kiểu cấu trúc chứa nước có thể thấy ở trung tâm Vườn quốc gia, Gia Luận, nguồn cung cấp nước chủ yếu là các dòng chảy ngầm (Hình 3).

b) Kiểu cấu trúc thung lũng karst: Đặc trưng cho kiểu cấu trúc này có 3 tầng chứa nước:

- Tầng chứa nước mặt;

Hình 3. Mô hình khai thác nước cấu trúc kiểu hang - bọng karst

- Tầng chứa trong trầm tích Đệ tứ;

- Tầng chứa trong đới karst ngầm.

Tầng chứa nước mặt ở đây không nhiều bởi tầng trầm tích Đệ tứ ở vùng này không nhiều và, hơn nữa, tầng trầm tích này gồm đá vôi nên hệ thấm rất cao và ngay bên dưới nó lại phát triển đới karst với những hệ thống nứt nẻ tương đối mạnh.

Tầng chứa nước trong trầm tích Đệ tứ có bề dày chỉ dao động trong khoảng 6-8 m và lớn nhất là tại thung lũng trung tâm Vườn quốc gia lên tới 34,5 m và Áng Vả là 36,5 m. Với thành phần đất đá chủ yếu là sét, bột sét, bột lẫn sỏi sạn. Trầm tích Đệ tứ có khả năng chứa nước rất hạn chế, trừ một số giếng nằm trong đới pha tàn tích trong các vùng có các lớp sét vôi và vôi sét thì khả năng chứa nước tăng lên đáng kể.

Một số giếng đào trong trầm tích Đệ tứ có mực nước tĩnh 3-4 m. Ven bờ suối thì mực nước tĩnh chỉ còn 1,5 m. Một số giếng đào với đường kính 4 m khi hút bằng máy bơm với lưu lượng 4 m³/h thì chỉ hạ thấp xấp xỉ 1 m. Còn đa số các giếng có đường kính 0,7- 0,8 m ở các nhà dân thì chỉ đủ nước cho dân múc bằng gầu sinh hoạt hàng ngày.

Nước trong trầm tích Đệ tứ chịu ảnh hưởng của những biến động thời tiết rất rõ rệt. Cuối mùa khô, mực nước tĩnh sâu khoảng 3-4 m, nhưng sang mùa mưa mực nước dâng cao chỉ còn 0,5-0,8 m, thậm chí có ngày mưa to (10/6/2002) thì tất cả các giếng quan trắc đều tràn miệng.

Hình 4. Nước được khai thác trong trầm tích Đệ tứ

Tầng chứa trong đới karst ngầm với quá trình phát triển karst hóa mạnh với hệ thống khe nứt và đới dập vỡ lớn thì tầng này có khả năng chứa nước tốt đủ để khai thác với lưu lượng lớn đảm bảo cung cấp cho toàn thể dân số trên đảo (Bảng 1). Tầng chứa trong đới karst ngầm trên đảo là trầm tích Đevon thượng - Carbon hạ và Carbon trung - Permi (Hình 5).

Dựa trên mô hình kiểu cấu trúc thung lũng karst hệ thống giếng khoan được sử dụng khai thác nước cấp cho sinh hoạt gồm có 4 giếng khoan tại thị trấn Cát Bà và 6 giếng khoan ở thung lũng Hải Sơn, hai hệ thống này chủ yếu cấp cho thị trấn Cát Bà. Ngoài ra, còn có 1 giếng ở trung tâm Vườn quốc gia chủ yếu cấp cho sinh hoạt của

Hình 5. Thiết đồ lỗ khoan N3

Vườn và 1 giếng ở Trạm kiểm lâm cách Vườn quốc gia khoảng 4 km về phía nam; giếng này chủ yếu phục vụ cho phòng cháy rừng.

c) Kiểu cấu trúc tầng chắn là nước biển: Tầng chắn nước biển là một tầng chắn đặc thù của đảo. Đây là một tầng chắn khác biệt so với những tầng chắn thạch học. Tầng chắn này chỉ có với những địa hình đảo, do tỷ trọng của nước biển nặng hơn nên toàn đảo được coi là một túi nước ngọt. Mặc dù vậy nếu bị nhiễm mặn sẽ trở nên rất khó khăn bởi hệ thống nước dưới đất sẽ bị hỏng, thảm thực vật sẽ bị phá hủy và vấn đề sẽ trở nên rất nghiêm trọng vì khó có thể mà phục hồi được môi trường.

Hình 7. Mô hình tổng hợp các tầng chứa và tầng chắn nước

IV. KẾT LUẬN

1. Đảo Cát Bà chịu tác động của ba hệ thống đứt gãy kiến tạo, bao gồm hệ thống đứt gãy ĐB-TN với pha tạo núi Yanshan; hệ thống đứt gãy TB-ĐN với pha tạo núi Himalaya và hệ thống đứt gãy theo phương á vĩ tuyến với hoạt động kiến tạo hiện đại.

2. Cấu trúc đảo bị biến cải mạnh chủ yếu liên quan với hệ thống đứt gãy TB-ĐN, đặc biệt là đứt gãy Sông Chanh - Cát Bà phân chia đảo làm hai phần chính.

3. Đảo Cát Bà có 3 kiểu cấu trúc chứa nước chính: kiểu cấu trúc hang - bọng karst, kiểu cấu trúc thung lũng karst, và kiểu cấu trúc tầng chắn là nước biển.

VĂN LIỆU

1. Hoàng Ngọc Kỷ (Chủ biên), 2001. Địa chất và khoáng sản tờ Hải Phòng tỷ lệ 1:200.000 kèm theo bản đồ. Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Hà Nội.

2. Ngô Quang Toàn, 1993. Địa chất và khoáng sản thành phố Hải Phòng. Bản đồ ĐC, Số đặc biệt chào mừng 35 năm chuyên ngành BĐĐC, tr. 57-66. Hà Nội.

3. Phan Văn Quýnh (Chủ biên), 2007. Báo cáo thuyết minh Sơ đồ địa chất đảo Cát Bà. Liên hiệp Khoa học Sản xuất địa chất nước khoáng, Hà Nội.

TT	Số hiệu giếng	Toạ độ VN2000		Chiều sâu lỗ khoan	Mực nước tĩnh (m)	Lưu lượng (l/s)	Mực nước hạ thấp (m)
TT	Số hiệu giếng	X	Y	Chiều sâu lỗ khoan	Mực nước tĩnh (m)	Lưu lượng (l/s)	Mực nước hạ thấp (m)
1	N1	707710	299400	49	4,45	7	6,72
2	N2	707420	300950	48	8,2	10.4	16,95
3	N3	705300	303350	50	6,4	11	16,25